طهارت روح؛ پیش شرط معرفت قرآن/ تلاوت متصل و مداوم باشد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، دکتر محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم، شب گذشته، ۲۳ اردیبهشت‌ماه در مراسم تجلیل از منتخبان بیستمین دوره مسابقات سراسری قرآن و عترت دانشگاه آزاد مشهد با بیان اینکه قرائت قرآن غفلت را از وجود انسان می‌زداید و این در حالی است که پیش شرط معرفت قرآن، طهارت روح است، افزود: دو درد اساسی در میان جوامع انسانی، جهل و غفلت است که تمامی گناهان و معاصی در این دو ریشه دارند، از این رو عصیان و کبر در مقابل حضرت حق نیز ریشه در جهل آدمی دارد.

وی با اشاره به آیه 67 سوه بقره که خدواند می‌فرماید: «وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُکُمْ أَنْ تَذْبَحُواْ بَقَرَةً قَالُواْ أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللّهِ أَنْ أَکُونَ مِنَ الْجَاهِلِینَ، و هنگامى که موسى به قوم خود گفت‏ خدا به شما فرمان می‌دهد که ماده گاوى را سر ببرید گفتند آیا ما را به ریشخند می‌گیرى گفت پناه مى‏‌برم به خدا که [مبادا] از جاهلان باشم»، ادامه داد: جهل و غفلت سر منشأ کاستی‌های انسان است؛ همچنین ریشه تحقیر دیگران و عناد با خدا در جهل است که در پی آن هاله غفلت وجود انسان را فرا می‌گیرد.

مؤلف تفسیر «مشکاة» با بیان اینکه قرآن با دو هدف زدایش جهل و غفلت از وجود انسان به پیامبراکرم(ص) وحی و نازل شده است، عنوان کرد: ماهیت وحی خارج از این دو کلمه نیست که بخشی از آن به تعلیم و بخشی دیگر به تذکر می‌پردازد.

وی با تأکید بر آیه 79 سوره آل عمران که خداوند می‌فرماید: «مَا کَانَ لِبَشَرٍ أَن یُؤْتِیَهُ اللّهُ الْکِتَابَ وَالْحُکْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ یَقُولَ لِلنَّاسِ کُونُواْ عِبَادًا لِّی مِن دُونِ اللّهِ وَلَکِن کُونُواْ رَبَّانِیِّینَ بِمَا کُنتُمْ تُعَلِّمُونَ الْکِتَابَ وَبِمَا کُنتُمْ تَدْرُسُونَ، هیچ بشرى را نیست که خدا به او کتاب و حکم و پیامبرى بدهد سپس او به مردم بگوید به جاى خدا بندگان من باشید بلکه [باید بگوید] به سبب آنکه کتاب [آسمانى] تعلیم می‌‏دادید و از آن رو که درس مى‌خواندید علماى دین باشید»، دو ظرفیت قرآن را علم‌آموزی و غفلت‌زدایی دانست و گفت: قرائت قرآن غفلت را از وجود انسان می‌زداید، این در حالی است که پیش شرط معرفت قرآن، طهارت روح است.

آغاز تلاوت، آغاز تدبر و تفکر است

انصاری با بیان اینکه نگاه به خط قرآن عبادت است و هر کس قرآن در دست گیرد به حضرت حق نزدیک می شود با این وجود علمی را کسب نمی‌کند بلکه برای علم‌آموزی از کلام وحی باید به تلاوت آیات قرآن پرداخت، ابراز کرد: تلاوت قرآن باید متصل و مداوم باشد و اگر به صورت مقطعی، دوره‌ای و رمضانی خوانده شود، آن تلاوت نیست.

وی، قرائت را عام و تلاوت را اخص دانست و ادامه داد: تلاوت آیات قرآن کریم مسئولیت به همراه آورده و موجب ایجاد حرکت می‌شود لذا می‌توان گفت هنگامی که تلاوت آغاز می‌شود، تدبر و تفکر نیز آغاز می‌شود، همچنین قرآن نیز مردم را تأمل در آیات قرآن دعوت می‌کند که این همان آموختن از ساحت وحی است.

پیروی از کلام وحی، قدم در وادی رهبانیت

مؤلف تفسیر «مشکاة» با بیان اینکه نهایت کار انسان به وادی تعلیم پای نهادن و زدایش جهل است، افزود: زمانی که آموزه‌های دینی و عمل به قرآن در وجود انسان تجلی یابد، اخلاق، رفتار و گفتار نیز برگرفته از قرآن شده و حیات طیبه قرآن را در پی خواهد داشت از این رو می‌توان گفت پیروی از کلام وحی، قدم نهادن در وادی رهبانیت است.

وی با اشاره به اینکه تماس با حقایق و معارف قرآن صورت نمی‌گیرد مگر اینکه فرد جان خود را طهارت بخشد، ابراز کرد: پیش شرط معرفت قرآن، طهارت روح، دل و جان است، همچنین برای نزدیک شدن به قرآن باید دل‌ها شسته شده و طهارت حاصل شود.

جهاد کبیر با دست‌گیری از قرآن صورت می‌گیرد

انصاری با اشاره به آیه 52 سوره فرقان که خداوند متعال می‌فرماید: «فَلَا تُطِعِ الْکَافِرِینَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا کَبِیرًا، پس از کافران اطاعت مکن و با [الهام گرفتن از] قرآن با آنان به جهادى بزرگ بپرداز»، اظهار کرد: جهاد و مبارزه با نفس روزی صد بار صورت می‌گیرد که این را جهاد اکبر می‌نامند اما جهاد کبیر با دست‌گیری از قرآن و در وادی قرآن کوشیدن صورت می‌گیرد.

وی با بیان اینکه اهل قرآن، اهل خدا هستند و جزو خواص خدا محسوب می‌شوند، گفت: پیچیده‌ترین مخلوق خدا انسان است که موجودی متناقض بوده و ساحت های وجودی او پیچیدگی‌های گوناگونی دارد از این رو در گذشته انسان را «ژینوس» لقب داده بودند زیرا دارای دو شخصیت است.

مؤلف تفسیر «مشکاة» گفت: بعدی از شخصیت انسان مادی و بعدی دیگر فرامادی است؛ هنگامی که انسان در بعد و وجهه زمینی خود فرو رود و در کالبد جسم قرار گرفته و به وادی تن نزول کند، شروع به سرکشی کرده و از انجام هیچ جنایتی ابا و پرهیز نمی‌کند و این زمانی است که خداوند انسان را به اسفل‌السافلین و پست‌‏ترین مراتب پستى باز می‌گرداند اما زمانی که انسان به بعد جان و روح می‌شتابد به مراتب افضل تفضیل دست می‌یابد.

انصاری با بیان اینکه فاصله دو سیر نزولی و صعودی را مقوله‌ای به نام تربیت پر می‌کند،‌ یادآور شد: اثرپذیرترین مخلوق خدا، انسان است که گاهی شیطانی و گاهی روحانی می‌شود اما خداوند متعال انسان را با هدفی دیگر آفریده است آنجا که در آیه 41 سوره طه می‌فرماید: «وَاصْطَنَعْتُکَ لِنَفْسِی، و تو را براى خود پروردم».