اثر صوتی «ابراهیم(ع)؛ پدر برتر» رونمایی شد

به گزارش ایکنا از خراسان‌رضوی، احد فرامرز قراملکی، مدیر عامل بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در مراسم رونمایی از اثر صوتی جدید با عنوان «ابراهیم(ع)؛ پدر برتر» که با حضور جمعی از پژوهشگران و فعالان فرهنگی  امروز، پنجم خردادماه در تالار شیخ طوسی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، با قدردانی از اهتمام معنوی تولیدکنندگان آثار صوتی در استان مازندران، بر لزوم الگوسازی از این فعالیت‌ها در سایر نقاط کشور تأکید و با اشاره به چالش‌های همیشگی در حوزه آموزش پیرامون ماندگاری حافظه دیداری یا شنیداری، اظهار کرد: در سال‌های اخیر و با تغییر اقتضائات زندگی نوین، بخش بزرگی از زیست انسانی به سپهر مجازی منتقل شده است. تجربه 10 سال گذشته نشان می‌دهد که در این فضای جدید، اقبال به سمت محصولات سهل‌الوصول و کوتاه‌مدت افزایش یافته و محصولات شنیداری جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده‌اند.

 

وی با اشاره به تجربه بیست سال همکاری خود با مدیران سطوح مختلف صنعت، از خودروسازی گرفته تا انرژی، افزود: امروزه مدیران به دلایلی ضیق وقت، کمتر مجال مطالعه کتاب‌های چاپی را دارند. برآوردهای ما نشان می‌دهد حدود ۸۰ درصد اطلاعات مدیران در دوران مسئولیتشان، از طریق شنیدن کتاب‌های صوتی در مسیر تردد یا زمان‌های انتظار در فرودگاه‌ها تأمین می‌شود. حتی کتاب‌های خلاصه‌شده‌ای که برای مطالعه پشت چراغ قرمز طراحی شده‌اند نیز به اندازه آثار صوتی در انتقال دانش به این گروه موفق نبوده‌اند.

 

فرامرز قراملکی به نقش کتاب‌های صوتی در ارتقای سطح آگاهی خانه‌داران اشاره کرد و افزود: بانوان خانه‌دار از گروه‌های هدف مهمی هستند که می‌توانند حین انجام امور روزمره، از طریق ابزارهای شنیداری، دانش خود را به‌روز کنند. در این میان، انتخاب کتاب مناسب و اجرای باکیفیت آن دو رکن اساسی است که خوشبختانه در پروژه‌های اخیر کانون‌های خادمیاری مازندران، هر دو جنبه با دقت رعایت شده است.

 

مدیر عامل بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با تمجید از همکاری مشترک بنیاد و کانون‌های خادمیاری، بیان کرد: این همکاری تجربه ارزشمندی است و امیدوارم این حرکت که با نیت خالصانه آغاز شده، گامی بلند برای ارتقای سطح دانش شهروندانی باشد که به هر دلیلی امکان مراجعه مستقیم به کتاب را ندارند. امید است تولید آثار صوتی با کیفیت به افزایش آگاهی عمومی و غنای فرهنگی جامعه منجر شود.

 

 

 

همچنین محمد زره‌ساز، رئیس انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی و عضو هیئت علمی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه خوارزمی با ابراز خرسندی از گسترش فرهنگ خادمیاری در کشور، بر لزوم پیوند میان نهادهای علمی و آستان قدس رضوی تأکید کرد و با یادآوری خاطره‌ای از دانشگاه خوارزمی و فراخوان جذب خادمیاران علمی از سوی آستان قدس رضوی، اظهار کرد: در آن مقطع اشتیاق بسیاری میان اساتید دانشگاه برای پیوستن به این شبکه خدمت‌رسانی وجود داشت، هرچند در آن زمان برخی پیگیری‌ها به نتیجه مطلوب نرسید، اما امروز با توجه به گذشت هشت سال از آن تجربه، همچنان شاهد تمایل وافر متخصصان و اساتید در شهرستان‌ها برای خدمت به این آستان مقدس، به‌ویژه در حوزه‌های فرهنگی و ترویج مطالعه هستیم.

