حزب «اسرائیل خانه ما»؛ چهرهای تهاجمی در برابر حماس
حزب «اسرائیل خانه ما» در طول بیش از دو دهه فعالیت، مسیری پرفرازونشیب را از حزبی حاشیهای با پایگاه مهاجران روسزبان تا جایگاه یک بازیگر مهم و تعیینکننده در نظام سیاسی رژیم صهیونیستی پیموده است.
حزب «اسرائیل خانه ما» (به عبری: ישראל היא ביתנו.) و (به عربی: إسرائيل بیتنا) از جمله احزاب رژیم صهیونیستی است که گرایشات راستگرایانه و سکولار دارد. این حزب در سال 1999 میلادی بهوسیله آویگدور لیبرمن و با محوریت روسزبانانی تشکیل شد که از اتحاد جماهیر شوروی سابق به اسرائیل (سرزمینهای اشغالی) مهاجرت کرده بودند. در یادداشت پیش رو، به باورهای سیاسی، رویکرد اقتصادی، مواضع سیاسی نسبت به فلسطینیها و جایگاه سیاسی این حزب در صحنه سیاسی رژیم صهیونیستی پرداخته میشود.
باورهای سیاسی و رویکرد اقتصادی
حزب «اسرائیل خانه ما» به لحاظ سیاسی کاملاً سکولار است و اعتقاد چندانی به باورهای مذهبی ندارد و از سوی دیگر، ایدئولوژی این حزب ترکیبی از راستگرایی امنیتی، لیبرالیسم اقتصادی و صهیونیسم لیبرال است. پایگاه رأی حزب «اسرائیل خانه ما» عمدتاً از میان جمعیت مهاجر روسی رژیم صهیونیستی شکل گرفته و حزب بهطور مشخص از این گروه حمایت میکند. با این حال، در طول زمان تلاش کرده است تا دامنه حمایت خود را به سایر گروههای جمعیتی رژیم صهیونیستی نیز گسترش دهد. «اسرائیل خانه ما» بر سه محور اصلی، شامل مهاجرت یهودیان به سرزمینهای اشغالی، شهرکسازی در کرانه باختری و دفاع (راهبرد امنیتی) تأکید دارد.
بیشتر بخوانید:
- حزب کارگر؛ تسلط تاریخی، رکود و تلاش برای احیای سیاسی
- حزب خانه یهودی؛ از فراز تا فرود
- حزب کادیما؛ از ظهور تا انفعال
- لیکود؛ از انزوا تا تبدیلشدن به قدرتمندترین حزب سیاسی اسرائیل
از دیگر باورهای محوری این حزب، الزام همه شهروندان اسرائیلی به خدمت سربازی و پایاندادن به معافیتهای سنتی است. از اینرو، حزب «اسرائیل خانه ما» بهشدت مخالف معافیت یهودیان حریدی (فوق ارتدکس) از خدمت سربازی است و این موضوع را به یکی از خطوط مهم خود در مذاکرات ائتلافی تبدیل کرده است. این حزب همچنین بر سیاست امنیتی پیشگیرانه تأکید دارد و با اجبار مذهبی مخالف است. لیبرمن، رهبر حزب بر این باور است که خدمت ملی باید برای همه شهروندان اجباری باشد و هرگونه معافیت، چه برای یهودیان حریدی و چه برای گروههای دیگر، ناعادلانه و مغایر با اصول شهروندی برابر است و در همین چارچوب، وی بهصراحت بر الزام همگانی به خدمت ملی یا سربازی تأکید دارد.
