تأثیر محیط زیستی جنگ بر کل اکوسیستم جهان

به گزارش ایکنا، در حالی که رئیس‌جمهور آمریکا از حملات تفریحی به جزیره خارک سخن می‌گوید، تبعات زیست محیطی جنگی که به راه انداخته نه تنها کشورهای منطقه بلکه جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

در جهان هستی، همه ما تنها یک خانه برای زندگی کردن در آن داریم و جنگ‌ها بزرگ‌ترین آلوده کننده کره زمین، این تنها زیستگاه بشر هستند و اگر مردم و فعالان محیط زیست آمریکا فکر می‌کنند تبعات زیست محیطی این جنگ دامن آنها را نمی‌گیرد، همانند رهبرانشان اشتباهی بزرگ می‌کنند. همانطور که تبعات اقتصادی جنگی که به راه انداخته‌اند همه کشورها را درگیر کرده است، تبعات زیست محیطی این جنگ نیز زندگی آنها را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

محمد الموتی، کارشناس و فعال محیط زیست در گفت‌وگو با ایکنا به بررسی تبعات زیست‌محیطی جنگ اخیر بر کل منطقه و جهان پرداخت و گفت: مهم‌ترین وضعیتی که اکنون با آن مواجه هستیم و بیانیه‌ای نیز از طرف شبکه محیط زیست صادر و به نهادهای بین‌المللی، سازمان ملل و NGO‌های بین‌المللی ارسال و بازخوردهایی نیز دریافت شد، نگرانی‌های محیط زیستی جنگ است.  

وی ادامه داد: در تمام جنگ‌ها مهم‌ترین بحث آسیبی است که ناگزیر به منابع آب، خاک و هوا وارد می‌شود. منابع طبیعی در جنگ‌ها در جبهه اول آسیب دیدن هستند. همین اتفاق در جنگ اخیر نیز رخ داد به خصوص وقتی به زیرساخت‌های آب در اطراف تأسیسات آب شیرین کن قشم حمله و موجب از مدار خارج شدن این تأسیسات و بی‌آبی 30 روستا شد که البته به سرعت برای ترمیم این آسیب اقدامات لازم صورت گرفت. همچنین در حمله وحشیانه و غیرقانونی که خلاف تمام قوانین بین‌المللی و صراحتاً در ذیل جنایت جنگی محسوب می‌‌شود، به مخازن نفت، گازوئیل و بنزین در تهران و کرج حمله شد و این حمله مشخصاً آسیب‌های جدی به هوا، منابع آبی سطحی و زیرسطحی و خاک که منابع اصلی حیات هستند وارد کرد.  

الموتی با تأکید بر اینکه در همه دنیا آسیب وارد کردن به این مخازن جزو خطوط قرمزی است که سازمان‌های بین‌المللی بعد از جنگ جهانی دوم به صورت مکرر در کنوانسیون‌های مختلف و حتی کنسرسیوم‌های متعدد، پیمان‌نامه‌ها و مقابله نامه‌ها بر جلوگیری از آن تأکید کرده‌اند، گفت: قوانین بین‌المللی صراحتاً اعلام می‌کنند که هیچ یک از طرفین نباید به چنین منابعی آسیب برسانند اما متأصفانه در این جنگ تجاوزگرانه با این رفتارهای غیرقانونی و وحشیانه مواجه هستیم.

وی خاطرنشان کرد: از سوی دیگر ایران به دلیل موقعیت خاص ژئوپلیتیک(Geopolitics)  و اقلیمی که دارد، یکی از کوریدورهای اصلی مهاجرت پرندگان محسوب می‌شود. اتفاقی که در این ایام شدیداً به آن واکنش نشان داده و نگران هستیم این است که آلودگی‌هایی به وجود آمده می‌تواند اختلال بزرگی در محیط زیست ایجاد کند و این اختلال صرفاً در حد اینکه مانع مهاجرت پرندگان شود، نیست بلکه تبعات این عدم مهاجرت یا اختلال در مهاجرت بعدها حتی در کوتاه مدت و به ویژه در میان مدت در بقیه بخش‌های محیط زیست از جمله میزان آفاتی که می‌تواند به وجود بیاید، آسیب‌هایی که به کشاورزی کل منطقه آسیا می‌تواند وارد شود، (چون پرندگان نقش مهمی در تنظیم اکوسیستم دارند) می‌تواند امنیت غذایی را در کل منطقه غرب آسیا تحت تأثیر قرار دهد و تبعات آن به کل دنیا تسری پیدا کند.

به خطر افتادن امنیت غذایی و طغیان آفات

این کارشناس محیط زیست تأکید کرد: آسیب‌های محیط زیستی که در این جنگ به ایران، خلیج فارس و کشورهای منطقه وارد می‌شود قدر مسلم بر روی محیط زیست همه دنیا تأثیرگذاشته و همه دنیا را درگیر خواهد کرد. ما در منطقه غرب آسیا یکی از غنی‌ترین کلونی‌های حیات طبیعی را داریم که اگر خدایی نکرده بخواهد ابعاد جنگ کمی فراتر برود، در کوتاه مدت این آثار و آسیب‌ها را به خصوص در بحث امنیت غذایی و طغیان آفات خواهیم دید.

