اسماعيل پيرزاده ب ايميل فرستاده
"هدف گذاری" در عصر فرهنگی انسان را به آينده مطلوب نمی رساند / ضرورت تدوين چشم انداز برای رسيدن به موفقيت
هدف گذاری و برنامه ريزی در عصر فرهنگی به دليل شدت بالای تغييرات محيط و وضعيت موجود، نمی توانند به تنهايی انسان را به آينده ای مطلوب برساند از اين رو به دانشی برای تعيين آينده ای مطلوب و تغيير شرايط نياز داريم.
ه گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، به نقل از روابط عمومی دبيرخانه كانون های فراغت مشهد، مهناز فهميده، مدير مؤسسه چشم انداز، صبح امروز 18 مهرماه در پانزدهمين نشست توانمندسازی همياران كانون های فراغت مشهد كه با موضوع «چشم انداز نويسی» و با حضور دبيران مناطق كانون های فراغت مشهد و كارشناسان دبيرخانه كانون های فراغت در فرهنگسرای غدير برگزار شد، به بيان جزئياتی پيرامون علم نوپای آينده پژوهی اشاره و ابراز كرد: آينده پژوهی مانند ساير علوم، يك علم دانشگاهی و برخوردار از بنياد و اصولی علمی و دارای سابقه ای 70 ساله در دنيا و 15 ساله در كشورمان است.
وی با بيان اينكه مقطع كارشناسی اين علم از پنج سال و مقطع دكتری آن از دو سال قبل در ايران دانشجو می پذيرد، گفت: آينده پژوهی شامل 18 روش است كه 16 روش آن نياز به تخصص و فعاليت كارشناسی دارد و در اين ميان دو روش چشم انداز و آينده نگاری را می توان بدون نياز به داشتن تخصص در زندگی فردی و سازمانی مورد استفاده قرار داد.
مسئول نمايندگی انتشارات آينده پژوهی وزارت دفاع در خراسان رضوی از سابقه علم آينده پژوهی سخن گفت و افزود: كشور فرانسه كه پس از جنگ جهانی دوم تا مرز نابودی پيش رفته بود و كشور آمريكا كه جنگ تأثير مستقيمی بر روی آن ايجاد نكرده بود از بنيان گذاران اين علم محسوب می شوند كه به صورت جداگانه به بررسی آن می پرداختند؛ در اين ميان فرانسه برای فرار از نابودی و مطرح شدن در دنيا و آمريكا برای استفاده از ضربه هايی كه ساير كشورها به واسطه جنگ متحمل شده بودند به اين علم روی آوردند.
فهميده با بيان اينكه دانشگاهی آمريكايی آينده پژوهی را به صورت آكادميك و علم به دنيا ارائه كرد، گفت: در حدود دو دهه قبل اين علم وارد ژاپن شد و آن ها با بومی كردن آينده پژوهی آن را به آينده نگاری تبديل كردند.
مدير مؤسسه چشم انداز با اشاره به حضور انسان در عصر های كشاورزی، صنعتی، اطلاعاتی و فرهنگی، گفت: در عصر كشاورزی تغييری صورت نمی گرفت و زندگی ايستا بود، در عصر صنعتی با اختراع ماشين بخار تغييرات شكل گرفتند، سرعت اين تغييرات در عصر اطلاعات و دانايی افزايش يافت به صورتی كه بين والدين و فرزندان شكاف نسل ها به وضوح قابل مشاهده بود و در عصر فرهنگی اين تغييرات شدت بسيار زيادی به خود گرفت.
وی با بيان اينكه چشم انداز به معنای تصويری مطلوب از آينده است، تصريح كرد: در اين تعريف مطلوب به معنای بهتر شدن وضعيت كنونی نيست بلكه به اين معناست كه وضعيت در آينده متفاوت از وضعيت حال باشد؛ همچنين آينده به معنای زمانی است كه امروز آن را با اراده، اختيار و تصميم می سازيم.
مدير مؤسسه چشم انداز در ادامه به تشريح تفاوت ميان هدف گذاری و تعيين چشم انداز پرداخت و بيان كرد: در تعيين هدف اين وضعيت و شرايط موجود است كه آيندۀ ما را می سازد و ما صرفاً بر اساس آن به برنامه ريزی و نه ايجاد و خلق امكانی جديد، می پردازيم چرا كه اهداف بر اساس توجه به وضعيت موجود تعيين می شوند.