به لحاظ اقتصادی نیز این حزب با افزایش مالیات مخالف است، از کاهش مقررات دولتی حمایت و مشاغل کوچک را تشویق میکند. با این حال، برخلاف جریان اصلی لیبرالیسم، افزایش هزینههای بهداشت و درمان از سوی دولت را نیز میپذیرد. شاخصترین وعده اقتصادی این حزب، افزایش حداقل مستمری بازنشستگی به ۷۰ درصد حداقل دستمزد است. همچنین، برای حل بحران مسکن پیشنهاد میدهد که مالیات بر استفاده از صندوقهای بازنشستگی زوجهای جوان لغو شود تا بتوانند از آن سرمایه برای خرید خانه استفاده کنند. این اصول نشاندهنده تلفیقی از رویکرد امنیتی سختگیرانه، لیبرالیسم اقتصادی در کنار مسئولیتهای اجتماعی دولت و تأکید بر هویت یهودی و ملیگرایی عملی است.
مواضع سیاسی نسبت به فلسطینیها و حماس
حزب «اسرائیل خانه ما» در قبال مناقشه با فلسطینیان موضعی قاطع و سازشناپذیر دارد و با روند صلح و تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالف است و به جای آن، طرح «تبادل سرزمین و جمعیت» را پیشنهاد میکند؛ بهطوری که براساس آن، مناطق عمدتاً عربنشین اسرائیل (سرزمینهای اشغالی) به فلسطین واگذار و در عوض، مناطق عمدتاً یهودینشین کرانه باختری به اسرائیل منضم شود و سپس تمامی شهروندان باید سوگند وفاداری به دولت اسرائیل را بخورند و تابعیت افرادی که این کار را انجام ندهند، از آنها گرفته شود. گفته میشود، هدف روشن این طرح، کاهش جمعیت عربهای رژیم صهیونیستی و افزایش درصد یهودیان است.
در خصوص حماس نیز موضع این حزب کاملاً نظامیگرایانه و مبتنی بر سیاست امنیتی پیشگیرانه است. لیبرمن بهشدت مخالف هرگونه آتشبس با حماس بوده، بهطوری که در سال ۲۰۱۸، زمانی که نتانیاهو با آتشبس موافقت کرد، از سمت وزارت دفاع استعفا داد. او بارها خواستار رویکردی تهاجمی و بدون مصالحه در برابر حماس شده و همچنین، خواهان مجازات اعدام برای مبارزان فلسطینی است.
جایگاه سیاسی
حزب «اسرائیل خانه ما» در آغاز تأسیس با کسب چهار کرسی در کنست در جایگاهی نسبتاً حاشیهای قرار داشت. در سالهای اولیه، به اتحادیه ملی پیوست و در دولتهای آریل شارون حضور یافت؛ اما دو بار در سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴ بهدلیل آنچه برخورد غیرقاطعانه با فلسطینیان و مخالفت با طرح خروج یکجانبه از غزه تلقی میشد، از دولت خارج شد. در سال ۲۰۰۶، حزب با فهرست جداگانهای وارد انتخابات شد و به ۱۱ کرسی دست یافت و به دولت ایهود اولمرت پیوست؛ اما در ژانویه ۲۰۰۸، لیبرمن بهدلیل مخالفت با روند صلح آناپولیس (صلح با فلسطینیها با میانجیگری آمریکا در منطقه آناپولیس) از دولت استعفا داد.
نقطه عطف جایگاه سیاسی این حزب در انتخابات ۲۰۰۹ رقم خورد؛ جایی که «اسرائیل خانه ما» با ۱۵ کرسی به سومین حزب بزرگ کنست تبدیل شد و لیبرمن را در موقعیت ویژهای قرار داد. او در نهایت از لیکود حمایت کرد و خود به مقام وزیر امور خارجه رسید. در سال ۲۰۱۳، حزب در فهرست مشترک با لیکود وارد انتخابات شد و بلوک راست را تقویت کرد. در سال ۲۰۱۵، کرسیهای حزب با کاهش چشمگیر مواجه شد و به شش کرسی رسید؛ اما لیبرمن در سال ۲۰۱۶ با پیوستن به ائتلاف نتانیاهو، توانست به مقام وزیر دفاع دست یابد.