 

وی با اشاره به طرح جدیدی که تحت نظارت پژوهش‌های اسلامی و فرهنگی در حال تدوین است، افزود: خوشبختانه همکاران ما در حال کار بر روی طرحی برای تربیت مروجان کتاب هستند و امیدواریم با به ثمر رسیدن این پروژه، شاهد ارتقای سطح تعلیم و تربیت مادران و خانواده‌ها در سراسر کشور باشیم، چراکه پیوند میان مبانی اعتقادی و موضوع مطالعه، نقشی کلیدی در توسعه فرهنگی جامعه ایفا می‌کند.

 

رئیس انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی به موضوع تخصص‌زدایی از مطالعه پرداخت و گفت: گاهی آن‌قدر به محیط کتابخانه و امر کتابخوانی نگاهی بسته و صرفاً مقدس داشته‌ایم که گمان کردیم حتماً باید بر هر محتوایی تمرکز مطلق کرد، اما در عصر جدید، دیدگاه‌های متفاوتی مطرح است؛ از جمله بحث هنر کتاب‌نخواندن که به نقد تنگی وقت انسان در برابر حجم انبوه تولیدات می‌پردازد. ما باید به سمتی برویم که مطالعه را از انحصار نگاه‌های سخت‌گیرانه خارج کرده و آن را به بطن زندگی مردم بیاوریم.

 

وی با اشاره به فعالیت‌های مجموعه‌ها در تولید محتوا افزود: در بخش خصوصی، نگاه تجاری و مسائلی نظیر کپی‌رایت چالش‌های خاص خود را دارد، اما در بخش‌های دولتی یا نهادهایی که جنبه ترویجی و ارتقای فرهنگی دارند، می‌توان با رویکردی بازتر به نشر معارف پرداخت. این مسیر می‌تواند راهگشای نشر دانش و فرهنگ در سطح گسترده باشد.

 

 

ناهید یوسف‌زاده، استاد دانشگاه و نویسنده کتاب «ابراهیم(ع) پدر برتر»، در این نشست با تأکید بر لزوم تغییر در شیوه روایتگری مذهبی برای نسل جدید اظهار کرد: امروز نسل کودک و نوجوان ما در طوفانی از روایت‌های پوچ و سطحی غرق شده است؛ روایت‌هایی که گاه با هدف خودباختگی فرهنگی طراحی می‌شوند که در این میان، قصه‌های دینی ما اغلب نتوانسته‌اند با زبان هیجان، ماجراجویی و پرسشگری با این نسل تشنه سخن بگویند.

 

وی با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی حضرت ابراهیم(ع) به‌عنوان یک الگوی تمام‌عیار برای ادبیات و سینما، افزود: حضرت ابراهیم(ع) یک قهرمان تخت‌نشین نیست او در نوجوانی با ستاره‌پرستان بحث می‌کند، در جوانی به جنگ بت‌های یک تمدن بزرگ می‌رود و در پیری، عزیزترین ثمره زندگی‌اش را به قربانگاه می‌برد. هدف من از نگارش این کتاب آن بود که به دختر و پسر امروز بگویم تو هم می‌توانی ابراهیم باشی و زیر بار «زر، زور و ظلم» نروی، می‌توانی آزاد بیندیشی و برای حقیقت، شجاعت عبور از آتش را داشته باشی.

 

این نویسنده با بیان اینکه اثر مذکور براساس آیات قرآن و روایت‌های معتبر، اما با زبانی نو و پراحساس به نگارش درآمده است، گفت: این کتاب یک خوانش متفاوت از دین است که نه به قصد بدعت، بلکه به قصد برانگیختن احساس تعلق در نوجوان ایرانی نوشته شده است تا بداند وارث مردی است که در برابر طاغوت زمان ایستاد. خوشبختانه این اثر با همکاری ناشر به‌صورت پادکست رایگان در پلتفرم‌هایی نظیر طاقچه عرضه شده است، چراکه معتقدم پیام آزادی و عزت، کالایی تجاری نیست.

 

در بخشی از این نشست، یوسف‌زاده به قرائت بخش‌هایی از کتاب پرداخت که به صحنه وداع حضرت ابراهیم(ع) و اسماعیل(ع) اختصاص داشت و با توصیف دقیق حالات عاطفی این پدر و پسر در لحظه آزمایش الهی، تأکید کرد: ایمان و روح بلند اسماعیل در برابر فرمان الهی، درس بزرگی برای نسل امروز است. او به پدر می‌آموزد که عشق یعنی گذشتن از خود برای رسیدن به حقیقت و این همان روحی است که می‌خواستیم به نوجوان امروز تزریق کنیم؛ اینکه بدانند ایستادگی در برابر آتش، عین قهرمانی است.

