مخاطبشناسی؛ ویژگی مهم حضرت زینب(س) در انتقال پیام عاشورا
گروه اجتماعی: پیامآوری که بتواند پیام خون شهیدان را به بهترین وجه برساند، باید دارای آگاهی نسبت به اصل نهضت و مبانی فکری آن باشد و در رساندن پیام بلاغت و فصاحت داشته باشد که حضرت زینب(س) دارای همه این ویژگیها بود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، مرضیه محمدزاده، پژوهشگر تاریخ اسلام در سلسله نشستهای بزم اندیشه با موضوع «رفتارشناسی حضرت زینب(س) در نهضت عاشورا» که شب گذشته، 14 آبانماه در مؤسسه خدمات مشاورهای، جوانان و پژوهشهای اجتماعی آستان قدس رضوی برگزار شد، به روایتی از امام علی(ع) مبنی بر اینکه «بالاترین جهاد، سخن حقی است که در برابر سلطان جائر گفته شود»، اشاره کرد و گفت: حضرت زینب(س) بزرگترین جهادگر محسوب میشوند.
این پژوهشگر تاریخ اسلام با اشاره به اهداف امام حسین(ع) از همراه کردن خانوادهاش در واقعه کربلا اظهار کرد: امام قصد داشت، نشان دهد کسی که به نام خلیفه وقت بر جامعه اسلامی حکومت میکند، مسلمان نیست به گونهای که خانواده امام در مکه و مدینه امنیت ندارند، از طرفی زنان و کودکان نیز همه اخبار و رویدادهای منزلگاه کربلا را ببینند و بشنوند تا این حوادث به گوش همه مردم برسد؛ همچنین هدف دیگر امام که بسیار مهم است این بود که به مردم بفهماند برای جنگ حرکت نکرده بلکه برای اصلاح امت رسول خدا(ص) حرکت کرده است.
وی، حضرت زینب(س) را دارای شخصیتی مدبر خواند و افزود: مسئولیت حضرت زینب(س) بعد از شهادت امام حسین(ع) شروع میشود زیرا با تدبیری که دارد، نمیگذارد خاندان آسیب جدی ببینند و در زمان حمله دشمن به خیمهها، برای اینکه زنان و کودکان آسیب نبینند، تمام اموال را جمع میکند و خطاب به آنها میگوید: «بیایید اموال رسول خدا(ص) را غارت کنید.»
محمدزاده، عابد و زاهد بودن را یکی از ویژگیهای حضرت زینب(س) دانست و ابراز کرد: عاشورای سخت، یاد خدا را از دل زینب(س) نبرد به گونهای که ایشان شب یازدهم محرم سال 61 هجری نماز شب خود را ترک نکردند.
وی به عصر روز دهم محرم همان سال اشاره کرد و گفت: زینب(س) برای اینکه به دشمن بگوید ما مسلمانیم، بدن پاره پاره امام را در آغوش میگیرد و میگوید: «الهم تقبل هذا القربان» و سپس رو به مدینه میکند و میفرماید: «یا جداه ملائکه آسمان بر تو درود فرستند» لذا این چنین دشمن را رسوا کرد و زمانی که لشکر عمرسعد وارد کوفه شد، اثری از پیروزی در آن نبود.
این پژوهشگر تاریخ اسلام با اشاره به اینکه زینب(س) مخاطبش را میشناخت و متناسب با او حرف میزد، ابراز کرد: زینب(س) را «فصیحه البلیغه» یعنی کسی که فصیح و بلیغ صحبت میکند، میشناسند زیرا آنچنان خوب حرف میزدند که بر مخاطبشان تاثیرگذار بودند.
وی با بیان اینکه حضرت زینب(س) با لباس اسارت وارد شام میشود ولی با لباس پیروزی از شام خارج میشود، اظهار کرد: کاروان با شتران چموش، غذای اندک و همراهی افراد بسیار پست وارد شام شد ولی یزید زمان خروج از شام، گفت بهترین شتران، لباسها و خوراکها را برایشان ببرند و افرادی را برای همراهی تعیین کرد که اهل بیت(ع) را دوست داشتند و این پیروزی بانویی است که حاکم ظالم را رسوا میکند.
محمدزاده به احتجاج زینب(س) با یزید پرداخت و بیان کرد: گویی جای حاکم و محکوم عوض میشود به طوری که حضرت زینب(س)، او را ناچار میکند که از در مسالمت وارد شود، مجلس عزا بر پا کند و کاروان را با نهایت احترام به مدینه برساند.
وی به فرمایش امام سجاد(ع) که وقوف در شام را از همه جا سختتر دانستهاند، اشاره کرد و گفت: امام به اصل حکومت اموی اشاره کردند و حضرت زینب(س) نیز خطاب به یزید در شام میفرمایند: «سپاه شیطان ما را به جمع سفیهان میفرستد یعنی ابنزیاد ما را به جمع تو نادان فرستاد تا به پاس هتک حرمت خدا اموال خدا را بگیرد».
این پژوهشگر تاریخ اسلام با بیان اینکه حضرت زینب(س) بعد از عاشورا، عمر کوتاهی داشت، ابراز کرد: زینب(س) هر جا قدم میگذاشت با پیروزی همراه بود به گونهای که در مدینه همواره میگفت یزید باید تاوان دهد و تا زمانی که زنده بود تلاش کرد عاشورا در تاریخ بماند.
وی با اشاره به اینکه برای پیروز شدن و جاودان ماندن هر نهضتی علاوه بر خون، احتیاج به پیام است، اظهار کرد: پیامآوری که بتواند پیام خون شهیدان را به بهترین وجه برساند، باید دارای آگاهی نسبت به اصل نهضت و مبانی فکری آن و نسبت به اشخاص، جریانشناسی حق و باطل و نیز دارای شجاعت و شهامت، مخاطبشناسی، بلاغت و فصاحت در رساندن پیام و نداشتن لکنت زبان در مواجهه با قدرت مسلط باشد که حضرت زینب(س) دارای همه این ویژگیها بود.
محمدزاده افزود: حضرت زینب(س) با توجه به این ویژگیها، دشمن را در موضع انفعال قرار داد به گونهای که با داشتن قدرت حاکمیت به ناسزا متوسل میشود و این امر کمال استخفاف فرد قدرتمند را میرساند.
وی به پرده آخر نمایش شکوهمند حضرت زینب(س) اشاره و اظهار کرد: حضرت زینب(س) در مدینه نقاب از چهره پلید یزد بر میدارد و نسبت به رفتار ضد اسلامی او بین مردم دیرباور، ایجاد تردید میکند، بر همین اساس عدهای برای تصدیق حرفهای حضرت زینب(س) به طرف شام میروند و بعد از مشاهده صحت حرفهای ایشان به مدینه برمیگردند و قیام میکنند.
