واکاوی رفتار دولتهای عربی در «نبرد رمضان»
محمد جاودان در نشست علمی بررسی رویکرد کشورهای منطقه به تنشهای اخیر، با تبیین نقش باورهای مذهبی در دیپلماسی، تأکید کرد: اگرچه مذهب عاملی تقویتکننده در اتحاد جبهه مقاومت است، اما ایران با عبور از دوگانههای مذهبی و اتخاذ رویکردی عملگرایانه در دفاع از آرمان فلسطین، توانسته است حتی حمایت برخی جریانات وهابی را نیز جلب کند.
به گزارش ایکنا، محمد جاودان؛ استاد دانشگاه ادیان و مذاهب، اول اردیبهشتماه در نشست علمی «نقش باورهای مذهبی در تفاوت رویکردهای کشورهای عربی نسبت به جنگ رمضان» که از سوی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد، به موضع کشورهای همسایه و حاشیه خلیج فارس در نبرد رمضان پرداخت و گفت: اکثر مردم عراق، شیعه اثنیعشری هستند و حاکمیت این کشور هم در اکثر مسائل با ایران همراه است. کویت هم اکثریت سنی و حکومتش، مخالف ایران است و این وضعیت در کشورهای اردن و امارات و بحرین و به نحوی شدیدتر در عربستان نیز وجود دارد.
وی افزود: البته در بحرین اکثریت مردم شیعه اثنی عشری هستند و حاکمیت آن سنی و مخالف ایران است؛ عمان هم عمدتاً مذهب اباضی غیر شیعی و غیر سنی هستند و حکومت عمان و مردم آن هم عمدتاً موافق ایران هستند و با ما دلبستگی دارند. در این میان یمن هم به رهبری حوثیها اکثراً شیعه زیدی و همراه ایران بودند و در مقطعی وارد جنگ شدند.
جاودان تصریح کرد: حاکمیت عراق با آمریکا رابطه حسنه و راهبردی دارد ولی حکومت، شیعی و مردم هم شیعه هستند؛ در سال 2014 حشدالشعبی در دوره نخست وزیری نوری مالکی ایجاد شد که اکثرا، شیعه هستند اما مسیحی هم در درون آن وجود دارد؛ این گروه در نبرد رمضان فراتر از انتظار ظاهر شدند و تقریباً آمریکا مجبور شد از عراق بیرون برود؛ بزرگترین سفارت آمریکا در جهان در این کشور وجود داشت که تعطیل شد. همچنین به پایگاه تجزیهطلبان و پایگاههای آمریکایی در برخی کشورهای عربی حمله کردند و مردم عراق هم به صورت خودجوش در حمایت از ایران به خیابان آمدند و حاکمیت عراق نیز حمایت کرد که این مسئله ریشه در اتحاد مذهبی و پیشینه روابط شیعیان ایران با عراق و زیارت امام حسین(ع) و پیادهروی اربعین دارد و البته حاکمیت عراق هم خوب عمل کرد و همراه مردم بود.
وی اضافه کرد: حکومت بحرین که در گذشته، یکی از شهرهای ایران بود و در دوره پهلوی دوم به صورت رسمی از ایران جدا شد، به شدت با ایران مخالف است و به خصوص در جریان بهار عربی و حمایت ما از شیعیان این کشور، این اختلاف بیشتر هم شد.
استاد دانشگاه ادیان و مذاهب بیان کرد: در جنگ اخیر مردم بحرین با ایران همراه بودند زیرا اکثراً شیعه هستند و با حکومتشان هم به شدت مخالف هستند و حتی برخی افراد از جمله آقای موسوی از سوی آل خلیفه دستگیر شده و زیر شکنجه به شهادت رسید.
