امر جامع و مسئولیت مؤمنان در حضور جمعی و دفاع از جامعه اسلامی

به گزارش ایکنا، «امر جامع» در قرآن کریم هر کار مهمی است که نیاز به تعاون و حضور مردم دارد و جایز نیست کسی صحنه را بدون اذن رهبری ترک کند.

در جریان جنگ خندق، هنگامی كه پيامبر(ص) با انبوه مسلمانان با سرعت مشغول حفر خندق در اطراف مدينه بودند، گروهى از منافقين تا چشم مسلمانان را غافل مى‌ديدند، به خانه‌هاى خود مى‌رفتند. در حالی كه مسلمانان راستين در صورت ضرورت از پيامبر(ص) اجازه مى‌خواستند و به محض پایان كار، باز مى‌گشتند.

قرآن کریم در آیه 62 سور نور در مذمت گروه نخست می‌فرماید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِذَا كَانُوا مَعَهُ عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ»؛ مؤمنان فقط آنانند که به خدا و پیامبرش ایمان آورده‌اند و هنگامی که بر سر کار مهمی با پیامبر باشند تا از او اجازه نگیرند، نمی‌روند. 

منظور از «امر جامع» هر كار مهمى است كه اجتماع مردم در آن لازم است و تعاون و همكاريشان ضرورت دارد؛ بنابراین برای هر کار مهمی که برای حل آن، رهبری حضور همه مردم مؤمن لازم می‌داند، جایز نیست کسی صحنه را بدون اذن رهبری ترک کند. از مصادیق این امر جامع در شرایط کشور دفاع از کشور و جامعه اسلامی در کف خیابان‌هاست.

در ادامه می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»؛ به راستی کسانی که از تو اجازه می‌گیرند، آنانند که به خدا و پیامبرش ایمان دارند پس هنگامی که برای برخی از کارهایشان از تو اجازه می‌خواهند، به هر کدام از آنان که خواستی اجازه بده و از خدا برای آنان آمرزش بخواه؛ زیرا خدا بسیار آمرزنده و مهربان است. 

این آیه بر ملازمه و جدایی‌ناپذیری ايمان با اجازه از ولی خدا تأکید دارد. تعبیر «شأنهم» در آيه یعنی این اجازه صرفاً برای كارهاى قابل اهميت است. پيامبر(ص) نیز با درنظر گرفتن جوانب امر و اثرات حضور افراد اذن می‌دادند. آنها گرچه ماذون و مجاز هستند، اما به دلیل تقدم كار شخصى بر كار جمعى و نوعی ترك اولى، نياز به طلب مغفرت و رحمت دارد.

یکی از مصادیق امر جامع در دوره کنونی، حضور باشکوه مردم در خیابان‌هاست که باعث شکست توطئه‌های ‌دشمنان و دلگرمی رزمندگان حاضر در میدان شده است و غیبت بدون دلیل در آن جایز نیست.

محمد پارسائیان، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی