کاخ خورشید؛ عمارتی در دستان نادرشاه افشار
گروه هنر: کلات شهری است میان کوههای هزار مسجد که به نام نادر شاه رقم خورده است؛ او در سال ۱۱۵۱ ه.ق جهت اقامت و ایجاد خزانهای برای جواهرات و غنائم دستور ساخت این عمارت را داد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، کاخ خورشید در سال ۱۱۵۱ هـ.ق، به دستور نادرشاه جهت اقامت و خزانه برای جواهرات و غنائم در کلات نادری ساخته شده است.
یکی از بزرگترین میراث نادر برای ما عمارت یا کاخ خورشید است که به دستور او و به دست معماران هندی(که به اسارت گرفته شده بودند) ساخته شده و با رسیدن خبر مرگ نادر نیمه تمام گذاشته شده است البته امروزه به همت اداره میراث فرهنگی منطقه ترمیم شده و به یکی از قطبهای گردشکری منطقه تبدیل شده است.
این بنا مربوط به سالهای آغازین به قدرت رسیدن نادرشاه افشار است که عملیات ساخت آن در تمام طول پادشاهی ادامه داشته و حتی تا آخرین سالهای حیات نادرشاه یعنی سال ۱۱۶۰ هجری قمری در دست ساخت بوده است، زیرا کتیبه ثلث بسیار زیبای «سوره نبأ» که در قسمت دور تا دور فضای گنبد نوشته شده به همین تاریخ اشاره دارد.
این کاخ در وسط باغ بزرگی با جویها و حوضهای متعدد قرار دارد که شامل یک بنا در سه طبقه است. ارتفاع آن در گذشته، حدود ۲۵ متر بودهاست اما در حال حاضر به علت خرابی طبقه سوم، ارتفاع آن بیش از ۲۰ متر نیست، طبقه اول آن هشت ضلعی است که آن را روی چهار ردیف پلکان به شکل هرم بر پا کردهاند، ورودیهای کاخ، در اضلاع هشتگانه قرار دارد که به سالن اصلی کاخ منتهی میشود.
این کاخ مجموعاً دارای ۱۲ اتاق است که داخل هر اتاق نیز تزئیناتی از نقاشی و گچبری دیده میشود که تا چند دهه پیش در میان این تزئینات، تصاویری از شاهزادگان نادری نیز وجود داشت.
نمای ساختمان با سنگ قهوهای خوشرنگی تزیین شده که روی سنگها، حجاریهایی از نقش گل و میوههای گرمسیری ایجاد شده است، این سنگها ظاهراً به دستور نادر از آذربایجان و مراغه بدین محل حمل شده است.
در وسط این بنای هشت ضلعی، برج استوانهای مانند، در دو طبقه قرار دارد که محل اقامت شاه و خانوادهاش بوده است. زیبایی این کاخ بیشتر در آرایش نمای خارجی کنگرهدار ساختمان است که در آن معماری مغولی ـ هندی به چشم میخورد. داخل اتاقها با نقاشی و گچبری تزئین شدهاند.
در وسط این بنا از سطح پشت بام برجی مدور با ترکهای شبیه نیم ستون معروف به خیاری احداث شده است، زیرزمین تاریک قصر به محل خزانههای نادر و احتمالاً زندانهایی موقتی یا محل دفن اختصاص داشته است.
از نظام کاشت باغ به جز یک ردیف چنار کهنسال در باغچه غربی باغ و در کوچه غربی باغ که جزو عرصه باغ بوده، چیز دیگری بر جا نمانده است و همین ردیف درختان چنار کهن بعدها مبنای درختکاریهای بقیه قسمتهای باغ قرار گرفت و 220 عدد درخت چنار کاشته شد که اکنون باغ با این درختان شکل گرفته است.
