ریشه‌های ناامیدی و راه‌کارهای قرآنی ایجاد آرامش

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعلی سجادی‌زاده، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنای خراسان‌رضوی، درخصوص تبیین ابعاد ناامیدی فردی و اجتماعی از منظر قرآن کریم، به تشریح ریشه‌های این پدیده و نقش نهادهای مختلف در تقویت امید اجتماعی پرداخت و اظهار کرد: ناامیدی لزوماً یک پدیده جمعی مستقل نیست و از آنجا که جامعه از افراد تشکیل شده است، هرگاه افراد در کنار یکدیگر به سخنان و نگرش‌های مأیوس‌کننده دامن بزنند، پدیده‌ای به‌نام ناامیدی اجتماعی شکل می‌گیرد.

 

این مدرس دانشگاه ریشه بنیادین ناامیدی را عدم شناخت پروردگار دانست و تصریح کرد: اگر انسان، آفریدگار مهربان را متناسب با ظرفیت وجودی خود نشناسد، به‌تدریج در دام ناامیدی گرفتار می‌شود. خداوند انسان را در مسیر محبت خویش آفریده و فضل عظیم خود را شامل حال همه بندگان کرده است، چنانکه در قرآن کریم بر فضل بزرگ الهی و اعطای خیر کثیر، یعنی «کوثر»، به انسان‌ها تأکید شده است.

 

این کارشناس مذهبی با برشمردن نعمت‌های وجودی انسان بیان کرد: هر فرد اگر تنها به اعضای بدن خود، از موی سر تا حواس پنج‌گانه بنگرد، به‌روشنی لطف بی‌کران الهی را درک می‌کند. خدایی که انسان را در رحم مادر محافظت کرد و پس از تولد، رزق، محبت و امنیت را برای او فراهم ساخت، همان خدایی است که در ادامه مسیر زندگی نیز حامی و پشتیبان اوست، بنابراین، نشناختن این ربوبیت و بدگمانی به خداوند، عامل اصلی یأس و ناامیدی به‌شمار می‌رود.

 

سجادی‌زاده با استناد به آیات قرآن کریم، ناامیدی را از ویژگی‌های کافران و ناسپاسان دانست و گفت: خداوند در ۱۱۳ سوره قرآن، خود را با صفت رحمان و رحیم معرفی کرده تا نشان دهد رحمت گسترده‌اش بر همه هستی سایه افکنده است. توجه به آیات بشارت و وعده‌هایی که خداوند به محسنین و صابرین داده است، انگیزه، امید و استقامت انسان را برای عبور از سختی‌ها و موانع زندگی دوچندان می‌کند.

 

این پژوهشگر دینی در بخش دیگری از سخنان خود، به نقش نهادهای اجتماعی در گسترش امید اشاره کرد و گفت: خانواده نخستین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی است که باید توجه فرزندان را به نعمت‌های الهی همچون امنیت، سلامت و معیشت جلب کند. آموزش و پرورش، معلمان و اساتید در مدارس و دانشگاه‌ها نیز وظیفه دارند این معارف و حقایق را به‌درستی تبیین کنند. رسانه‌ها، صداوسیما و مطبوعات هم باید با پرهیز از ترویج یأس و ناامیدی، جامعه را به سمت توجه به داشته‌ها و ظرفیت‌های موجود سوق دهند.

 

سجادی‌زاده با بازخوانی اشعار و احادیث اسلامی، ایمان را مرکب از صبر بر نداشته‌ها و «شکر بر داشته‌ها» دانست و افزود: ایمان به قدرت مطلق خداوند، بسیاری از ترس‌های اقتصادی، روانی و اجتماعی را کاهش می‌دهد. خدمت به خلق زمینه‌ساز جلب رحمت الهی است و طبق احادیث، مؤمنان همچون اعضای یک پیکرند و توصیه یکدیگر به حق و صبر، اضطراب‌ها و نگرانی‌های جمعی را کاهش می‌دهد.

 

این مدرس دانشگاه، تلاوت سوره مبارکه «انشراح» و مداومت بر ذکر الهی را از عوامل آرامش‌بخش دل‌ها دانست و گفت: براساس آیه 45 سوره بقره «وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ ۚ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ» استقامت درونی و پیوند مستمر با خداوند از طریق نماز، مانع از رهاشدن انسان به حال خود و سقوط در ورطه نگرانی‌های مالی و روانی می‌شود. توکل به خداوند و توسل به اولیای الهی، آرامشی عمیق و پایدار به انسان می‌بخشد که در سایه آن، عبور از هر بن‌بست و دشواری ممکن خواهد بود.