 

این استاد دانشگاه با اشاره به ضرورت هویت‌بخشی به جوانان در برابر تهاجمات فرهنگی، بیان کرد: ما در میانه یک جنگ روایت‌ها هستیم. رسانه‌های معاند مدام القا می‌کنند که اسلام مانع هیجان و شادی است، در حالی‌که زندگی حضرت ابراهیم(ع) تمام این کلیشه‌ها را درهم می‌شکند. از والدین و معلمان تقاضا دارم این روایت‌ها را به گوش فرزندان برسانند تا هویت اسلامی آن‌ها در برابر هجوم اندیشه های مخرب، صیانت شود. این اثر که برداشتی داستانی از آیه ۷۸ سوره حج (مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ) است، تلاش دارد پیوندی میان آموزه‌های اصیل وحیانی و نیازهای روحی نسل پادکست و رسانه برقرار کند.

 

 

قاسم عزیززاده گرجی، مدیر کانون خدمت رضوی استان مازندران نیز به تشریح اقدامات و برنامه‌های استان مازندران در حوزه توسعه فرهنگ مطالعه پرداخت و با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی دیار علویان اظهار کرد: مازندران دارای ۲۲ شهرستان است که در حال حاضر ۱۰ شهرستان دارای مسئول کانون تخصصی کتاب و کتابخوانی هستند و فرآیند تثبیت این جایگاه در ۵ شهرستان دیگر نیز در حال انجام است. اعتقاد راسخ داریم که برای نهادینه کردن فرهنگ مطالعه، باید شبکه‌سازی دقیقی صورت گیرد.

 

وی افزود: طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده در شورای معاونین استان، بنا داریم در تمامی ۴۵۱ کانون محله‌ای که دارای شناسه رسمی و دسترسی به سامانه خادمیاری هستند، یک رابط تخصصی کتاب و کتابخوانی مستقر کنیم تا برنامه‌های ترویجی به‌صورت مویرگی در سطح استان عملیاتی شود.

 

رابط کانون‌های خدمت رضوی مازندران در تشریح آمار فعالیت‌های سال گذشته گفت: در حال حاضر ۱۲۰ خادمیار تخصصی در حوزه کتاب در سطح استان فعال هستند که در سال ۱۴۰۴ بیش از ۲۴۶ فعالیت شاخص را به ثبت رسانده‌اند. همچنین برگزاری دوره آموزشی دو روزه تربیت مدرس فلسفه برای کودکان با حضور ۸۷ شرکت‌کننده و اساتید کشوری، از جمله اقدامات کیفی در راستای ترویج مطالعه هدفمند بوده است. برگزاری دو اردوی جهادی کتابخوانی در روستاهای کم‌برخوردار و کارگاه‌های روش مطالعه برای خادمیاران را از دیگر برنامه‌های اجرا شده هستند.

 

گرجی با ارائه پیشنهادی مبنی بر ضرورت حضور خیرین در عرصه کتابخوانی، بیان کرد: همان‌طور که مردم و خیران با اشتیاق فراوان برای خدماتی همچون چایخانه حضرت هزینه می‌کنند، باید بستری فراهم شود تا این نذورات و حمایت‌ها به سمت احیای امر امام که همان نشر دانش و علم است، هدایت شود. پیشنهاد ما ایجاد سازوکاری برای جذب خیرین جهت تأمین هزینه‌های چاپ، توزیع و تولید کتاب‌های صوتی و الکترونیک است.

 

وی با تأکید بر لزوم استفاده از قالب‌های نو برای جذب کودکان و نوجوانان، گفت: در کنار تولید کتاب‌های صوتی، باید به سمت تولید کتاب‌فیلم حرکت کنیم تا جذابیت‌های بصری باعث انس بیشتر نسل جدید با کتاب شود، همچنین با توجه به جمعیت حدود ۱۷۰ هزار نفری خادمیاران و خانواده‌های آنان در استان، این شبکه بزرگ می‌تواند مخاطب نخست طرح‌های ارتقای نگاه به مقوله کتابخوانی باشد.

 

در ادامه پیام علی‌اکبر بیواره، تصویرگر کتاب «ابراهیم(ع)؛ پدر برتر» و عضو سابق گروه ادبیات کودک و نوجوان بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، قرائت شد که متن آن به شرح زیر است: «عرض سلام و ادب دارم خدمت شما حاضران گرامی، همکاران و سروران ارجمند. پوزشم را برای نرسیدن به حضور و خدمت بپذیرید. بسیار آرزومند این دیدار و زیارت همکاران عزیز و بودن در محفلی هستم که اینک برای کتاب «ابراهیم پدر برتر» برگزار می‌شود. 

