حضرت ابوالفضل(ع)؛ الگوی ایمان و شجاعت

محمد جواد توکلی خانیکی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی مشهد در گفت‌وگو با ایکنا از مشهد، ضمن تبریک اعیاد شعبانیه و سالروز ولادت حضرت ابوالفضل‌ العباس(ع)، به کمالات ایشان اشاره و اظهار کرد: در جهان خلقت، هر کس با خداوند معامله کند، ماندگار و جهانی می‌شود؛ گاهی این معامله در عمل به دستورات خداوند است، گاهی عمل به دستورات ولی خداوند به‌عنوان واسطه فیض، و گاهی فرد براساس باورهایش با خالق خود معامله می‌کند. در هر سه مورد، انسان به فیض الهی نائل می‌شود و حضرت ابوالفضل(ع) هر سه این خصوصیات را داشتند و با ایمان قلبی و باورهای خود، در جهان اسلام و تاریخ ماندگار شدند.

وی افزود: اگر کسی به دستورات الهی گوش دهد و بدون چون و چرا فرمانبردار امر الهی باشد، به جغرافیا و تاریخ خاصی محدود نمی‌شود، بلکه جاودان می‌ماند و زندگی‌اش در زمان و مکان خاص محصور نیست. فردی فراتاریخی، فراجغرافیایی و فرادنیوی می‌شود و به حدی می‌رسد که ملائکه نیز به او افتخار می‌کنند.

توکلی خانیکی وفاداری حضرت ابوالفضل(ع) را منحصر به‌فرد خواند و تصریح کرد: در میان انسان‌های کره زمین، کسی را جز حضرت ابوالفضل(ع) سراغ نداریم که در اوج تشنگی، آب ببیند و حتی یک جرعه اندک هم ننوشد. این عمل حضرت صرفاً احترام به برادر و شخص نبود، بلکه احترام به ولی خداوند و واسطه فیض، و در حقیقت احترام به پروردگار بود. اگر حضرت ابالفضل(ع) یک جرعه آب می‌نوشیدند، اتفاقی نمی‌افتاد؛ اما عظمتی که خداوند به ایشان داده بود، با همین حرکات کوچک اما صادقانه و با صفای دل باعث شد در تاریخ ماندگار شوند.

عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی مشهد چند ویژگی حضرت ابوالفضل(ع) را برشمرد و گفت: یکی از ویژگی‌های اصلی حضرت غیرت ایشان است که شاید کمتر در مورد آن سخن گفته شده باشد؛ حضرت دارای غیرتی بسیار شفاف، جذبه و هیبت عمیق دینی بودند و نسبت به دین خدا در حد معصوم عمل می‌کردند. غیرت دینی ایشان بسیار محل توسل و تمسک است.

وی با اشاره به وفاداری حضرت بیان کرد: این وفاداری از لحظه کودکی تا لحظه شهادت کم نشد و بیشتر شد. حضرت ابوالفضل(ع) در کنار امام حسین(ع) زندگی می‌کردند، اما هیچ‌گاه این زندگی برایشان عادی نشد و وفاداری ایشان نسبت به امام حسین(ع) هر روز بیشتر می‌شد. این وفاداری منحصر به امام حسین(ع) نبود، بلکه نسبت به ایشان، حضرت زینب(س) و فرزندان امام حسین(ع) نیز پایدار بود.

توکلی‌ خانیکی با بیان اینکه شخصیت حضرت ابوالفضل(ع) محیرالعقول است، اظهار کرد: تربیت برجسته حضرت ام‌البنین(ع)، مادر حضرت عباس(ع)، ایشان را در ادب، وفاداری و ایمان ممتاز کرد. اگر تربیت این مادر نبود، چه‌بسا حضرت به این مرحله نمی‌رسیدند؛ همان‌گونه که بسیاری مانند جعفر کذاب، مدت‌ها کنار امام بودند، اما بویی از صداقت و امام‌شناسی نبردند. حضرت ابوالفضل(ع) در وجود امام حسین و امام حسن(ع) هضم، محو و جذب شده بودند و خود را نمی‌دیدند.

عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی مشهد ادامه داد: افزود: این رفتار محو شدن در امام، در نگاه اول بسیار دشوار است، اما کسی می‌تواند به این رفتار پیشرفته برسد که خداوند به او نگاه خاص و توفیق ویژه‌ای داده باشد و رسیدن به این توفیق ناشی از اطاعت خداوند است.

وی تأکید کرد: ما در تاریخ شخصیتی مانند حضرت ابوالفضل(ع) و حضرت زینب(س) سراغ نداریم که غیر معصوم باشند و به این حد از عظمت برسند. خداوند با خلقت ایشان خواسته است به ما بیاموزد که غیر معصوم بودن دلیل بر عمل نکردن به اوامر الهی نیست و باید از رفتار حضرت ابوالفضل(ع) و حضرت زینب(س) درس گرفت و آنان را الگو قرار داد.

توکلی‌ خانیکی با ابراز تأسف از نبود اطلاعات کافی در مورد خصوصیات همه‌جانبه حضرت ابوالفضل(ع) گفت: در مورد زندگی و عملکرد اعتقادی ایشان کتابی نوشته نشده است؛ با این وجود، با مراجعه به روایات و زندگانی حضرت امیرالمؤمنین(ع) می‌توانیم تا حد زیادی به باورمندی، ولایت‌پذیری و دینداری حضرت ابالفضل پی ببریم.

توکلی‌ خانیکی ادامه داد: اگر ولایت‌پذیری حضرت ابوالفضل(ع) به تصویر کشیده شود و الگوی مسلمانان جهان قرار گیرد، خواهیم دید چه گره‌هایی از زندگی مسلمانان گشوده و چه تو دهنی‌هایی به دشمن زده می‌شود؛ حرمت‌ها حفظ و از بدبختی‌ها و فلاکت‌ها رهایی می‌یابیم.

وی شجاعت حضرت ابوالفضل(ع) را از دیگر ویژگی‌های برجسته ایشان دانست و افزود: شجاعت ایشان همانند شجاعت حضرت علی(ع) است؛ شجاعتی که عمق دین را به رخ می‌کشد، خداوند را خشنود و شیطان را ناامید می‌سازد. کل جهان اسلام می‌تواند از شجاعت ایشان تأسی کند و مسیرشان را دنبال کند.

توکلی‌ خانیکی در ادامه خلوص نیت، ادب و نزاکت حضرت را مثال‌زدنی دانست و گفت: حضرت ابوالفضل(ع) در ادب، به‌ویژه در برابر ائمه اطهار(ع)، محیرالعقول و غیرقابل توصیف بودند. محبت و عشق‌ورزی، سخت‌کوشی، اطاعت و گوش‌به‌فرمان بودن و ارادت ایشان تنها محدود به امام حسین(ع) نبود، بلکه نسبت به امام حسن(ع) و حضرت زینب(س) نیز کامل بود. در زندگی حضرت ابوالفضل(ع) هیچ نقطه سیاه یا حتی خاکستری وجود ندارد؛ چه‌بسا فرد غیرمسلمان اگر زندگی معصومین را مطالعه کند و زندگی حضرت ابوالفضل(ع) را ببیند، نمی‌تواند تشخیص دهد که ایشان معصوم نیستند.