گردشی در میان نفائس در دهه کرامت/ 7
مظهر اعجار قرآن کریم در مصحف خطی تونس + عکس
گروه هنر: قرآن خطی نفیس کشور تونس یکی از نفایس اداره مخطوطات آستان قدس است، ویژگی این مصحف، شیوه کتابت آیات است که بسیار قابل تأمل بوده، بهگونهای که یکی از اعجازهای قرآن کریم محسوب میشود.
حجتالاسلام محمدحسن نورینیا، معاون اداره مخطوطات سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی گفت: قرآن خطی نفیس 15 سطری کشور تونس با کتابت حاج زهیر احد الممالیک الحنفی(باش مملوک) توسط مرکز توسعه صادرات وزارت بازرگانی در مردادماه 1380 به این مجموعه اهدا شد.
وی امتیاز قرآن مزبور را اینگونه تشریح کرد: امتیاز نسخه 15 سطری مزبور در صنعت به کار رفته در کتابت آن نهفته است، بدین گونه که علاوه بر برخورداری از چاپ نفیس و دارا بودن 20 صفحه تمام تذهیب و رنگی زیبا، شیوهای در کتابت آیات اعمال شده که بسیار قابل تأمل بوده و به گونهای، اعجاز قرآن کریم محسوب میشود.
حجتالاسلام نورینیا اضافه کرد: کاتب با تبحر بر آیات و حفظ آن، نگارش صفحات را به گونهای تنظیم کرده که بعضی از کلمات در دو صفحه متقابل به رنگ قرمز متمایز شده و دارای ویژگی خاصی است؛ یعنی اگر کلمهای در هر سطری از صفحه دست راست آمده باشد، همین کلمه در همان سطر از صفحه دست چپ نیز آمده است، این خصیصه در تمام صفحات این اثر نفیس وجود دارد.
وی خط این اثر ارزشمند را نسخ مغربی اعلام و بیان کرد: حاج زهیر احد الممالیک الحنفی(باش مملوک) متوفی 1305 ه. ق، این مصحف شریف را در ربیع الاول 1279 و در قالب 619 صفحه کتابت کرد.
این کارشناس نسخ خطی آستان قدس رضوی، تاریخ چاپ اثر را 1983 م.(1403 ق.) و ناشر آن را نیز مؤسسه عبدالکریم بن عبدالله کشور تونس دانست و ابراز کرد: مصحح کتاب، محمدعلی الداعی که استاد قرائت بوده، این قرآن را به طور کامل بررسی و مورد دقت قرار داده است.
وی در ادامه 10 صفحه ابتدای قرآن را مذهّب و منقّش دارای کتیبه، جداول و شمسه به شرح ذیل توصیف کرد: داخل شمسه صفحه اول بسمله به خط ثلث ترکیبی، صفحه دوم سوره توحید و صفحه سوم در بالا و پایین شمسه «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ»، صفحه چهارم «إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ» و قرآن مبین، صفحات پنجم و ششم نیز وسط شمسه الله و محمد(ص) و اطراف شمسه لا اله إلا الله، محمد رسولالله(ص) و صفحات هفتم و هشتم دارای ترنج و سرترنج که داخل آن آیه قرآن و ... قابل مشاهده است.
حجتالاسلام نورینیا درباره دیگر مشخصات ظاهری کتاب عنوان کرد: از صفحات 9 و 10 سور فاتحه و ابتدای بقره شروع قرآن است، این دو صفحه با کتیبه مذهّب و منقّش در بالا و پایین متن، حاشیه دارای جدول پهن با نقش نیم ترنجی دالبری شکل و شرفهدار، تمام صفحات جدولبندی به زر و سرخ و لاجورد، پایان آیات گوی زرین، نام سورهها به سفیداب در زمینه زر داخل کتیبه بازوبندی دیده میشود.