فهميده با تأكيد بر اينكه وضعيت موجود آينده ای را پيش روی ما می گذارد، ادامه داد: شرايط موجود در عصر حاضر دائماً در حال تغيير است از اين رو برنامه های ما و به تبع هدف های ما هم بايد مدام به دنبال آن تغيير كنند و طبيعی است كه در اين شرايط نمی توان به موفقيت رسيد.
وی به تفاوت ميان اين عصر ها اشاره و خاطرنشان كرد: در عصر صنعتی انسان برای تعيين آينده خود از برنامه ريزی و در عصر اطلاعات و دانايی علاوه بر برنامه ريزی از تعيين هدف استفاده می كردند اما امروز كه انسان به دليل شتابان بودند سرعت تغييرات با آينده هايی متفاوت روبرو است بايد آينده ای مطلوب را از اين ميان انتخاب كند كه برای اين كار به دانش چشم انداز نويسی نياز دارد.
مدير مؤسسه چشم انداز تصريح كرد: در چشم انداز نويسی و تعيين آينده ای مطلوب، اهداف می توانند تغيير كنند و برنامه ها از انعطاف بيشتری برخوردار باشند؛ همچنين پس از تعيين چشم انداز بسياری از اهدافی كه در گذشته با توجه به وضعيت موجود تدوين شده بودند حذف خواهند شد.
فهميده ابراز كرد: در تعيين هدف ما قدم به قدم از زمان حال به سمت آينده حركت می كنيم كه اين حركت به اما و اگرها وابسته است اما در چشم انداز نويسی ما آينده ای مطلوب را در نظر گرفته و به عقب بر می گرديم تا ببينيم برای رسيدن به اين آينده مطلوب، امروز چه «بايد ها»، فعاليت ها و تغييراتی را بايد به وجود بياوريم.
وی از ضرورت استفاده از خلاقيت و سناريو نويسی در فرايند چشم انداز نويسی سخن گفت و تأكيد كرد: پس از تدوين چشم انداز، شما نبايد با رسيدن به بن بست ها آيندۀ مطلوب خود را تغيير دهيد بلكه بايد شرايط را به سمت رسيدن به وضعيت مطلوب تغيير دهيد و به عبارتی آن را به بازی بگيريد.
مدير مؤسسه چشم انداز با بيان اينكه چشم انداز دارای چهار مؤلفۀ ثابت و متغير است، گفت: مأموريت يا همان فلسفه وجودی و ارزش ها دو مؤلفه ثابت و اهداف و تصويرسازی دو مؤلفۀ متغير چشم انداز نويسی هستند.
فهميده با بيان اينكه مأموريت و ارزش ها را بايد از درون خود كشف كنيم، ابراز كرد: با استفاده از مأموريت و ارزش ها به خودشناسی می رسيم، سپس با استفاده از عوامل بيرونی شامل محيط شناسی و زمان (عصر) شناسی می توانيم آينده مطلوب يا چشم انداز خود را بسازيم كه در اين بين فرايند خودسازی به وجود می آيد.
وی با بيان اينكه مقطع كارشناسی اين علم از پنج سال و مقطع دكتری آن از دو سال قبل در ايران دانشجو می پذيرد، گفت: آينده پژوهی شامل 18 روش است كه 16 روش آن نياز به تخصص و فعاليت كارشناسی دارد و در اين ميان دو روش چشم انداز و آينده نگاری را می توان بدون نياز به داشتن تخصص در زندگی فردی و سازمانی مورد استفاده قرار داد.
مسئول نمايندگی انتشارات آينده پژوهی وزارت دفاع در خراسان رضوی از سابقه علم آينده پژوهی سخن گفت و افزود: كشور فرانسه كه پس از جنگ جهانی دوم تا مرز نابودی پيش رفته بود و كشور آمريكا كه جنگ تأثير مستقيمی بر روی آن ايجاد نكرده بود از بنيان گذاران اين علم محسوب می شوند كه به صورت جداگانه به بررسی آن می پرداختند؛ در اين ميان فرانسه برای فرار از نابودی و مطرح شدن در دنيا و آمريكا برای استفاده از ضربه هايی كه ساير كشورها به واسطه جنگ متحمل شده بودند به اين علم روی آوردند.
فهميده با بيان اينكه دانشگاهی آمريكايی آينده پژوهی را به صورت آكادميك و علم به دنيا ارائه كرد، گفت: در حدود دو دهه قبل اين علم وارد ژاپن شد و آن ها با بومی كردن آينده پژوهی آن را به آينده نگاری تبديل كردند.
