تحقق حیات طیبه با الگو برداری از پیامبر(ص)/ جوهر ایمان، اطاعت است
گروه فعالیتهای قرآن: مفسر قرآن کریم با بیان اینکه جوهر ایمان، اطاعت است، گفت: مسلمانان باید پیامبر(ص) را اسوه و الگو، در حوزه گفتار، کردار و رفتار قرار دهند، زیرا الگوبرداری از ایشان به منزله تحقق حیات طیبه است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم شب گذشته، دوم خردادماه در جلسه تفسیر فراز 16 تا انتهای دعای 42 صحیفه سجادیه، با بیان اینکه امام سجاد(ع) ماهیتشناسی، شناسنامه و کارکردهای قرآن را به بهانه مناجات به مسلمانان ارائه کردهاند، افزود: در قرآن، ختم و قرائت این کلام آسمانی بسیار تأکید شده است و این در حالی است که در این دعا نقش قرآن در معیشت مردم، تأثیر آن بر جان و روح و چگونگی بهره مندی از فواید این کلام وحی بیان شده است.
وی در تفسیرفراز«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِکَ وَ رَسُولِکَ کَمَا بَلَّغَ رِسَالَتَکَ، خدایا درود بر محمد فرست که بندهى تو و پیغمبر تست و پیغام تو را برسانید» اظهار کرد: در این فراز امام سجاد(ع) به پاس و شکرانه نبی اکرم(ص) و همچنین نقش حضرت محمد(ص) در میان سایر پیامبران الهی در قبال دریافت وحی، به تشکر، ارادت و بزرگداشت از ایشان پرداخته و وظایف ما در قبال رسول اکرم(ص) را بیان می کند.
عبودیت، بالا تر از رسالت/ از دل عبودیت، رسالت پیامبر آشکار شد
مؤلف تفسیر «مشکاة» با اشاره به اینکه در این فراز از پیامبر اکرم(ص) به «عَبْدِکَ» یاد شده است، ابراز کرد: مقام عبودیت از مقام رسالت برتر و والا تر است، زیرا پیامبران الهی از جایگاه عبودیت، به مقام رسالت نائل شده اند، همچنین خداوند نیز زمانی که می خواهد از پیامبر اکرم(ص) یاد کند، او را «عبد» می خواند، چنانکه خداوند در آیه 9 سوره حدید می فرمایند:«هُوَ الَّذِی یُنَزِّلُ عَلَى عَبْدِهِ آیَاتٍ بَیِّنَاتٍ لِیُخْرِجَکُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَإِنَّ اللَّهَ بِکُمْ لَرَؤُوفٌ رَّحِیمٌ، او همان کسى است که بر بنده خود آیات روشنى فرو مى فرستد تا شما را از تاریکی ها به سوى نور بیرون کشاند و در حقیقت خدا [نسبت] به شما سخت رئوف و مهربان است».
پیامبران، رسانه الهی هستند
وی در تفسیر فراز«وَ صَدَعَ بِأَمْرِکَ ، وَ نَصَحَ لِعِبَادِکَ،و فرمان تو را آشکار کرد و بندگان تو را خیرخواهى نمود» ادامه داد: از دل عبودیت، رسالت پیامبر آشکار شد و پیامبران، رسانه الهی هستند که از آشکار کردن حقایق، آن هم در عصر جاهلیت باک و هراسی بر دل خود راه نمی دادند آن هم در عصری که امام علی(ع) آن را در خطبه دو نهج البلاغه اینگونه توصیف میکنند: «بارض عالمها ملجم و جاهلها مکرم، زمینی که بر دهان عالمان لجام[لگام] بسته می شود و جاهلان نیز مورد تکریم قرار می گیرند».
انصاری با اشاره به اینکه پیامبر اکرم بر خلاف تمام عقاید پوسیده فرمودند: «قولوا لا ِاله الّا الله تُفلِحوا» ادامه داد: مهمترین وظایف پیامبران «نَصَحَ» به معنای خیر خواهی است، همچنین اولین وظیفه مسلمانان در قبال یکدیگر خیر خواهی قلبی و زبانی است به گونه ای که از کامیابی یکدیگر مسرور شده و در مناجات با خدا، هم را دعا کنند.
پیامبر اکرم(ص)، جلوهای از اسماء و صفات خدا
وی در تفسیر فراز «اللَّهُمَّ اجْعَلْ نَبِیَّنَا صَلَوَاتُکَ عَلَیْهِ وَ عَلَى آلِهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ أَقْرَبَ الْنَّبِیِّینَ مِنْکَ مَجْلِساً، خدایا پیغمبر ما را صلواتک علیه و على آله در روز قیامت از همه پیغمبران به خود نزدیکتر گردان» عنوان کرد: در این فراز به صورت ظاهری و در قالب دعا، امام سجاد(ع) سلام و درود خود را نسبت به ناشر قرآن بیان می کنند، اما در حقیقت پرده از منزلت رسول خدا برداشته میشود، که بیان واقعیت و کشف حقیقت است.
این نویسنده و پژوهشگر با تأکید بر اینکه در قیامت همه انسانها به مقام قرب نائل میشوند اما درجات آن متفاوت است، اظهار کرد: برای عنایت مادی خدا، واسطه ها، و برای عنایت و فیض معنوی خدا، جبرئیل، پیامبران و عالمان ربانی حضور دارند را برکتی به انسان برسد و این در حالی است که در عالم قیامت واسطه ها زدوده می شود.
وی ادامه داد: قرب خدا در عالم قیامت، محدود به زمان و مکان نیست، بلکه انبساط وجود، و معرفت انسان به صفات خداوند موجبات تقرب الهی را فراهم می کند، به گونهای که به لقاءالله رسیده و به حضور فیض ربانی نائل می شود؛ خداوند 99 نام دارد که اگر کسی بکوشد بیشترین بهره را از این اسماء الهی ببرد، به تقرّب الهی دست مییابد و این در حالی است که پیامبر اکرم(ص)، جلوهای از اسماء و صفات خدا است.
بخشش پاره ای از کاستیهای انسان، به برکت شفاعت و رحمت خدا
انصاری در تفسیر فراز«وَ أَمْکَنَهُمْ مِنْکَ شَفَاعَةً ، وَ أَجَلَّهُمْ عِنْدَکَ قَدْراً، وَ أَوْجَهَهُمْ عِنْدَکَ جَاهاً، و شفاعت او را بیش از آنان بپذیر و رتبه او را فزونتر و آبروى او را بیشتر کن» گفت: یکی از مسلمّات قرآن، شفاعت است که پاره ای از کاستی های انسان به برکت رحمت خدا مورد شفاغت قرار گرفته بخشوده می شود؛ اولین صفی که برای ایستاده اند، پیامبران الهی هستند و در میان آنها، بیرق شفاعت در دست حضرت محمد(ص) است که مقامی محمود دارد.
وی با تأکید بر اینکه پیامبر اکرم(ص) بالا ترین حد شفاعت را دارد، افزود: با احتساط می توان گفت انسان اشرف مخلوقات است و شریف ترین آنها، برگزیدگان خدا هستند و این در حالی است که نبی اکرم(ص) سید المرسلین، و جلیل القدر ترین پیامبر، در میان پیامبران الهی است.
این مفسر قرآن کریم در تفسیر فراز «وَ شَرِّفْ بُنْیَانَهُ ، وَ عَظِّمْ بُرْهَانَهُ ، وَ ثَقِّلْ مِیزَانَهُ ، وَ تَقَبَّلْ شَفَاعَتَهُ ، وَ قَرِّبْ وَسِیلَتَهُ ، وَ بَیِّضْ وَجْهَهُ ، وَ أَتِمَّ نُورَهُ ، وَ ارْفَعْ دَرَجَتَهُ، و پایه او را والا و حجت او را بزرگ و ترازوى او را سنگین گردان و شفاعت او را بپذیر و وسیلت او را نزدیک کن و روى او را سفید و روشنائى او را کامل و رتبه او را بلند ساز» عنوان کرد: در این فراز امام سجاد(ع) از خداوند متعال می خواهد که کاخ ایمان و بنای افراشته اسلام و مکتبی که حضرت محمد(ص) موسس آن بودند رفیع گردد.
