وجود 300 نسخه خطی از آثار سعدی در گنجینه مخطوطات آستان قدس
گروه هنر: حدود 300 نسخۀ خطی ارزشمند مربوط به سعدی شیرازی در گنجینۀ کتب خطی کتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری میشود که یکی از این نسخهها، به فاصلۀ 70 سال پس از فوت شاعر، قدیمیترین نسخۀ مربوط به سعدی است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از خراسان رضوی به نقل از روابط عمومی و امور بینالملل سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سید محمدرضا فاضلهاشمی، رئیس اداره مخطوطات آستان قدس رضوی اعلام کرد: گنجینۀ نسخههای خطی کتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی به عنوان یکی از غنیترین و بزرگترین کتابخانههای جهان اسلام، دارای حدود 300 جلد نسخۀ خطی ارزشمند مربوط به آثار سعدی شیرازی شاعر قرن هفتم هجری قمری است.
وي ادامه داد: اين نسخه شامل کلیات سعدی، گلستان، بوستان، قصاید، غزلیات، ملحقات، رباعیات و مجالس به نثر و نظم است و در میان آنها چندین نسخه کلیات سعدی بسیار نفیس وجود دارد.
رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اضافه کرد: اشعار شعرای بزرگی همچون حافظ، سلمان ساوجی، سیف فرغانی، خواجوی کرمانی، اوحدی و عبید زاکانی نیز که از اشعار سعدی استقبال کردهاند، در این مجموعه نسخ خطی موجود است.
وی به معرفی مهمترین و نفیسترین نسخههای خطی سعدی اشاره کرد و افزود: کلیات سعدی به خط «محمدبن عبداللطیف عقاقیری» (از شاگردان با واسطه سعدی) در سال 766 هجری در شیراز کتابت شده و با سال فوت شاعر حدود 70 سال فاصله دارد كه از قدیمیترین نسخههای موجود به شمار میرود.
فاضلهاشمی ویژگیهای این نسخۀ ارزشمند را که از نظر تاریخی و تذهیب دوره ایلخانی، فوقالعاده نفیس است، برشمرد و گفت: این نسخه دارای دو سرلوح کتیبهمانند مزیّن و مرصّع با نقش ترنج و سرترنج بازوبندی در زمینه لاجورد، جدولکشی به زر و کمندکشی، عناوین به شنگرف ولاجورد به نسخ سجلی دارای جلد تیماج قهوهای زیباست که به خط نستعلیق 25 سطری، کاغذ نخودی، با تعداد اوراق 383 و در ابعاد 14 در 21 سانتیمتر در قطع وزیری کتابت شده است.
وی نسخههایی را که از نظر هنری و تذهیب، به خط خوشنویسان و هنرمندان مشهور است، دارای اهمیت ویژهای دانست و عنوان کرد: از جملۀ این نسخ ارزشمند، نسخهای دیگر از کلیات سعدی است که در سال 1052 توسط «محمد مؤمن شیرازی» به خط نستعلیق خوش در متن و حاشیه و متن 20 سطری کتابت شده و با چهار سرلوح مزدوج مذهّب و مرصّع پرکار تزیین شد.
رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی به دو نسخۀ ارزشمند دیگر از کلیات سعدی اشاره کرد و افزود: کلیات سعدی با 10 سرلوح و پنج کتیبۀ مذهّب و مرصّع، و کلیات به خط «عبدالحسین انجوی شیرازی» با سرلوحهای مرصّع و مذهّب در آغاز هر بخش و جلد روغنی پرکار و مصوّر، دو نسخۀ ارزشمند دیگر در گنجینۀ کتب خطی کتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی قرار دارد.
وي سخن از نسخ نفیسی از بوستان سعدی، به میان آورد و گفت: بوستان سعدی دارای سرلوح مزدوج شرفهدار پرکار در صفحۀ نخست و تشعیرسازی با گلبرگ طلایی به خط نستعلیق، که توسط «عبدالرشید دیلمی» از خوشنویسان مشهور دوره صفوی در سال 920 کتابت شده است، یکی از این نسخ نفیس محسوب میشود.