در نوامبر ۲۰۱۸، استعفای لیبرمن از وزارت دفاع بهدلیل پذیرش آتشبس با حماس از سوی نتانیاهو، شکافی جدی در جناح راست ایجاد کرد. از آن زمان به بعد، جایگاه لیبرمن و حزبش بهتدریج از متحد نزدیک نتانیاهو به منتقد سرسخت او از درون جناح راست تغییر یافت. در انتخابات ۲۰۱۹ (آوریل و سپتامبر) و ۲۰۲۰، لیبرمن بار دیگر نقش کلیدی ایفا کرد؛ اما این بار با اصرار بر پایان معافیتهای خدمت سربازی برای حریدیها و تشکیل دولت وحدت ملی (بدون احزاب حریدی)، مانع از تشکیل دولت به رهبری نتانیاهو شد.
در سال ۲۰۲۱، لیبرمن به دولت بنت ـ لاپید پیوست و وزیر دارایی شد و اولین بودجه دولتی را پس از سه سال تصویب کرد. پس از عملیات هفتم اکتبر نیز همچنان به مخالفتهایش با سیاستهای نتانیاهو ادامه داد. همچنین، در ژوئن ۲۰۲۵، با افشای این موضوع که نتانیاهو گروه یاسر ابوشباب را در غزه برای مقابله با حماس مسلح کرده است، بار دیگر فاصله عملی خود را از سیاستهای وی نشان داد. از سوی دیگر، او بارها سیاستهای نتانیاهو در منطقه، بهویژه در لبنان را مورد انتقاد قرار داده است.
در حال حاضر نیز این حزب به ریاست آویگدور لیبرمن، نقش فعالی در صحنه سیاسی رژیم صهیونیستی دارد و در جایگاه حزب مخالف نتانیاهو، رقابتهایی با وی در انتخابات پیشرو دارد. مطابق با آخرین نظرسنجیها در سرزمینهای اشغالی، این حزب موفق به کسب ۹ کرسی شده است. این تعداد کرسی در مقایسه با حزب لیکود، ائتلاف نفتالی بنت و یائیر لاپید و حزب تازهتأسیس «یشار» به ریاست گادی آیزنکوت، رقم قابل توجهی نیست و احتمال تشکیل دولت از سوی این حزب پایین است؛ اما اگر همچون گذشته با احزابی که موقعیت بهتری دارند، وارد ائتلاف شود، میتواند دولتی ائتلافی تشکیل دهد.
در نهایت، حزب «اسرائیل خانه ما» در طول بیش از دو دهه فعالیت، مسیری پرفرازونشیب را از حزبی حاشیهای با پایگاه مهاجران روسزبان تا جایگاه یک بازیگر مهم و تعیینکننده در نظام سیاسی رژیم صهیونیستی پیموده است. ایدئولوژی این حزب تلفیقی از راستگرایی امنیتی، لیبرالیسم اقتصادی، مخالفت با رویکردهای مذهبی در سیاست و صهیونیسم لیبرال محسوب میشود که محوریت آن بر خدمت سربازی همگانی، وفاداری به دولت یهود و سیاست امنیتی پیشگیرانه استوار است. نقطه عطف تحول این حزب، استعفای لیبرمن از وزارت دفاع در سال ۲۰۱۸ بود که جایگاه او را از متحد نزدیک نتانیاهو به منتقد سرسخت او از درون جناح راست تغییر داد.
در وضعیت کنونی، حزب با کسب ۹ کرسی در نظرسنجیها، اگرچه به تنهایی شانس چندانی برای تشکیل دولت ندارد، اما همچنان میتواند در صورت ائتلاف با احزاب قدرتمندتر، نقشی تعیینکننده در معادلات سیاسی آینده رژیم صهیونیستی ایفا کند. روی هم رفته، حزب «اسرائیل خانه ما» در گذر زمان، از اتحاد با لیکود تا مخالفت با نتانیاهو، همواره تلاش کرده تا هویت خود را در استقلال راهبردی و پایبندی به اصول بنیادینش حفظ کند.
انتهای پیام