وی با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) در بعثت خود ناکام نماند، اظهار کرد: ایشان الگوی خود را برای جهان بشریت ابلاغ کردند و امام سجاد(ع) آرزوی رفعت درجه و حجت نبی اکرم(ص) را دارند، زیرا امام چهارم شیعیان از اینکه به علت دون همتی برخی، بنای اسلام افراشته نشود، هراسان هستند.
مقبول ترین شفاعت، شفاعت نبی اکرم(ص) است
انصاری با اشاره به پخش «أَشْهَدُ أَنّ لَّا إِلَٰهَ إِلَّإ الله و أَشْهَدُ ان محمد رسول الله، شهادت می دهم خدایی جز خدای یگانه نیست، شهادت می دهم حضرت محمد(ص) رسول[به حق] خدا است» از مناره های مسجد مسلمانان، اظهار کرد: مقام پیامبر اکرم(ص) درحال ارتقا است و روز به روز جایگاه و منزلت ایشان والا تر می شود.
وی با بیان اینکه مقبول ترین شفاعت، شفاعت نبی اکرم(ص) است، ابراز کرد: انسان از اتصال به پروردگار عاجز است زیرا ظرفیت وجودی او گنجایش عظمت خالق هستی را ندارد، از این رو خداوند متعال آنگونه که در آیه 1 سوره انشراح میفرمایند: «أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ، آیا براى تو سینهات را نگشاده ایم»، قلب انسان را گشاده گردانید تا پیامبر اکرم(ص) در قلب انسان جای گیرد.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه پیامبر اکرم(ص) در دنیا دچار رنج و مشقتهای بسیار بودهاند، گفت: ایشان در قیامت مسرور و شادمان هستند و نور و روشنایی ایشان که ساطع و یا جاری در جان این پیامبر عظیمالشأن است، همگان را چراغ هدایت است.
وی در تفسیر فراز«وَ أَحْیِنَا عَلَى سُنَّتِهِ ، وَ تَوَفَّنَا عَلَى مِلَّتِهِ وَ خُذْ بِنَا مِنْهَاجَهُ ، وَ اسْلُکْ بِنَا سَبِیلَهُ ، وَ اجْعَلْنَا مِنْ أَهْلِ طَاعَتِهِ ، وَ احْشُرْنَا فِی زُمْرَتِهِ ، وَ أَوْرِدْنَا حَوْضَهُ ، وَ اسْقِنَا بِکَأْسِهِ، و ما را بر سنت او زنده بدار و بر دین او بمیران. و به روش او بر و در راه او سالک گردان و از فرمانبران او قرار ده و در زمرهى پیروان وى محشور فرما و بر حوض او وارد کن و از جام او بنوشان» تأکید کرد: همواره باید بکوشیم زندگی خود را بر اساس آموزه های نبی اکرم(ص) و منطبق بر سنت ایشان بنا کنیم.
انصاری با اشاره به آیه 21 سوره احزاب که خداوند میفرماید: «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَالْیَوْمَ الْآخِرَ وَذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرًا،قطعا براى شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقى نیکوست براى آن کس که به خدا و روز بازپسین امید دارد و خدا را فراوان یاد مى کند» افزود: مسلمانان باید پیامبر اکرم(ص) را اسوه و الگو، در حوزه گفتار، کردار و رفتار قرار دهند، زیرا الگوبرداری از ایشان به منزله تحقق حیات طیبه است.
وی با تأکید بر آیه 101 سوره یوسف که خداوند متعال میفرماید:«رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ وَعَلَّمْتَنِی مِن تَأْوِیلِ الأَحَادِیثِ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ أَنتَ وَلِیِّی فِی الدُّنُیَا وَالآخِرَةِ تَوَفَّنِی مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ، پروردگارا تو به من دولت دادى و از تعبیر خوابها به من آموختى اى پدیدآورنده آسمانها و زمین تنها تو در دنیا و آخرت مولاى منى مرا مسلمان بمیران و مرا به شایستگان ملحق فرما» اینکه ادامه داد: امید است همه مسلمانان در پیروی از اصول نبی اکرم(ص) دار فانی را وداع و به عالم قیامت وارد شوند، که لازمه این امر مراقبه و استمرار در انس به کلام وحی است.
