تزکیه و تعلیم؛ ارمغان مبلغان دین + فیلم

نهضت عظیم عاشورا نه تنها یک حرکت اصلاحی و سیاسی، بلکه مدرسه‌ای بزرگ برای آموزش مفاهیم دینی، اخلاقی و انسانی به شمار می‌رود. مکتب حسینی، مکتب آگاهی، بصیرت، مسئولیت‌پذیری و دفاع از ارزش‌های الهی است و یکی از مهمترین ابعاد آن تبلیغ دین به شیوه‌ای عمیق، اثرگذار و ماندگار است. امام حسین(ع) در شرایطی قیام کرد که جامعه اسلامی دچار انحراف‌های فکری، اخلاقی و سیاسی شده بود و ارزش‌های اصیل اسلامی در معرض فراموشی و نابودی قرار داشت. در چنین فضایی، آن حضرت با بهره‌گیری از روش‌های مختلف تبلیغی از جمله سخنرانی، گفت‌وگو، روشنگری، امر به معروف و نهی از منکر و در نهایت فداکاری و شهادت، پیام حقیقی اسلام را به گوش جهانیان رساند.

امروزه جوامع اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت شیوه‌های مؤثر تبلیغ دین هستند و این در حالیست که بسیاری از اندیشمندان بر این باورند که عاشورا بزرگترین رسانه تبلیغی اسلام و امام حسین(ع) موفق‌ترین مبلغ دین از طریق عمل و فداکاری بوده است.

در این راستا خبرگزاری ایکنا همزمان با ماه محرم و برپایی مجالس عزاداری سید و سالار شهیدان و رونق گرفتن منابر، در قالب سلسله درس گفتارهای «تبلیغ دین در مکتب حسین(ع)» پای سخنان حجت‌الاسلام والمسلمین محسن دریابیگی، مؤلف و پژوهشگر حوزه دین نشسته است تا به بررسی شاخصه‌های منبر تراز اسلامی که تاثیرگذار و هدایتگر است، بپردازد. در بخش دوم این درس گفتارها به موضوع «تزکیه و تعلیم» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌بینیم و می‌خوانیم.

سخن بر سر تبلیغ دینی و بهره‌مندی از این ظرفیت عظیم حسینی بود؛ به گونه‌ای که بتوانیم در این فضا بهره و عایدی بیشتری کسب و از این ظرفیت بهره‌برداری کنیم.

در حقیقت همان‌گونه که بیان شده است، هر آنچه در فضای تشیع رخ داده و انجام شده، در همین بستر و ظرفیت تحقق یافته است. امام راحل(ره) می‌فرمودند: «محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است». اگر این محرم و صفر نبود، خدا می‌داند دین در فضای اندیشه امروزی، به ناکجاآباد کشیده و در پسینه و پستوی زندگی پنهان می‌شد.

با این حال، این ظرفیت، خام است و برای فعال‌سازی آن نیاز به تأمل و اندیشه دارد. اگر نتوانیم بهره وافی و کافی از این ظرفیت به دست آوریم، بعدها انگشت ندامت بر دهان خواهیم گزید و خسران مبین خواهیم دید؛ به این معنا که با خود خواهیم گفت: خدایا! چه ثروتی برای ما مهیا بود و ما به دلیل آنکه نتوانستیم از این گنج بهره‌وری کنیم، بهره‌مند نشدیم و در نتیجه بعدها دستمان خالی خواهد بود. امید است که این مباحث بتواند گامی در این زمینه بردارد و حداقل التفاتی ایجاد کند تا مردم به این سرمایه عظیم توجه داشته باشند.

سخن بر سر این بود که تبلیغ دینی به این معنا که فارغ از زمان و مکان باشد، خطاست. دین علاوه بر اینکه امری آسمانی است و از آسمان به زمین نازل شده، فارغ از تاریخ نیست و در هر دوره‌ای ویژگی‌ها، لوابس و اوصاف خاص خود را پیدا می‌کند. این ما هستیم که باید دریابیم که دین در زمانه ما چگونه باید طرح و ارائه شود تا مخاطب بتواند نسبت خود را با این گنجینه برقرار کند.

عرض شد که فطری بودن دین منافاتی با جنبه تاریخی آن ندارد. انسان موجودی تاریخی است که در دوره‌های مختلف رنگ‌ها، افکار، افق‌ها و نگاه‌های متفاوتی پیدا می‌کند و چدن و آهن نیست و خواست‌های او در هر دوره‌ای رنگ زمانه را به خود گرفته است. اینکه انسان بتواند این عروس الهی و جمال الهی را به گونه‌ای بیاراید که دیدنی‌تر شود، وظیفه تبلیغ دینی است؛ یعنی مبلغ دینی کاری می‌کند که نتیجه آن همان فرمایش نبی اکرم(ص) باشد که فرمودند: «یُزَکّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتاب». مبلغان دین باید بتوانند تزکیه و تعلیم را برای مخاطب امروز به ارمغان بیاورند. امید است که این مهم برای ما در این ایام عاشورایی محقق شود.