فاضلهاشمی ادامه داد: نسخهای از بوستان سعدی به خط «عبدالغفار تفرشی» از خوشنویسان دورۀ قاجار و نسخهای به تاریخ کتابت سال 1049 قمری و خط «محمد علی زرّینقلم»، دو نسخۀ نفیس دیگر از بوستان است که نسخۀ اخیر اهدایی مقام معظم رهبری در سال 1376 است.
وي ادامه داد: اين نسخه شامل کلیات سعدی، گلستان، بوستان، قصاید، غزلیات، ملحقات، رباعیات و مجالس به نثر و نظم است و در میان آنها چندین نسخه کلیات سعدی بسیار نفیس وجود دارد.
رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اضافه کرد: اشعار شعرای بزرگی همچون حافظ، سلمان ساوجی، سیف فرغانی، خواجوی کرمانی، اوحدی و عبید زاکانی نیز که از اشعار سعدی استقبال کردهاند، در این مجموعه نسخ خطی موجود است.
وی به معرفی مهمترین و نفیسترین نسخههای خطی سعدی اشاره کرد و افزود: کلیات سعدی به خط «محمدبن عبداللطیف عقاقیری» (از شاگردان با واسطه سعدی) در سال 766 هجری در شیراز کتابت شده و با سال فوت شاعر حدود 70 سال فاصله دارد كه از قدیمیترین نسخههای موجود به شمار میرود.
فاضلهاشمی ویژگیهای این نسخۀ ارزشمند را که از نظر تاریخی و تذهیب دوره ایلخانی، فوقالعاده نفیس است، برشمرد و گفت: این نسخه دارای دو سرلوح کتیبهمانند مزیّن و مرصّع با نقش ترنج و سرترنج بازوبندی در زمینه لاجورد، جدولکشی به زر و کمندکشی، عناوین به شنگرف ولاجورد به نسخ سجلی دارای جلد تیماج قهوهای زیباست که به خط نستعلیق 25 سطری، کاغذ نخودی، با تعداد اوراق 383 و در ابعاد 14 در 21 سانتیمتر در قطع وزیری کتابت شده است.
وی نسخههایی را که از نظر هنری و تذهیب، به خط خوشنویسان و هنرمندان مشهور است، دارای اهمیت ویژهای دانست و عنوان کرد: از جملۀ این نسخ ارزشمند، نسخهای دیگر از کلیات سعدی است که در سال 1052 توسط «محمد مؤمن شیرازی» به خط نستعلیق خوش در متن و حاشیه و متن 20 سطری کتابت شده و با چهار سرلوح مزدوج مذهّب و مرصّع پرکار تزیین شد.
رئیس اداره مخطوطات سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی به دو نسخۀ ارزشمند دیگر از کلیات سعدی اشاره کرد و افزود: کلیات سعدی با 10 سرلوح و پنج کتیبۀ مذهّب و مرصّع، و کلیات به خط «عبدالحسین انجوی شیرازی» با سرلوحهای مرصّع و مذهّب در آغاز هر بخش و جلد روغنی پرکار و مصوّر، دو نسخۀ ارزشمند دیگر در گنجینۀ کتب خطی کتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی قرار دارد.
وي سخن از نسخ نفیسی از بوستان سعدی، به میان آورد و گفت: بوستان سعدی دارای سرلوح مزدوج شرفهدار پرکار در صفحۀ نخست و تشعیرسازی با گلبرگ طلایی به خط نستعلیق، که توسط «عبدالرشید دیلمی» از خوشنویسان مشهور دوره صفوی در سال 920 کتابت شده است، یکی از این نسخ نفیس محسوب میشود.
فاضلهاشمی ادامه داد: نسخهای از بوستان سعدی به خط «عبدالغفار تفرشی» از خوشنویسان دورۀ قاجار و نسخهای به تاریخ کتابت سال 1049 قمری و خط «محمد علی زرّینقلم»، دو نسخۀ نفیس دیگر از بوستان است که نسخۀ اخیر اهدایی مقام معظم رهبری در سال 1376 است.
