دوگانه «فصل» و «وصل»
فردوسی مشهدی در این جلسه به شرح بخشی از مقالات شمس تبریزی درباره تفسیر یکی از متکلمان معاصر شمس تبریزی درباره آیه همراهی خداوند با آفریدههایش پرداخت که با محوریت آیه چهارم سوره حدید به دوگانه «فصل» و «وصل» انسان و خداوند ناظر است.
به گزارش ایکنا از خوزستان، چهلونهمین نشست از سلسله جلسات شرح مقالات شمس تبریزی با عنوان «شمسپژوهی» که به همت مهدی فردوسی مشهدی، دینپژوه و استاد دانشگاه در فضای مجازی برگزار میشود، در قالب هجدهمین نشست «آیات مقالات» بهمناسبت ماه مبارک رمضان، روز گذشته، 24 اسفندماه، به شرح و تفسیر و توضیح آیهای دیگر مندرج در مقالات شمس ناظر پرداخته شد.
فردوسی مشهدی در این جلسه به شرح بخشی از مقالات شمس تبریزی درباره تفسیر یکی از متکلمان معاصر شمس تبریزی درباره آیه همراهی خداوند با آفریدههایش پرداخت که با محوریت آیه «هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيّامٍ ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فِيها وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَما كُنْتُمْ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ» (حدید، 4) به دوگانه «فصل» و «وصل» انسان و خداوند ناظر است.
به گفته فردوسی مشهدی مقصود از «فصل»، گسستگی خداوند از بندگان و مقصود از «وصل» پیوستگی او با آنان است؛ یعنی همان مفهومی که مولانا در مثنوی معنوی با عنوان «اتصال» از آن یاد کرده است:
«اتصالی بیتکیف بیقیاس * هست رب الناس را با جان ناس».
وی با توضیحی درباره انواع معیت و همراهی و پیوستگی خداوند با بندگان، تأکید کرد: گرچه شمس در این بخش به دیدگاه خودش درباره معیت حق با خلق اشاره نمیکند، با توجه به نقد دیدگاه اسد متکلم و به قرینه دیگر بخشهای مقالات میتوان دیدگاه او را در این زمینه استنباط کرد. او میگوید: متکلم عاجز از درک معنای این معیت؛ زیرا آن را معیت علمی میداند؛ یعنی میگوید: خداوند به بندگان عالم است؛ پس با آنان است؛ چنانکه معلومات انسان با انسانند و به او متصل و پیوستهاند، اما پرسش شمس این است که آیا با فرض جداییناپذیری صفات ذاتی خدا از او که علم یکی از آنهاست، باز هم به همین معنای معیت معتقدی؟
فردوسی مشهدی پس از شرح و برشمردن صفات ذاتی و فعلی خداوند و بیان تفاوت آنها با یکدیگر افزود: معنای مقبول معیت نزد عارفان، با «تجلی» سازگار است؛ یعنی جان جهان در انواع مخلوقات نمایان میشود و بنابراین، همه جا را پر میکند و به همین دلیل خداوند گفته است: هر جایی باشید، او با شماست.
وی ضمن توضیح برخی از واژههای مبهم در بخش برگزیده مقالات شمس، به معیت قیومیه خداوند پرداخت و آن را با وصل بیچون خدا با آفریدگانش مقایسه کرد و افزود: الهیات غیبت در روزگار ما، با این اندیشه که انفصالی میان خدا و انسان نیست، سازگار نمینماید.
یادآور میشود، جلسات شرح مقالات شمس در بستر فضای مجازی (روبیکا) برگزار میشود و علاقهمندان برای اطلاع از محتوای برگزیده و زمان برگزاری جلسه، میتوانند به نشانی «eitaa.com/Shams_Quotes» یا «t.me/Shams_Quotes» در پیامرسانها مراجعه کنند.
انتهای پیام
