امام صادق(ع) به شیخالائمه شناخته میشوند
امام صادق علیهالسلام در بین امامان معصوم، به شیخالائمه شناخته میشوند، چرا که دیگر ائمه در سنین کمتری نسبت به امام ششم به شهادت رسیدند. ایشان در طول دوران امامتشان براساس علم و عصمت الهی، از هر گونه فعالیت مسلحانه و تلاش برای اخذ حکومت خودداری کرده و در عوض، فعالیت علمی و فرهنگی را در پیش گرفته و شاگردان زیادی را در مکتب وحیانی تربیت فرموند.
نام مبارک امام ششم، جعفر و کنیه ایشان ابوعبدالله است. صابر، فاضل و طاهر از القاب این امام بوده است، اما لقب صادق مشهورترین لقب ایشان شناخته میشود. امام صادق علیهالسلام در سال ۸۳ هجری قمری به دنیا آمده و در سال ۱۴۸ هجری در سن ۶۵ سالگی به شهادت رسیدند. از این رو، امام صادق علیهالسلام در بین امامان معصوم، به شیخالائمه شناخته میشوند، چرا که دیگر ائمه در سنین کمتری نسبت به امام ششم به شهادت رسیدند. امام صادق علیهالسلام بعد از شهادت پدرشان در سال ۱۱۴ هجری، در سن ۳۱ سالگی به امامت رسیدند و دوران امامت ایشان ۳۴ سال به طول انجامید. اوایل دوران امامت امام ششم، با ضعف و افول خلافت بنیامیه همراه شد، بهطوری که کشمکشهای سیاسی و جنگ و درگیری برای اخذ خلافت در بین مخالفان بنیامیه به اوج رسید که سرانجام به تشکیل حکومت بنیعباس منجر شد. در این بین اما امام صادق علیهالسلام در هیچیک از فعالیتهای مسلحانه شرکت نفرمود و اصحاب خویش را نیز از ورود به درگیری نظامی با دستگاه خلافت بر حذر میداشت. در همین خصوص مهدی زرهساز، پژوهشگر دینی یادداشتی در اختیار ایکنای خراسانرضوی قرار داده است که در ادامه میخوانیم؛
لازم به ذکر است که گروههایی از علویان نیز در فعالیتهای مسلحانه و تلاش برای سرنگونی بنیامیه و اخذ حکومت تلاش داشتند. نوادگان امام حسن مجتبی علیهالسلام از جمله عبدالله بن حسن مثنی و پسرش محمد بن عبدالله از این زمره به شمار میروند. امام صادق علیهالسلام حتی در کنار این گروه از علویان نیز قرار نگرفتند و رهبری هیچ یک از گروههای معارض حکومت را به عهده نگرفتند. بیشک با توجه به جایگاه والای امامان، موضع امام صادق علیهالسلام ناشی از دستوری الهی بوده است، چرا که طبق عقاید شیعه، هر فعل و ترک فعل امام ناشی از علم و عصمت الهی است و هر امامی در هر دورهای، از طرف خداوند متعال وظیفه خاصی داشته است و در طول زندگانی بهطور کامل به دستورات الهی عمل میکند.
در دوران امامت حضرت صادق علیهالسلام، علاوه بر آشوبهای سیاسی، مکاتب و نحلههای فکری مختلفی ظهور پیدا کرد که زمینههای گسترش آشوبهای فرهنگی را نیز فراهم میکرد و بر همین اساس، ایشان در طول دوران امامتشان بر اساس علم و عصمت الهی، از هر گونه فعالیت مسلحانه و تلاش برای اخذ حکومت خودداری کرده و در عوض، فعالیت علمی و فرهنگی را در پیش گرفته و شاگردان زیادی را در مکتب وحیانی تربیت فرموند.
امام صادق علیهالسلام با تشکیل کرسی تدریس و تربیت شاگردان فراوان، پایههای مذهب تشیع را در بُعد علمی استوار فرمودند. شاگردان امام ششم در حوزههای مختلف علوم دینی تخصص پیدا میکردند. دستهای از آنها در علم فقه متخصص شده و بیشتر به فهم و نشر احادیث فقهی میپرداختند. نشر و تنظیم احادیث امام صادق علیهالسلام توسط شاگردانی همچون زرارة بن اعین، فقه جعفری را از مذاهب فقهی چهارگانه اهل سنت متمایز ساخت، عده دیگری از شاگردان در حوزه اعتقادات و به خصوص در مباحثی همچون توحید و امامت مشغول اخذ تعالیم از امام صادق علیهالسلام شدند. در اثر زحمات و تلاشهای امام ششم، متکلمان بزرگی همچون هشام بن حکم تربیت شدند که در حوزه توحید به بحث و مناظره با ملحدان و زنادقه پرداخته و در حوزه امامت با مخالفان مذهب تشیع به جدال میپرداختند.
بیشک همه امامان در علم و فضیلت یکسان و نوری واحد هستند، اما متناسب با شرایط و اوضاع دورانی که هر یک از ائمه در آن دوره میزیستند، زمینه بروز ابعاد خاصی از کمالات برای هر امام فراهم میشد. دوره امامت امام صادق علیهالسلام چنان بود که کمال و فضیلت علمی اهل بیت علیهمالسلام بر همگان عیانتر شد، بهطوری که حتی مخالفان تشیع و سران مذاهب مخالف، به علم و فضیلت امام صادق علیهالسلام اذعان داشته و بعضاً به شاگردی امام ششم افتخار میکردند. جایگاه علمی امام صادق علیهالسلام چنان در اوج بود که همگان مبهوت مقام علمی ایشان بوده و خود را بینیاز از دریای بیکران علم ایشان نمیدیدند. این جایگاه علمی اما حاصل کسب علم نزد دیگر افراد عادی نبود و در هیچ گزارش تاریخی، شاگردی امام صادق علیهالسلام برای احدی ثبت نشده است، بلکه منبع علم ایشان از آبشخور وحی و ناشی از علم لدنّی و الهی بود، این مطلب برای همه امامان صدق میکند و در حکم معجزهای است که بر حقانیت امامت امامان شیعه دلالت دارد.
با اینکه امام صادق علیهالسلام با هیچیک از گروههای مخالف حکومت همراهی نمیکردند، اما جایگاه والای ایشان ومعارف حَقّی که توسط شاگردان و اصحاب امام منتشر میشد، همواره موجب نگرانی خلیفه وقت عباسی میشد. بهطوری که در دوره منصور عباسی، امام صادق علیهالسلام از مدینه به مرکز حکومت عباسیان در عراق احضار شدند ولی خوشبختانه در این سفر اجباری، آسیب و گزندی به ایشان نرسید، اما حسادت و نگرانی از جایگاه امام صادق علیهالسلام در بین شیعه و دیگر مردمان، منصور عباسی را واداشت که فکر قتل امام ششم را در سرش بپروراند و سرانجام امام صادق علیهالسلام در ۲۵ شوّال سال ۱۴۸ هجری به زهر جفا به شهادت رسیدند.
انتهای پیام
