فعالان مردمی؛ موتور محرک جهاد فرهنگی برای افزایش جمعیت

به گزارش ایکنا از قم، به نقل از پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه(س) علیرضا احمدی قره‌زاغ، فعال فرهنگی طی یادداشتی نوشت: یکی از نکات کلیدی و برجسته در نامه رهبر معظم انقلاب به فعالان حوزه جمعیت، اهمیت و جایگاه ویژه «تلاش فعالان مردمی» در فرهنگ‌سازی فرزندآوری است. این تأکید فراتر از یک ارشاد ساده است و به منزله یک فراخوان ملی برای جهاد فرهنگی و اجتماعی در مسیر تحقق سیاست افزایش جمعیت است.

۱. اهمیت نقش فعالان مردمی

در دهه‌های اخیر، بسیاری از تحولات اجتماعی و فرهنگی پیچیده، از جمله تغییر ساختار خانواده و سبک زندگی، موجب کاهش نرخ باروری در کشور ما و بسیاری کشورهای جهان شده است. خوشبختانه تجربه‌های متعدد داخلی و بین‌المللی نشان داده که تغییرات بنیادین در فرهنگ، به‌خصوص در موضوعات حساس و پیچیده‌ای مانند فرزندآوری، تنها از طریق اقدامات ساختاری و حکومتی قابل تحقق نیستند و لازم است مردم، نخبگان، تشکل‌ها و گروه‌های مدنی، نقش اصلی را ایفا کنند.

فعالان مردمی به‌دلیل حضور مستقیم در بطن جامعه، فهم عمیق‌تر از نیازها، دغدغه‌ها و موانع فردی و خانوادگی دارند. این توانایی آنان را به پیشگامان تغییر فرهنگی تبدیل می‌کند. آن‌ها با فعالیت‌های آموزشی، تبلیغی، مشاوره‌ای، و گفتمان‌سازی، می‌توانند باورها و نگرش‌های مثبت به فرزندآوری را بهصورت ملموس و پایدار نهادینه کنند.

۲.‌ فرهنگ‌سازی در برابر موانع روانی و اجتماعی

بسیاری از جوانان امروز در مواجهه با مسائل اقتصادی، اجتماعی و روانی احساس ناامیدی و بی‌ثباتی دارند که این مسئله مستقیم بر تصمیم آن‌ها درباره تشکیل خانواده و فرزندآوری اثرگذار است. کاهش حمایت‌های اجتماعی، ترس از آینده، افزایش آسیب‌های اجتماعی، و گسست‌های ارتباطی، فضای نامطمئنی را به‌وجود آورده که فعالان مردمی باید با برنامه‌های متناسب به آن پاسخ دهند.

فرهنگ‌سازی مؤثر، هم شامل ترویج ارزش‌های معنوی و انسانی فرزندآوری است و هم حمایت عملی و روانی از خانواده‌هایی که به فرزندآوری متعهد هستند. فراهم کردن محیطی که در آن خانواده‌ها احساس امنیت، آرامش و امید داشته باشند، مکمل پیام‌های فرهنگی و دینی است.

۳. همکاری با ساختارهای رسمی و دولت

رهبر انقلاب، ضمن توجه به نقش مرکزی جامعه مدنی، مسئولیت نهادهای رسمی را نیز نفی نکرده‌اند. همکاری هم‌افزا میان فعالان مردمی و ساختارهای دولتی و حکومتی، باعث افزایش اثربخشی اقدامات می‌شود. فعالان مردمی با دانش و تجربیات میدانی خود می‌توانند سیاست‌گذاران را در طراحی برنامه‌های عملیاتی یاری کنند و پلی میان مردم و دولت باشند.

به‌طور نمونه، شبکه‌های داوطلبان، مؤسسات خیریه، گروه‌های مذهبی و فرهنگی، در کنار دولت و سازمان‌های جامعه‌شناسی و بهداشتی، باید یک هم‌افزایی هدفمند خلق کنند تا بهتر بتوان به موانع اجتماعی و اقتصادی مقابله کرد و فرهنگ فرزندآوری را به‌مثابه یک ارزش عمومی و ملی توسعه داد.

۴. جهاد فرهنگی؛ لازمه تحقق اهداف بلندمدت جمعیتی

رهبر انقلاب با به کار بردن مفهوم «جهاد فرهنگی»، اهمیت کار فعالان مردمی را برجسته کرده‌اند. این عبارت نشان می‌دهد که موضوع فرزندآوری صرفاً یک امر فردی یا خانوادگی نیست بلکه یک مسئولیت ملی و انقلابی است که باید با شور و انگیزه انقلابی و معنوی دنبال شود.

جهاد فرهنگی پیش‌شرط اصلی تغییر نگرش‌ها، مبارزه با هنجارشکنی‌های فرهنگی، و عبور از سدهای روانی و اجتماعی است که نسل جوان و خانواده‌ها را در برابر فرزندآوری گرفته است. این جهاد نیازمند روایت‌های تازه، استفاده از هنر، رسانه‌های نوین، فضای مجازی و زبان علمی و جذاب برای مخاطبان به‌ویژه نسل جوان است.

۵. آسیب‌شناسی و برنامه‌ریزی مبتنی بر واقعیت

فعالان مردمی باید همواره در تعامل نزدیک با جامعه و سیاست‌گذاران، آسیب‌شناسی موانع فرهنگی، اقتصادی و روانی را دقیق انجام دهند و بر مبنای آن برنامه‌ریزی‌های هدفمند ارائه کنند. توقف در شعار و توصیه، به تنهایی کافی نیست؛ بلکه اقدامات باید با شناخت کامل مشکلات روز، تنوع فرهنگی، و نیازهای اقشار مختلف همراه باشد.

ایجاد محیط‌های گفت‌وگو، تبلیغ راهکارهای افزایش نشاط و امید، حمایت از خانواده‌های چندفرزندی، و شناسایی بهترین الگوهای بومی و دینی، از جمله مواردی است که جهاد فرهنگی به آن می‌پردازد.

بنابراین، افزایش جمعیت و فرزندآوری، یک پروژه فرهنگی و اجتماعی فراگیر است که در بطن جامعه به دست فعالان مردمی اجرا و تحقق می‌یابد. نقش آنان در ترویج فرهنگ فرزندآوری، حمایت از خانواده‌ها، و شکل‌دهی به باورهای جمعی، محور اصلی موفقیت در این میدان است.

رهبر انقلاب با تأکید بر این موضوع، مسیر روشنی برای همه دست‌اندرکاران این حوزه مشخص کرده‌اند: باید جهاد فرهنگی کنیم، از ظرفیت‌های مردمی بهره ببریم و با همت و پشتکار، موجى مثبت و گسترده در جامعه ایجاد کنیم که فرزندآوری را به‌عنوان «وظیفه‌ الهی، ملی و تمدنی» نهادینه کند.

این یادداشت تلاشی است برای درک بهتر اهمیت نقش نیروهای مردمی که ستون فقرات تحولات فرهنگی کشور را تشکیل می‌دهند و کلید حل معضلات جمعیتی در جامعه ایران اسلامی محسوب می‌شوند.