تولید فیلمهای ارزشی از دل دین و مذهب؛ دغدغه ۲۵ ساله رهبر معظم انقلاب
گروه هنر: باید از زندگی اهل بیت(ع) مفاهیمی استخراج شود که برای جوانان ما جاذبه داشته باشد تا جنبه هدایتی پیدا کند؛ این حرف ما نیست بلکه دغدغه رهبر معظم انقلاب بوده که جلوتر از همه ۲۵ سال است که به عناوین مختلف این معنا را یادآور میشوند.
مسعود زارعیان، مستندساز مشهدی در گفتوگو با خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در رابطه با جایگاه زن در خانواده و جامعه ایرانی ـ اسلامی ابراز کرد: در سینمای امروز ایران نگاه به جایگاه زن و جایگاه خانواده غیرواقعی است، یعنی همیشه به خاطر شکلگیری درام و جذابیت برای جلب مخاطب به سینماها سراغ داستانهایی میروند که رنگ و بوی غربی دارند و توجهی به سنّتها و مبانی دینی ندارند.
وی ادامه داد: بیشتر به دنبال رمانها و داستانهایی هستند که برگرفته از سبک زندگی غرب است، فقط دراماتیزه و سینمایی شده و به عنوان یک محصول و کالای فرهنگی ارائه میدهند؛ این امر جای بسی تأمل دارد که چرا اینگونه هستیم.
زارعیان با بیان اینکه اصلاً نمیخواهیم کل سینمای ایران را زیر سؤال ببریم، افزود: البته ما کارگردانهای شایستهای هم داریم که صاحب آثار شاخص، اثرگذار و ماندگار در سینمای ما هستند که میتوان به مثل مادر(علی حاتمی)، به همین سادگی(رضا میرکریمی) و … اشاره کرد اما پس از ساخت این آثار، زنانی را در سینمای ایران میبینیم که جایگاه مشخصی ندارند، معلّقاند و نمونه واقعی آنها را کمتر میبینیم.
سینمای ما؛ نمود ضعیفی از زن تراز جامعه اسلامی ـ ایرانی
وی در خصوص شکل فیلمسازی امروز سینما نیز گفت: امروز بیشتر طبقه متوسط جامعه در فیلمها به تصویر کشیده میشود که دارای شاخصههای قالبی همچون کم شخصیت بودن، پایان باز و پرداختن به موضوعات سطحی و سیاهنمایی مانند خیانت هستند اما همین که به طبقه متوسط پرداختهاند، توانستهاند به حداقلهای زن تراز جامعه اسلامی ـ ایرانی نزدیک شوند اما در نهایت نیز ناموفق بودهاند.
این هنرمند مشهدی اضافه کرد: هنرمندان باید به سراغ داستانهایی بروند که شخصیت زنان واقعی ما را نشان میدهند و از ماهیتی که در تعریفها و اصول دینی و اسلامی ما وجود دارد، فاصله نگیرند چرا که یافتن نمونه حقیقی آنها در سینمای خودمان بسیار سخت است؛ زنان آزاد بدون قید و بند که در هر جا و با هر شکلی ظاهر میشوند و هیچ تقیّدی به همسر و فرزند ندارند، با الگوهای اسلامی ما همخوانی ندارند.
وی به برخی آثار سینمایی که دارای گرایشات فمنیستی است به عنوان نمونه اینگونه سینما یاد کرد و افزود: اینگونه آثار توهّم و خفت و خواری را در شخصیت زن منعکس میکند که نتیجه عکس میدهد؛ در واقع زن را به عنوان یک موجود مصرفی نشان میدهد و زنان را از شاخصههای الگوی یک زن واقعی مسلمان دور میکند.
فقدان تعریف از زن اسلامی در سینما
زارعیان دلیل اصلی دوری زنان جامعه ایران امروز را از خط مشی اصلی اسلام تشریح کرد و گفت: وقتی ما یک تعریف متفاوت با موازین شرعی و دینی و حتی انسانی را در آثارمان نشان میدهیم، در حقیقت روز به روز از زن تراز و موفق جامعه اسلامی فاصله میگیریم و تأثیرش را هم در حال شاهد هستیم که زن ما نقش اصلی خودش را رها کرده است.
وی اظهار کرد: زنان سوپر استار سینمای خارجی هرگز مطابق آنچه در فیلمها و سریالهای خود نمایش میدهند عمل نمیکنند، در جشنوارهها و برنامههای زنده تلویزیونی با فرزندان خود که معمولاً از یکی بیشتر هستند با افتخار ظاهر میشوند ولی به وسیله سینمای خود زنان و دختران سایر کشورها را به تجرّد و یا کم فرزندی ترغیب میکنند.
این مستندساز مشهدی با ابراز تأسف از نمود کمرنگ شخصیت حضرت زهرا(س) و سایر اهل بیت(ع) در آثار هنری بیان کرد: حضرت فاطمه(س) مانند دیگر ائمه معصومین(ع) از این منظر بسیار مظلوم هستند لذا ما باید از این شکل نمایش شعائر مذهبی در سینما و سایر رسانههای خودمان روزی هزار بار استغفار کنیم و متأسف باشیم، چراکه این سینما و تلویزیون قرار بود دانشگاه باشد.