وی با اشاره به اینکه پرندگان، موجوداتی هستند که می‌توانند آفات را کنترل و وضعیت اکوسیستم را در شرایط طبیعی نگه دارند، هشدار داد: اختلال در زندگی و مهاجرت پرندگان و حتی اختلالی که در زندگی حشرات به وجود می‌آید مسائلی است که شاید به هیچ وجه دیده نمی‌شود اما در زندگی انسان‌ها بسیار اثرگذار است. ضمن اینکه اساساً موضوع محیط زیست یک موضوع فراجغرافیایی و فرامرزی است و تبعات آسیب به محیط زیست منطقه ابتدا در منطقه غرب آسیا بروز می‌کند و سپس به سرعت به شرق و غرب سرایت خواهد کرد و حتماً باید تشکل‌های مردم نهاد و دولت‌های منطقه به مجامع جهانی تذکر دهند و پیگر این باشند که چنین آسیب‌هایی می‌تواند زیان هنگفتی داشته باشد.

خطر آلودگی آب آبشیرین‌کن‌ها

الموتی به وابستگی جدی کشورهای حاشیه خلیج فارس به آب‌شیرین‌کن‌ها و خطر آلودگی آب بر امنیت غذایی مردم این کشورها اشاره کرد و گفت: اگر جنگ به سمت تخریب زیرساخت‌ها برود، قطعاً جدا از مسائل محیط زیستی با یک فاجعه انسانی بزرگ مواجه خواهیم بود که امیدواریم به هیچ وجه جنگ به مرحله وارد کردن آسیب به زیرساخت‌ها نرسد.

وی هشدار داد: آسیب به محیط زیست محدود به طرفین جنگ‌ها نیست و آسیب به تمام اکوسیستم و مجموعه حیات بوم‌سازمان‌های مختلف است و همه مردم و همه زیست مندان در مناطق مختلف آسیب می‌بینند. البته ما در ایران به دلیل وضعیت خاص اقلیمی یکی از نقاطی در دنیا هستیم که گونه‌های بومی مختص خودمان را به صورت متنوع داریم این گونه‌ها در جنگل‌های زاگرس پراکندگی دارند که در جنگ قبلی و این جنگ تحت تأثیر بمباران‌ها هستند و نگرانی جدی از در معرض انقراض قرار گرفتن این گونه‌ها داریم که می‌تواند آثار وخیمی داشته باشد؛ این عواقب وخیم فقط مربوط به ایران نیست چون ایران کوریدور و محل زندگی و حرکت گونه‌های حیات وحش و گونه‌های گیاهی است و اگر آلودگی به آنها وارد شود و آفات نوظهوری به وجود بیاید که مبارزه با آنها بسیار سخت باشد، به سرعت می‌تواند در کل منطقه غرب آسیا گسترش پیدا کند.

هشدار نسبت به آلودگی دریاها

این فعال محیط زیست خاطرنشان کرد: به طور بلند مدت نیز پیش‌بینی ما این است که بمباران‌های صورت گرفته منابع آب و خاک را می‌تواند به نحوی آلوده کند که تا سال‌ها منابع از این آلودگی‌ها متأثر باشد؛ به ویژه آب‌های سطحی که در نهایت به خلیج فارس می‌ریزند موجب آلودگی دریاها هم می‌شود.

الموتی نسبت به عواقب زیست محیطی نشت نفت از نفتکش‌ها هشدار داد و گفت: اکنون در تنگه هرمز با محوله‌های نفتی مواجه هستیم که آسیب به آنها یک فاجعه محیط زیستی و غیر قابل تحمل برای اکوسیستم می‌تواند درپی داشته باشد. در خلیج فارس و غرب اقیانوس هند موجودات دریایی به خصوص پستانداران دریایی زندگی می‌کنند و تداوم جنگ، نشت نفت و اثرات مخرب جنگ بر روی این موجودات می‌تواند حرکت طبیعی آنها در دریاها و زادآوری آنها را مختل کند که در نهایت موجب بحران غذایی در کشورها خواهدشد.

وی هشدار داد: آبزیان و کنارآبزیان ما اگر دچار تنش شوند قطعاً با کاهش زادآوری ماهیان مواجه می‌شویم که اثر مستقیم بر روز زندگی سه چهارم مردم دنیا خواهد داشت که به منابع غذایی دریایی وابسته هستند. همچنین تپه‌های مرجانی به خصوص در خلیج فارس به عنوان یکی از ارزشمندترین تپه‌های مرجانی دنیا، با ریزمغذی‌هایی که تولید می‌کنند منبع حیات در خلیج فارس هستند و ممکن است تحت تأثیر آلودگی‌های نفتی قرار بگیرند.