 

کتاب ابراهیم پدر برتر، به گمانم آخرین کتابی است که تصویرگری کرده‌ام. فراموش نمی‌کنم که در آخرین سال خدمت، بانوی فرهیخته و اهل قلم، سرکار خانم ناهید یوسف‌زاده به گروه ادبیات کودک و نوجوان بنیاد پژوهش ها تشریف آورد. ابراهیم پدر برتر، کتاب پیشنهادی ایشان برای گروه سنی نوجوان بود و هم موضوع کتاب و هم نثر و هنر تصویرسازی ایشان از یک موضوع دینی و تاریخی، بسیار جالب بود. بیشتر کتاب‌های دینی ما برای مخاطب کودک و نوجوان، ادبیاتی سنگین، ایستا و خرفت دارند.

 

 معمولاً مخاطب امروزی به‌ویژه در زمینه‌های داستان و رمان، ادبیات و سبک نوشتاری روان و زوایای دید جذاب را می‌پسندند. داستان برای نوجوان باید تصویرهای ذهنی فراوان و شناور ایجاد کند و این تصویرهای ذهنی هستند که مخاطب را با خود به فضا و زمان رویداد می‌برند. توانایی و خلاقیت ناهید یوسف‌زاده در خلق یک اثر دینی و تاریخی برای مخاطب نوجوان، در آخرین سال خدمت من برای گروه یک رویداد ماندگار بود.

 

 متأسفانه من که بازنشست شدم، گروه ادبیات کودک و نوجوان نیز بازنشست شد. در گذر سال‌ها بودن در گروه ادبیات کودک و نوجوان بنیاد پژوهش‌ها، به‌عنوان نویسنده، تصویرگر و مسئول گروه، دریافته‌ام که سخت‌ترین بخش کار در بازآفرینی متون تاریخی ـ دینی برای کودک و نوجوان، انتخاب زبان، منطق، توانایی ارتباط‌گیری و تصویرسازی‌های ذهنی برای این گروه از مخاطبان است. بسیاری از نوشته‌ها و داستان‌های پیشنهادی در موضوعات دینی، با مشکل زبان و ناتوانی ارائه محتوای کهن به زبان امروزی روبه‌رو بودند.

 

به هرحال وظیفه ادبیات دینی و مذهبی در قالب کتاب و داستان و رمان، به‌ویژه برای کودک ونوجوان کمک گرفتن از عناصر تأثیرگذار عاطفه و احساس و ساختن فضاهای خیال انگیز و تغییر زاویه دید براساس  پسند و ذائقه مخاطب است. چنین هنری به‌وفور و سرشار در کتاب  «ابراهیم پدربرتر» نوشته  ناهید یوسف‌زاده وجود دارد. کتاب‌های صوتی با بهره‌گیری از هنر گفتار می‌توانند لحن و تحریرهای صدا را به یاری ساخت تصویرهای اثرگذارتر ببرند. صدا و توانایی هنرمندان صداپیشه، فاصله بین متن و فیلم را کمتر می‌کنند. در پایان و پس از 11 سال جدایی از بنیاد پژوهش‌های اسلامی، اجازه می‌خواهم به خوبی و خاطره‌های نیک از مردی یاد کنم که در همه سی سال خدمت من، رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی بود.

 

زنده‌یاد حجه‌الاسلام والمسلمین حاج آقای الهی خراسانی(رحمه الله علیه)، برای من یک مدیر ماندگار بود. در آخرین روز کاری به اتفاق  میثم محتاجی به خداحافظی ایشان رفتم، با چنان حسی آخرین زیارت از آن مرد خدا برای من به پایان رسید که خستگی سی ساله از روح و ذهن و روانم زدوده شد. خدایش بیامرزد که خاطره‌ها و یادهایش برایم گرامی است، همچنین دلتنگ زیارت همه همکاران  گرامی هستم. به‌ویژه برای مدیران و پژوهشگران و کارکنان کنونی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس آرزوی توفیق و تندرستی دارم و از آخرین همکاران خوبم سیدمسعود فرهنگ و میثم محتاجی عزیز در گروه ادبیات کودک و دیگر همکاران تخصصی در سال‌های خدمت، برای دوستی‌ها و همکاری‌هایشان سپاسگزارم.»