مدير مؤسسه چشم انداز با اشاره به حضور انسان در عصر های كشاورزی، صنعتی، اطلاعاتی و فرهنگی، گفت: در عصر كشاورزی تغييری صورت نمی گرفت و زندگی ايستا بود، در عصر صنعتی با اختراع ماشين بخار تغييرات شكل گرفتند، سرعت اين تغييرات در عصر اطلاعات و دانايی افزايش يافت به صورتی كه بين والدين و فرزندان شكاف نسل ها به وضوح قابل مشاهده بود و در عصر فرهنگی اين تغييرات شدت بسيار زيادی به خود گرفت.
وی با بيان اينكه چشم انداز به معنای تصويری مطلوب از آينده است، تصريح كرد: در اين تعريف مطلوب به معنای بهتر شدن وضعيت كنونی نيست بلكه به اين معناست كه وضعيت در آينده متفاوت از وضعيت حال باشد؛ همچنين آينده به معنای زمانی است كه امروز آن را با اراده، اختيار و تصميم می سازيم.
مدير مؤسسه چشم انداز در ادامه به تشريح تفاوت ميان هدف گذاری و تعيين چشم انداز پرداخت و بيان كرد: در تعيين هدف اين وضعيت و شرايط موجود است كه آيندۀ ما را می سازد و ما صرفاً بر اساس آن به برنامه ريزی و نه ايجاد و خلق امكانی جديد، می پردازيم چرا كه اهداف بر اساس توجه به وضعيت موجود تعيين می شوند.
فهميده با تأكيد بر اينكه وضعيت موجود آينده ای را پيش روی ما می گذارد، ادامه داد: شرايط موجود در عصر حاضر دائماً در حال تغيير است از اين رو برنامه های ما و به تبع هدف های ما هم بايد مدام به دنبال آن تغيير كنند و طبيعی است كه در اين شرايط نمی توان به موفقيت رسيد.
وی به تفاوت ميان اين عصر ها اشاره و خاطرنشان كرد: در عصر صنعتی انسان برای تعيين آينده خود از برنامه ريزی و در عصر اطلاعات و دانايی علاوه بر برنامه ريزی از تعيين هدف استفاده می كردند اما امروز كه انسان به دليل شتابان بودند سرعت تغييرات با آينده هايی متفاوت روبرو است بايد آينده ای مطلوب را از اين ميان انتخاب كند كه برای اين كار به دانش چشم انداز نويسی نياز دارد.
مدير مؤسسه چشم انداز تصريح كرد: در چشم انداز نويسی و تعيين آينده ای مطلوب، اهداف می توانند تغيير كنند و برنامه ها از انعطاف بيشتری برخوردار باشند؛ همچنين پس از تعيين چشم انداز بسياری از اهدافی كه در گذشته با توجه به وضعيت موجود تدوين شده بودند حذف خواهند شد.
فهميده ابراز كرد: در تعيين هدف ما قدم به قدم از زمان حال به سمت آينده حركت می كنيم كه اين حركت به اما و اگرها وابسته است اما در چشم انداز نويسی ما آينده ای مطلوب را در نظر گرفته و به عقب بر می گرديم تا ببينيم برای رسيدن به اين آينده مطلوب، امروز چه «بايد ها»، فعاليت ها و تغييراتی را بايد به وجود بياوريم.
وی از ضرورت استفاده از خلاقيت و سناريو نويسی در فرايند چشم انداز نويسی سخن گفت و تأكيد كرد: پس از تدوين چشم انداز، شما نبايد با رسيدن به بن بست ها آيندۀ مطلوب خود را تغيير دهيد بلكه بايد شرايط را به سمت رسيدن به وضعيت مطلوب تغيير دهيد و به عبارتی آن را به بازی بگيريد.
مدير مؤسسه چشم انداز با بيان اينكه چشم انداز دارای چهار مؤلفۀ ثابت و متغير است، گفت: مأموريت يا همان فلسفه وجودی و ارزش ها دو مؤلفه ثابت و اهداف و تصويرسازی دو مؤلفۀ متغير چشم انداز نويسی هستند.
فهميده با بيان اينكه مأموريت و ارزش ها را بايد از درون خود كشف كنيم، ابراز كرد: با استفاده از مأموريت و ارزش ها به خودشناسی می رسيم، سپس با استفاده از عوامل بيرونی شامل محيط شناسی و زمان (عصر) شناسی می توانيم آينده مطلوب يا چشم انداز خود را بسازيم كه در اين بين فرايند خودسازی به وجود می آيد.
