قاتل امام حسین(ع) کیست

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجعفر طبسی کارشناس تاریخ اسلام و استاد درس خارج حوزه علمیه قم طی یادداشتی که به‌مناسبت فرارسیدن محرم الحرام در اختیار ایکنای قم قرار داد، نوشت: «رسانه‌های معاند و شبکه‌های وابسته به وهابیت تکفیری، هر ساله در آستانه ماه محرم و در طول این ماه، سعی در تحریف حقایق عاشورا دارند. از جمله این ادعا را مطرح می‌کنند که یزید، نقشی در قتل امام حسین(ع) نداشته است.

ریشه‌های چنین ادعا‌های بی‌اساسی را باید از میان سخنان ابن تیمیه حرانی دمشقی ناصبی جست‌و‌جو کرد. نامبرده در کتاب منهاج السنة جلد ۴ صفحه ۵۵۷ چنین ادعایی را مطرح کرده است. دیگران با پیروی کورکورانه از وی، به ترویج چنین انگاره‌ای پرداخته‌اند. ابن تیمیه چنین می‌گوید: «والذی نقله غیر واحد أن یزید لم یأمر بقتل الحسین و لا کان له غرض فی ذلک بل کان یختار ان یکرمه و یعظمه کما أمره بذلک معاویة» یعنی آن چیزی که دیگران نقل کرده‌اند این است که یزید، دستور به کشتن امام حسین(ع) نداده و انگیزه‌ای هم بر آن نداشته بلکه می‌خواسته آن حضرت را احترام و تعظیم کند همانگونه که معاویه، دستور به اکرام و تعظیم داده بود. در این بیان ابن تیمیه، سه مطلب دروغ آورده شده که به هر یک از آنها می‌پردازیم.

دروغ اول: تصریحات اهل سنت درباره اینکه یزید، قاتل سیدالشهدا(ع) است، دروغ بودن ادعای عدم دستور یزید به قتل امام حسین(ع) را برملا می‌سازد.

در اینجا چند مورد از تصریحات اهل سنت را ذکر می‌کنیم:

۱- ذهبی در کتاب «سیر اعلام النبلاء» جلد ۴ صفحه ۳۵ می‌گوید: «وکان یزید ناصبیا فظا غلیظا جلفا یتناول المسکر و یفعل المنکر افتتح دولته بمقتل الشهید الحسین و اختتم‌ها بواقعه الحرة» یعنی یزید ناصبی، بد اخلاق، خشن و جلف بود و شراب می‌خورد ار زشت انجام می‌داد، حکومتش را با قتل حسین(ع) آغاز کرد و با واقعه حره به پایان برد.

۲- مسعودی در کتاب مروج الذهب جلد ۳ صفحه ۷۲ نوشته: «و لیزید و ... أخبار عجیبة و مثالب کثیرة من شرب الخمر و قتل ابن بنت الرسول و لعن الوصی و هدم البیت و احراقه و سفک الدماء و الفسق و الفجور؛ درباره یزید اخباری عجیب و عیوب فراوانی وجود دارد؛ از قبیل شرب خمر، قتل پسر دختر رسول خدا، لعن وصی رسول خدا، تخریب بیت الله الحرام و به آتش کشیدن آن، خونریزی و فسق و فجور.»

۳- بشراوی می‌گوید: «وقد ذکر بعض الثقات: و لا یشک عاقل أن یزید بن معاویة هو القاتل للحسین علیه السلام لأنه ندب عبید الله بن زیاد لقتل الحسین علیه السلام؛ به گفته برخی از افرادی که کاملاً مورد اعتماد هستند، هیچ عاقلی شکی در این ندارد که یزید قاتل امام حسین بود، زیرا یزید، عبیدالله بن زیاد را مأمور قتل حسین کرد.» (الاتحاف بحب الاشراف ص ٦٦) یعنی 

نقش معاویه در شهادت امام حسین(ع)

نقش معاویه در این مسئله، بسیار پررنگ است. دلیل این ادعا، مطلبی است که حافظ سیوطی شافعی مذهب متوفی ۹۱۱ در کتاب تاریخ الخلفا صفحه ۲۰۵ آورده: «مغیرة بن شعبة کارگزار و والی معاویه در کوفه بود. معاویه برای او چنین نوشت: وقتی نامه‌ام را خواندی به شام نزد من بیا در حالی که از مقامت عزل شده‌ای. مغیره در انجام این ماموریت درنگ کرد. وقتی نزد معاویه رسید معاویه پرسید علت تاخیر در آمدنت چیست؟ مغیره پاسخ داد: کار مهمی بود که داشتم آن را آماده می‌کردم. معاویه پرسید: چه کاری بود؟ گفت: بیعت گرفتن برای یزید پس از تو. معاویه ادامه داد: آیا این کار را انجام دادی؟ مغیر پاسخ داد: بله. معاویه به او گفت: پس به سوی کارت برگرد. (او را در مقامش ابقا کرد)