پیامبر اکرم(ص)، دارای جاذبه حداکثر و دافعه حداقل
مؤلف تفسیر «مشکاة» ابراز کرد: پیامبر اکرم(ص) وجودی بدون تنگنا است که دارای جاذبه حداکثر و دافعه حداقل بودهاند، همچنین در روش ایشان حذف کلی وجود ندارد، بلکه در بهره برداریها به استعداد افراد نگاه میکنند، از این رو ما در قبال این خاتم پیامبران موظفیم زندگیمان را بر اساس سنت ایشان بنا کنیم و راه ایشان را اتخاذ کرده و در سبیل او گام برداریم و از این مبلغ کلام وحی اطاعت کنیم.
وی با تأکید بر آیه 80 سوره نساء که خداوند متعال میفرماید:«مَّنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللّهَ وَمَن تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاکَ عَلَیْهِمْ حَفِیظًا، هر کس از پیامبر فرمان برد در حقیقت خدا را فرمان برده و هر کس روی گردان شود ما تو را بر ایشان نگهبان نفرستاده ایم» عنوان کرد: جوهر ایمان، اطاعت است و ما مأمور به عبادت نیستیم، بلکه مأمور به اطاعتیم و اعمال ما وقتی مبتنی بر طاعت باشد مقبول واقع شده و پذیرفته میشود.
انصاری همچنین در تفسیر فراز«وَ صَلِّ اللَّهُمَّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، صَلَاةً تُبَلِّغُهُ بِهَا أَفْضَلَ مَا یَأْمُلُ مِنْ خَیْرِکَ وَ فَضْلِکَ وَ کَرَامَتِکَ ، إِنَّکَ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ ، وَ فَضْلٍ کَرِیمٍ، خدایا درود بر محمد و آل او فرست، درودى که بدان او را به بهترین آرزوى رسانى، از خیر و فضل و کرامت، که تویى صاحب بخشایش و گشایش بسیار و فضل عظیم» اظهار کرد: امام سجاد(ع) در این فراز قدرشناسی را آموزش می دهند و یادآور می شوند که همه مسلمانان وامدار نبی اکرم(ص) هستند.
وی ابراز کرد: حضرت محمد(ص) جز خبر برای امت خویش چیزی نمی خواهند و در قیامت همواره نوای«یا رب امتّی، یا رب امتّی» سر میدهند، زیرا که کامیابی امت رسول خدا، بزرگترین آرزوی این پیامبر عظیم الشأن است.
این مفسر قرآن کریم همچنین در تفسیر فراز«اللَّهُمَّ اجْزِهِ بِمَا َ بَلَّغَ مِنْ رِسَالَاتِکَ ، وَ أَدَّى مِنْ آیَاتِکَ ، و نَصَحَ لِعِبَادِکَ ، وَ جَاهَدَ فِی سَبِیلِکَ ، أَفْضَلَ مَا جَزَیْتَ أَحَداً مِنْ مَلَائِکَتِکَ الْمُقَرَّبِینَ، وَ أَنْبِیَائِکَ الْمُرْسَلِینَ الْمُصْطَفَیْنَ ، وَ السَّلَامُ عَلَیْهِ وَ عَلَى آلِهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ، خدایا! او را در برابر اینکه پیغامهاى تو را بگذارد و آیات تو را رسانید و بندگان تو را خیرخواهى نمود و در راه تو کوشید پاداشى ده بهتر از آنچه فرشتگان مقرب و پیغمبران مرسل و برگزیده را دادى و السلام علیه و على آله الطیبین الطاهرین و رحمه الله و برکاته»گفت: تمام دغدغه نبی اکرم(ص) ایمان، و رنج ایشان نجات بشریت است.
رسیدن به مقام ابرار، در پرتو قرائت و معرفت قرآن حاصل میشود
تثبیت و استمرار در علم و معنویت، فهم حقایق و معرفت به خداوند را در پی دارد
تخطی از احکام و حدود الهی، اعلان جنگ با خداست
انسان در شیب جهنم است، مگر مسلّحان به سلاح تقوا
