معرفی منتخبی از آثار خطی با محوریت غدیر خم در کتابخانه حرم رضوی

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی به نقل از گنجینه رضوی، حجت‌الاسلام‌ والمسلمین سیدجلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی هم‌زمان با «دهه امامت و ولایت» اظهار کرد: مدیریت مخطوطات این آستان مقدس، در پرتوی بلندنظری واقفان و اهداکنندگان آثار در طول تاریخ، دارای آثار کهن و نفیس خطی و چاپ سنگی در موضوعات مختلف همچون غدیر خم، است. 

وی در ادامه با محوریت معرفی منتخبی از این آثار خطی، بیان کرد: کتاب «العمده فی عیون صحاح الاخبار فی مناقب امام الابرار» با شماره 9761، از جمله نسخه‌های خطی موجود در مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی با موضوع احوال، مناقب و فضائل امام علی(ع) و عید غدیر، است که به همت «خان بابا مشار» در اردیبهشت‌ماه 1346 به این آستان مقدس، اهدا شده است. 

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی افزود: این کتاب که مشتمل بر 913 حدیث درباره فضائل و مناقب و امامت و ولایت حضرت علی بن ابی‌طالب(ع) در 36 فصل است، توسط «شمس‌الدین ابوالحسن یحیی بن حسن بن حسین بن علی بن محمد بن بطریق»، از علمای قرن ششم هجری قمری، به زبان عربی تألیف شده است.

حسینی تصریح کرد: نسخه خطی حاضر در سال 1062 هجری قمری، توسط «ابراهیم بن عبد النبی بن محمد علی بن حسن نجفی جعفری»، به‌خط نسخ 21 سطری بر روی 140 برگ کاغذ نخودی آهاری، در ابعاد 20/4 در 14/5 سانتی‌متر، در شیراز کتابت شده است. عناوین نسخه نیز به شنگرف و سیاهی و جلد تیماج عنابی است.

وی ادامه داد: از دیگر نسخه‌های مرتبط با این مناسبت فرخنده در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی می‌توان به کتاب «عبقات‌الانوار» به شماره 24919، اشاره کرد که دربردارنده حديث غدير است. این نسخه به‌خط نسخ مختلف‌السطور بر روی 265 برگ در ابعاد 10 در 16 سانتی‌متر، نوشته شده است.

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی ضمن اشاره به کتاب «كشف المهم فى طريق خبر غدير خم» با شماره 6749، به‌عنوان یکی دیگر از نسخه‌های کتابخانه حرم مطهر رضوی با محوریت غدیر خم، بیان کرد: این کتاب توسط سيدهاشم بحرينى، به زبان عربی در سه باب، تألیف شده است. نسخه حاضر نیز در سال 1101 هجری قمری، به‌خط نسخ 24 سطری بر روی 43 برگ در ابعاد 16 در 22 سانتی‌متر بر روی کاغذ فرنگی نباتی، کتابت شده است. جلد آن نیز مقوا با روكش پارچه عطف و گوشه‌های تيماج قهوه‌اى است. همچنین عناوين اثر به شنگرف و اوراق آن جدول‌بندى به شنگرف است.

حسینی با تأکید بر اینکه این اثر، وقفی نائینی در سال 1311 هجری شمسی است، گفت: «شيخ على بن سليمان بحرينى» نیز اين نسخه را با نسخه اصل مقابله كرده که گاهى تصحيح و مقابله در حضور مؤلف انجام ‌شده است. این مقابله در سال 1102 هجری قمری، به اتمام رسیده است.

وی همچنین افزود: در مخزن کتاب‌های چاپ سنگی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نیز عناوینی در نسخه‌های مکرر مرتبط با غدیر خم، قابل بررسی است.

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد از کتاب «الاحتجاج علی اهل اللجاج»، مشهور به «الاحتجاج» به‌عنوان یکی از این آثار نام برد و ادامه داد: این اثر، کتابی به زبان عربی در حوزه کلام است که توسط «ابومنصور، احمد بن علی بن ابی‌طالب طبرسی»، از علمای قرن ششم هجری قمری نوشته شده است. 

حسینی تصریح کرد: این کتاب در بیان احتجاحات (بحث و استدلال) پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) و برخی از پیروان آنها با مخالفان خود از فرقه‌های مختلف است. در مخزن کتاب‌های چاپ سنگی این کتابخانه، کتابی قدیمی از این نسخه به کتابت نصرالله تفرشی با شماره اموالی 5716 وجود دارد که در سال 1269 هجری قمری در تهران به چاپ رسیده است. 

وی با اشاره به دیگر کتاب‌های چاپ سنگی کتابخانه حرم مطهر رضوی، گفت: از دیگر کتاب‌های چاپ سنگی ارزشمند کتابخانه حرم مطهر رضوی می‌توان به کتاب «غدیریه» اشاره کرد که اثر «محمدجعفر بن محمدصالح قاری»، به زبان فارسی در موضوع غدیر خم است. این کتاب در سال 1277 هجری قمری منتشر شده و با شماره اموالی 11050، در این کتابخانه نگهداری می‌شود.

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد همچنین بیان کرد: از دیگر آثار چاپ سنگی کتابخانه آستان قدس رضوی با محوریت واقعه غدیر خم می‌توان از کتاب «احکام العیدین»، اثر «محمد قطب‌الدین دهلوی»، متعلق به سال 1331 هجری قمری، با شماره اموالی 48915، نام برد. 

حسینی ادامه داد: همچنین می‌توان به عناوین «لواء الحمد و کتيبه لعلی و المجد في اثبات يوم الغدير»، اثر «محمد شريف بن محمد ابراهيم اردستانی»، متعلق به سال 1305 هجری قمری، با شماره اموالی 46684 و «عبقات الانوار فی امامه الائمه الاطهار»، اثر «حامد حسین کنتوری»، متعلق به سال 1295 هجری قمری با شماره اموالی 13244، اشاره کرد.  

وی درباره چگونگی دسترسی به آثار خطی و چاپ سنگی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی تصریح کرد: اهل علم و پژوهش با مراجعه به تالار محققان خطی کتابخانه می‌توانند پس از ارائه درخواست حضوری به مسئول تالار، تصاویر دیجیتالی این آثار را با کیفیت قابل ملاحظه دریافت کنند و از آنها در مطالعات و تحقیقات خود استفاده کنند.

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها ومرکز اسناد آستان قدس رضوی در پایان تأکید کرد: ارائه خدمات غیرحضوری سازمان نیز از طریق وب‌سایت کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی به نشانی «https://digital.aqr.ir»، به اهل علم و پژوهش انجام می‌شود.