آیا یزید چنانکه ابن تیمیه مدعی شده، اراده داشت که امام حسین(ع) را احترام و تجلیل کند؟

این ادعای ابن تیمیه هرگز با شواهد تاریخی صحیح سازگار نیست. زیرا چنانکه ملاحظه کردیم، وقتی معاویه متوجه شد که مغیرة بن شعبة، در حال بیعت گرفتن برای یزید است، او را تشویق کرد و به ماموریتش بازگرداند. اساساً در هیچ نص تاریخی نیامده که معاویه، یزید را به احترام و تکریم امام حسین توصیه کرده باشد. از این رو باید گفت که طرح چنین ادعا‌هایی از سوی ابن تیمیه، کاملاً بی‌اساس و فاقد هرگونه ارزش تاریخی است.

سر مقدس امام حسین(ع) نزد یزید

مهمترین دلیل بر دروغ بودن ادعا‌های ابن تیمیه، برخورد شقاوتمندانه و غیر انسانی یزید با سر مقدس سیدالشهدا است. جناب سبط ابن الجوزی حنفی مذهب متوفی ۶۵۴ در کتاب تذکرة الخواص صفحه ۲۳۵ می‌نویسد: «و أما المشهور عن یزید فی جمیع الروایات أنه لما حضر الرأس بین یدیه، جمع أهل الشام و جعل ینکت علیه بالخیزران» یعنی آنچه در همه روایات درباره یزید به دست می‌آید و مشهور شده، این است که وقتی سر در مقابل او قرار گرفت، اهل شام را گرد آورد و شروع کرد به زدن آن با چوب خیزران.

ابن ابی الدنیا می‌گوید: ابو برزه اسلمی به یزید (در حال زدن سر با چوب خیزران) گفت: چوب را کنار ببر به خدا سوگند که بار‌ها دیدم رسول خدا لب و دندان حسین(ع) را می‌بوسید.

بر این اساس آیا می‌توان پذیرفت که یزید می‌خواست امام حسین(ع) را احترام کند؟

یزید در آن مجلس، نمک بر زخم امام سجاد علیه السلام پاشید. بر اساس آنچه تذکرة الخواص صفحه ۲۳۶ نقل کرده، هشام می‌گوید: وقتی یزید آن ابیات را خواند، امام به او فرمود: «مَا أَصَابَ مِنْ مُصِیبَةٍ فِی الْأَرْضِ وَلَا فِی أَنْفُسِکُمْ إِلَّا فِی کِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا ۚ إِنَّ ذَٰلِکَ عَلَى اللَّهِ یَسِیرٌ» (سوره حدید/ آیه۲۲) یعنی هیچ گزند و آسیبی در زمین و در وجود خودتان روی نمی‌دهد مگر پیش از آنکه آن را به وجود آوردیم در کتابی [لوح محفوظ]ثبت است. یزید در پاسخ آن حضرت این آیه را خواند: «وَمَا أَصَابَکُمْ مِنْ مُصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ وَیَعْفُو عَنْ کَثِیرٍ» (سوره شوری/ آیه ۳۰) یعنی هر آسیبی به شما رسد به سبب اعمالی است که مرتکب شده‌اید، و از بسیاری از اعمال هم درمی‌گذرد.
یزید منکر وحی الهی است همان کسی است که گفت: «لعبت هاشم بالملک فلا خبر جاء و لا وحی نزل» حالا در این موقعیت، آیه قرآن می‌خواند و به امام معصوم طعنه می‌زند که هر آنچه بر سرتان آمده نتیجه عمل خودتان است.

بر اساس همه آنچه گفته شد باید بگوییم هیچ تردیدی در این نیست که تمام جنایات وحشیانه‌ای که در سال ۶۱ هجری در کربلا اتفاق افتاد و قتل امام حسین(ع)، منتسب به شخص یزید بن معاویه است. این جنایات با ادعا‌های کذب افرادی همچون ابن تیمیه و اذنابش، از صفحات تاریخ محو شدنی نیست.»