نشست «بررسی عصر و آثار محمدبنموسی خوارزمی» برگزار شد
گروه اندیشه: نشست «بررسی عصر و آثار محمدبنموسی خوارزمی» با حضور ناصر کنعانی، استاد دانشگاه فنی برلین در دانشگاه فرهنگیان مشهد برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، نشست «بررسی عصر و آثار محمدبنموسی خوارزمی» با حضور ناصر کنعانی، استاد دانشگاه فنی برلین در دانشگاه فرهنگیان مشهد برگزار شد.
ناصر کنعانی، استاد دانشگاه فنی برلین در نشست «بررسی عصر و آثار محمدبنموسی خوارزمی» که امروز، 20 اردیبهشتماه در دانشگاه فرهنگیان مشهد برگزار شد، ابراز کرد: در عصر خوارزمی که با دوره خلافت مأمون همزمان شده بود توجه ویژهای به دانشمندان و محققان مسلمان وجود داشت.
وی به آثار و کتب خوارزمی اشاره و عنوان کرد: یک دانشمند عرب، 27 عنوان کتاب برای خوارزمی قید میکند که مهمترین این آثار دو کتاب «جبر و المقابله» و «جمع والتفویض به حساب هندی» است که در حال حاضر وجود دارد و در دسترس هستند.
کنعانی از خوارزمی به عنوان اولین اصلاحکننده تقویم خورشیدی یاد کرد و ادامه داد: خوارزمی اولین کسی بود که تقویم خورشیدی را اصلاح کرد و عید نوروز را به اول بهار بازگرداند که البته در آن زمان اعراب اجازه ندادند که این کار ادامه پیدا کند.
این پژوهشگر با بیان اینکه خوارزمی معادلات درجه یک و دو را در شش بخش تقسیمبندی کرده است، اضافه کرد: در این معادلات از مجهول با عنوان «شی»، از مربع مجهول با عنوان «مال» و از مقدار ثابت با عنوان «درهم» یاد میکند و برای حل معادله درجه دو الگوریتمی را ارایه کرده است که هنوز هم در تمام دنیا از آن با عنوان الگوریتم مربع استفاده میشود.
وی با بیان اینکه دانشمندان مسلمان از ابتدا بر کروی بودن زمین تاکید داشتهاند، عنوان کرد: به دستور مأمون دانشمندان مسلمان به اندازهگیری قطر زمین پرداختند و به عددی به مراتب دقیق از عدد دانشمندان اروپایی رسیدند.
کنعانی به فعالیتهای خوارزمی در علوم جغرافیایی اشاره و بیان کرد: «صورة الارض» یا «صورة المأمونیه»؛ نقشهای از کره زمین است که توسط خوارزمی به مامون داده میشود، این نقشه بعدها برای مدتی مفقود و پس از سالها توسط یک محقق مصری پیدا شده و با بازسازی توسط یک دانشمند روس منتشر میشود.
وی با اشاره به تأسیس رصدخانه در دوران مأمون، عنوان کرد: به دستور مأمون دو رصدخانه در بغداد و دمشق برای خوارزمی راهاندازی شد و خوارزمی توانست در این زمان علم نجوم اسلامی را پایهگذاری کند و تا قبل از این علم نجوم فقط در اختیار اروپاییان بود، لذا پس از این خوارزمی توانست کتابهایی برای ساخت و نحوه استفاده از اسطرلاب تألیف کند.
این محقق و پژوهشگر به ابداعات خوارزمی در علوم ریاضی اشاره و تصریح کرد: سینوس که یک تابع مثلثاتی است توسط خوارزمی و با عنوان «ائجَیب» ابداع شد و بعدها توسط اروپاییان با عنوان سینوس معرفی شد. همچنین خوارزمی از «الجیب معکوس» نیز سخن میگوید که توسط غربیها با عنوان کسینوس از آن یاد میشود.
وی به گرفته شدن کلمه «الگوریتم» از نامه خوارزمی اشاره و ادامه داد: خوارزمی اولین کسی بود که شیوهها و روشهایی را برای حل مسائل ارائه کرد و بعدها با اختراع کامپیوتر و استفاده از عبارت الگوریتم به عنوان شیوه و راه حل مسائل، نام خوارزمی در میان متخصصان علوم رایانه نیز شهرت یافت و امروز همه میدانند که خوارزمی اولین ارائهدهنده شیوه و راه حل مسائل بوده است.
کنعانی با بیان اینکه عصر خوارزمی با دوره حکومت مأمون هم عصر بوده است، اظهار کرد: مأمون برخلاف دیگر خلفا به مسائل علمی توجه ویژهای داشت و با هدف رشد علوم، دانشمندان ایرانی و حتی هندی را در دربار خود در مرو دور هم جمع کرده بود که بعدها زمانی که به بغداد بازگشت این دانشمندان را نیز با خود به بغداد برد و در «بیتالحکمه» که به ابتکار برمکیان راهاندازی شد به کار و تحقیق مشغول کرد.
این پژوهشگر با اشاره به محل تولد خوارزمی ادامه داد: منطقه خوارزم در دوران حکومت داریوش هخامنشی به سرزمین ایران اضافه شد که در کتیبههای تاریخی مربوط به عصر داریوش از این منطقه با عنوان «اورازم» یاد شده، همچنین در «الکتیبه بیستون» نیز که به دستور داریوش نوشته شده است نام خوارزم به عنوان بخشی از سرزمین ایران آمده است.
استاد دانشگاه فنی برلین با بیان اینکه خوارزمی در خانوادهای زرتشتی متولد شد و سپس اسلام آورد، ادامه داد: در دنیا از خوارزمی به عنوان یک دانشمند مسلمان یاد میشود و ریاضیدانان برجسته اروپایی او را با عنوان «پدر جبر» معرفی میکنند، خوارزمی کسی است که کتاب «جبر و المقابله» را نوشت و عبارت جبر را در تمامی زبانهای دنیا جا انداخت.
وی به نقش غیر قابل انکار خوارزمی در اختراع رایانه اشاره و تصریح کرد: الگوریتمها پایه و اساس علوم رایانه است و به همین دلیل از خوارزمی به عنوان پایهگذار علوم رایانه یاد میشود و دانشمندان میگویند که اگر خوارزمی نبود امروز رایانه اختراع نشده بود.
کنعانی با بیان اینکه خوارزمی اولین کسی است که «صفر» را به عنوان یک عدد معرفی کرد و تا قبل از او کسی به این درک نرسده بود، گفت: خوارزمی با الگوگیری از ارقام هندی، ارقامی که امروز از آن استفاده میکنیم را معرفی کرد که در گذشته از این ارقام با عنوان «ارقام عربی شرقی» یاد میشد.
یادآور میشود، این مراسم قرار بود با موضوع بررسی عصر و آثار فردوسی برگزار شود که به دلیل مشکلات فنی در بخش رایانه دانشگاه فرهنگیان مشهد فایل ارائه مربوط به فردوسی قابل استفاده نبود و به همین دلیل استاد دعوت شده برای جلوگیری از اتلاف وقت حاضران به بررسی آثار و عصر خوارزمی پرداخت، قرار است در فرصتی دیگر نشستی با موضوع بررسی عصر و آثار فردوسی در دانشگاه فرهنگیان مشهد برگزار شود.
