وظایف امت اسلام در هنگامه جنگ از منظر قرآن
حجتالاسلام والمسلمین مهدی شریعتیتبار گفت: از دیدگاه قرآن زمانی که جنگی روی میدهد، مؤمنان سه وظیفه اساسی دارند که شامل صبر و استقامت، امید به نصرت الهی و حفظ وحدت و انسجام میشود.
حجتالاسلام والمسلمین مهدی شریعتیتبار، پژوهشگر دینی و مدیرگروه فقه بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، در گفتوگو با ایکنا از خراسان رضوی، در خصوص وظایف امت اسلام در شرایط جنگی اظهار کرد: در قرآن کریم در خصوص وظایف امت اسلامی در هنگامه جنگ و اضطراب آیات متعددی آمده است؛ در آیات سورههای «بقره» به هنگامه سپاه بدر با جالوت و همچنین در آیات سوره «آلعمران» به جنگ احد اشاره شده است. همچنین در سورههای «انفال»، «توبه» و «احزاب» نیز آیات مربوط به این موضوع مطرح شده است.
وی با تأکید بر اینکه براساس آیات قرآن جامعه اسلامی در شرایط جنگی چندین مسئولیت و وظیفه دارد، افزود: از مجموع برخی آیات در قرآن استنباط میشود که در هنگامه جنگ و شرایط اضطراب جامعه اسلامی چند مسئولیت و وظیفه دارند؛ اولین مورد صبر و استقامت است. بهطور نمونه در سوره «بقره» آمده است: «وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ» که اشاره به روبهرویی با سپاه جالوت یعنی جبهه باطل و طلب صبر و استقامت توسط سپاه حق از خداوند متعال دارد.
این پژوهشگر دینی ادامه داد: در آیات دیگری از سوره «بقره» نیز آمده است «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ» که در اینجا خداوند میفرماید ما مردم را با ترس، کمبودها و نقصان در جان و مال آزمایش میکنیم؛ البته خداوند در آخر این آیه میفرماید: «وَبَشِّرِ الصَّابرِینَ» که به معنای بشارت به صبرکنندگانی است که هر زمان مصیبت برایشان پیش میآید به مفهوم «إِنَّا لِلَّٰهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ» باور دارند.
شریعتیتبار با بیان اینکه مصداق این آیات از قرآن همان شرایط جنگی است که سبب نگرانی و اضطراب میشود، تصریح کرد: همچنین امید به نصرت الهی از دیگر وظایف مؤمنین است. در آیات ۲۵ و ۲۶ سوره مبارکه «توبه» در این باره آمده است: «لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ ۙ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ ۙ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ/ ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَىٰ رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنْزَلَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ»؛ این به معنای پیروزی جبهه حق در جبهههای مختلف و ایجاد آرامش توسط خدا بر قلب پیامبر و مؤمنین است. آیه «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ» هم از دیگر آیههای قرآن در این باره است.
وی همچنین گفت: وظیفه سوم مؤمنان بحث وحدت و انسجام است. در این باره باید گفت در زمان جنگهای پیامبر اکرم(ص) عدهای مأمور بودند تا وحدت و انسجام را در پشت جبهه حفظ کنند و اجازه ندهند منافقین بهعنوان ستون پنجم دشمن وارد عمل شوند و وحدت را از بین ببرند. علاوه بر این دعا و نیایش آخرین وظیفه مسلمانان است که از اهمیت ویژهای برخوردار است و توجه به این مسئله به لحاظ روحی بسیار اثربخش است.
این کارشناس دینی در بخش دیگری از صحبتهایش درباره مفهوم توکل و اهمیت آن در شرایط جنگی اظهار کرد: توکل به این معنا نیست که انسان عوامل مادی و مسئولیتهای دفاعی و نظامی را کنار بزند. آیه «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ» به این مطلب اشاره دارد؛ قطعا شرط توکل به خدا ایمان و اعتقاد به «یَدُ اللّهِ فَوْقَ أَیْدِیهِمْ» است و افرادی که به خدا ایمان دارند، در کنار عوامل مادی به یک نیروی معنوی نیز متصل هستند. آیه «وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ» به این معناست که مؤمنان به خداوندی معتقد هستند که دشمنان آنان چنین باوری را ندارند.
شریعتیتبار ادامه داد: «توکل» اصولا در میدان عمل معنا پیدا میکند و هرگز به معنای ترک وظایف و مسئولیتها نیست؛ خداوند متعال در این باره به پیامبر(ص) میفرمایند. «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ» که این به معنای توکل در هنگام عزم و تصمیمگیری در هنگامه جنگ است.
این کارشناس دینی در پایان تأکید کرد: براساس آیات قرآن مؤمنان در عرصه نبرد یا به شهادت میرسند و یا پیروز میشوند؛ اما چیزی است که مسلم است این است که کسانی به خدا توکل میکنند، در هر دو صورت پیروز خواهند بود.
انتهای پیام