وی ضمن اشاره به این نکته که جلد قرآن دارای گالینگور اعلا با تذهیب زیبا و جداول پهن و نقوش نیم ترنجی دالبری شکل است، اظهار کرد: هشت صفحه مذهب در پایان قرآن با همان نقوش و تذهیب و عبارات آغازین وجود دارد، در انتهای اثر نیز دعای ختم قرآن در چهار صفحه، فهرست سورهها در سه صفحه و توضیح مصحّح در یک صفحه ملاحظه میشود.
وی امتیاز قرآن مزبور را اینگونه تشریح کرد: امتیاز نسخه 15 سطری مزبور در صنعت به کار رفته در کتابت آن نهفته است، بدین گونه که علاوه بر برخورداری از چاپ نفیس و دارا بودن 20 صفحه تمام تذهیب و رنگی زیبا، شیوهای در کتابت آیات اعمال شده که بسیار قابل تأمل بوده و به گونهای، اعجاز قرآن کریم محسوب میشود.
حجتالاسلام نورینیا اضافه کرد: کاتب با تبحر بر آیات و حفظ آن، نگارش صفحات را به گونهای تنظیم کرده که بعضی از کلمات در دو صفحه متقابل به رنگ قرمز متمایز شده و دارای ویژگی خاصی است؛ یعنی اگر کلمهای در هر سطری از صفحه دست راست آمده باشد، همین کلمه در همان سطر از صفحه دست چپ نیز آمده است، این خصیصه در تمام صفحات این اثر نفیس وجود دارد.
وی خط این اثر ارزشمند را نسخ مغربی اعلام و بیان کرد: حاج زهیر احد الممالیک الحنفی(باش مملوک) متوفی 1305 ه. ق، این مصحف شریف را در ربیع الاول 1279 و در قالب 619 صفحه کتابت کرد.
این کارشناس نسخ خطی آستان قدس رضوی، تاریخ چاپ اثر را 1983 م.(1403 ق.) و ناشر آن را نیز مؤسسه عبدالکریم بن عبدالله کشور تونس دانست و ابراز کرد: مصحح کتاب، محمدعلی الداعی که استاد قرائت بوده، این قرآن را به طور کامل بررسی و مورد دقت قرار داده است.
وی در ادامه 10 صفحه ابتدای قرآن را مذهّب و منقّش دارای کتیبه، جداول و شمسه به شرح ذیل توصیف کرد: داخل شمسه صفحه اول بسمله به خط ثلث ترکیبی، صفحه دوم سوره توحید و صفحه سوم در بالا و پایین شمسه «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ»، صفحه چهارم «إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ» و قرآن مبین، صفحات پنجم و ششم نیز وسط شمسه الله و محمد(ص) و اطراف شمسه لا اله إلا الله، محمد رسولالله(ص) و صفحات هفتم و هشتم دارای ترنج و سرترنج که داخل آن آیه قرآن و ... قابل مشاهده است.
حجتالاسلام نورینیا درباره دیگر مشخصات ظاهری کتاب عنوان کرد: از صفحات 9 و 10 سور فاتحه و ابتدای بقره شروع قرآن است، این دو صفحه با کتیبه مذهّب و منقّش در بالا و پایین متن، حاشیه دارای جدول پهن با نقش نیم ترنجی دالبری شکل و شرفهدار، تمام صفحات جدولبندی به زر و سرخ و لاجورد، پایان آیات گوی زرین، نام سورهها به سفیداب در زمینه زر داخل کتیبه بازوبندی دیده میشود.
وی ضمن اشاره به این نکته که جلد قرآن دارای گالینگور اعلا با تذهیب زیبا و جداول پهن و نقوش نیم ترنجی دالبری شکل است، اظهار کرد: هشت صفحه مذهب در پایان قرآن با همان نقوش و تذهیب و عبارات آغازین وجود دارد، در انتهای اثر نیز دعای ختم قرآن در چهار صفحه، فهرست سورهها در سه صفحه و توضیح مصحّح در یک صفحه ملاحظه میشود.
مطالب مرتبط