وی افزود: در عمان، با اینکه مذهب اباضی دارند که امتداد خوارج ولی بسیار معتدل هستند و خوارج دوران امام علی(ع) را تکفیر میکنند. مردم این کشور و حاکمان آنان در جنگ رمضان، همراه ایران بودند. در دهه 1350 که جنگ ظفار در جنوب عمان و تحت گرایشات مارکسیستی رخ داد. سلطان قابوس که توان درگیری با ظفار را نداشت، از کشورهای عربی نیرو و کمک خواست اما به کمک او نرفتند و ناچار از ایران کمک خواست و کمک ایران سبب شد تا بر آنها پیروز شوند و در نهایت روابط راهبردی با ایران ایجاد کردند و همواره هم در کنار ایران بوده است.
جاودان تأکید کرد: عمان موضع منفی نسبت به اسرائیل دارد و البته با آمریکا رابطه خوبی دارد و پایگاه به او داده است اما اجازه استفاده از این پایگاهها را نداد. عربستان هم چون سلفی و وهابی هستند به شدت با اباضیه مخالفند، لذا این هم سبب گرایش عمان به ایران بوده است.
بررسی موضع قطر در نبرد رمضان
وی با اشاره به وضعیت قطر ادامه داد: قطر کشوری است که چند سال پیش عربستان قرار بود به آنجا حمله کند و آن را از بین ببرد اما ترکیه و ایران از قطر حمایت کردند و همین سبب شد تا رابطه قطر با ایران بسیار بهتر شود. در نبرد رمضان هم با اینکه پایگاههای آمریکا در این کشور مورد اصابت قرار گرفت اما به تدریج قطر در میانه نبرد موضع معتدلتری نسبت به ما گرفت.
وی با بیان اینکه ما این تجربه را در مورد کویت هم داریم، اضافه کرد: کویت وقتی توسط صدام اشغال شد ایران از این کشور حمایت کرد اما کویت مجدداً موضع خصمانه گرفت و در نبرد رمضان نیز این رویکرد را داشت، با اینکه جمعیت زیادی از شیعیان در این کشور سکونت دارند.
وی تصریح کرد: در مورد یمن، هم ماهیت تشیع این کشور و حوثیها، ماهیت سیاسی و جهادی است و معتقدند که امام اگر قیام به سیف نداشته باشد امامت او محقق نیست. ایران هم به خصوص از دوره امام خمینی(ره) و انقلاب، تشیع سیاسی را به شکل صریحی بروز دادند و همین مسئله هم باعث نزدیکی ما با زیدیههای یمن شد و پیوند بین دو ملت برقرار کرد.
استاد دانشگاه ادیان و مذاهب اظهار کرد: در نبرد رمضان هم پیوند مردم یمن با ایران به خوبی مشهود بود و هست و به خصوص با اسرائیل هم درگیری زیادی دارند و در مسئله غزه با اسرائیل جنگیدند و حتی با آمریکا در باب المندب تقابل کردند و در نبرد رمضان هم دست به ماشه آماده بودند و بازدارندگی زیادی داشته و دارند.
وی تأکید کرد: به نظر بنده مذهب در کشورهای همسایه عامل تعیینکننده در مواجهه این کشورها با نبرد رمضان نبود بلکه تقویتکننده و جهتدهنده بود؛ البته مذهب عامل مهم و اثرگذار است ولی عامل اصلی نیست.
جاودان در پایان بیان کرد: در جنگ رمضان طرف ما آمریکا و اسرائیل است و نه کشورهای عربی و اسلامی و ما هم پایگاههای آنها را زدیم؛ ما با اینکه شیعه هستیم بیش از کشورهای سنی در حمایت از فلسطین هزینه کردیم و این به نظر بنده زمینه بسیار مناسبی است تا ما نزاع را از مذهب بیرون ببریم. حتی این موضع سبب شده است تا برخی وهابیون هم از ایران حمایت کنند. به نظر بنده رویکرد عملگرایانه ایران در راستای سخنان و ایدهها و نظریاتی است که در بحث تقریب داریم.
انتهای پیام