راه اندازی شبکه های نو؛ نشانگر ضعف مدیریت رسانه ای
وی با انتقاد از وضع اسفبار رسانههای تصویری ادامه داد: ما امروز سینما، رادیو و تلویزیون داریم اما خروجی مفیدی نمیبینیم؛ خاصّه تلویزیونی با این طول و عرض که هیچ نفعی ندارد و کارش به جای رسیده که تازه به دنبال نقد عملکرد خودش افتاده و پس از سالها شبکهای را راهاندازی میکنند به نام افق که هدف آن پرداختن به سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی و مباحث انقلابی است، این امر بدان معناست که تا امروز به این مفاهیم پرداخته نشده یا ضعیف عمل شده است.
زارعیان با اشاره به ضعف چارچوبهای کیفی آثار سینمایی، اضافه کرد: با این اوصاف، با این امکانات و سرانه تولید فیلم و سریال که از بسیاری از کشورها آمار کمّی ما بالاتر است چرا ما باید این قدر ضعیف عمل کرده باشیم و اهل بیت(ع) و مفاهیم و معارف بلند مذهب ما غریب و مهجور باقی مانده باشند، آیا این همان تعهّد و همان پیمانی بود که ما با امام راحل(ره) بستیم!.
وی با بیان اینکه تمام شرایط و ابزارها برایمان مهیاست اما همچنان دست ما برای ارایه کارهای شاخص خالی است ابراز کرد: چرا باید با ساخت یک فیلم مثل شیار 143 تبلیغات بسیار داشته باشیم و از درستی و خوبی آن حرف بزنیم، آیا این جز نشان دادن دستان خالی سینماگران ماست؟
وی ابراز امیدواری کرد: با تلاش و ساخت آثار ارزشی، نفس تازهای به سینما بدمیم و کارهای جدیدی بسازیم ولی نیاز است که متدیّنان و روحانیان ما به عنوان کارشناسان فرهنگی در جامعه به این ابزار قوی رسانه نزدیک شوند تا از این ابزار تصویری که جهان را احاطه کرده است، به نفع اصول و عقاید دینی و اعتقادیمان استفاده کنیم؛ در جهانی که مانیتورها، ماهوارهها و انواع رسانهها ما را در برگرفتهاند، کارشناسان دینی و رسانهای باید هر چه بیشتر به روز شده و با هم همکاری کنند.
لزوم ایجاد موج نو در زیرساختارهای فرهنگ و هنر
این کارشناس رسانه ادامه داد: با درام و قصههای پرکششی که از دل منابع دینی بیرون کشیده میشوند و با اصول درست و رعایت قواعد و جذابیتهای بصری باید از زندگی اهل بیت(ع) مفاهیمی استخراج شود که برای جوانان ما جاذبه داشته باشد تا جنبه هدایتی پیدا کند؛ این حرف ما نیست بلکه دغدغه رهبر معظم انقلاب است که جلوتر از همه 25 سال است که به عناوین مختلف این معنا را یادآور میشوند.
زارعیان به وظیفه مدیران فرهنگی، هنری، هنرمندان و کارشناسان رسانهای ما اشاره کرد و افزود: ما باید دست به دست هم بدهیم تا با حفظ دستاوردهای قبلی سینما، موج تازهای را با محتوای ارزشی و انقلابی ایجاد کنیم و با رویکردی مشخص آثار تازهای تولید شود البته نباید این امر به حمایت ظاهری از یک اثر یا کارگردان ختم شود بلکه بهتر است مانند حوزههای علمیه که از پایه نیروهای مورد نظرشان را تربیت میکنند، مدارس سینمایی داشته باشیم تا فراگیران سینمایی را هم با اندیشههای اسلامی و هم اصول فنی و هنری آشنا کنیم.
وی با مقایسه سینما و زنان بازیگر قبل و بعد از انقلاب اظهار کرد: زن در سینمای قبل از انقلاب تنها یک ابزار بود و به او نگاهی از روی تلذّذ و تبلیغ میشد و هیچ تأثیر و تعریف درستی از زن نمیدیدیم اصلاَ آن سینما نبود؛ نگاه ویژهای به زن وجود نداشت و در رسانه بیشتر به بعد سرگرم ساز آن توجه میشد.
پسوندهای اسلامی؛ مسکن درد رسانه های ماست
این مستندساز مشهدی با تأکید بر اینکه بعد از پیروزی انقلاب کارهای خوبی در خصوص جایگاه زن تولید شده است، بیان کرد: اما باید جدّیتر به سراغ مفاهیم و نقشهای اسلامی برویم نه اینکه با بستن یک پسوند اسلامی به انتهای هر مفهومی فکر کنیم همه چیز درست شده و اسلامی شدهایم، تعبیراتی مانند اقتصاد اسلامی، سیاست اسلامی حکومت اسلامی و ... که این برداشت حاصلی جز ضرر در پی ندارد.
وی در پایان یادآور شد: تا زمانی که یک اتفاق عملی و واقعی در سینما و تلویزیون ما نیفتد شاهد هیچ تأثیری در جامعه نخواهیم بود و باز هم مردم از محصولات خارجی بسیار قوی استفاده میکنند که به تدریج در حال تغییر ذائقه ایرانی است؛ به تعبیری اگر ما گل نزنیم، گل میخوریم یعنی اگر ما تعریف درستی از زن اسلامی در فیلم و سریال ارائه نکنیم، دست آن جبهه باز است تا با ابزارها، عدم محدودیت در پرداخت موضوعات و جذابیتهای ظاهری گوی سبقت را از ما بربایند.
