عضو جامعه مدرسین:
علم اصول نیازمند ترمیم، تکمیل و تغییر است
گروه اجتماعی: عضو جامعه مدرسین بر لزوم ترمیم، تکمیل و تغییر در فرآیند کاربستی علم اصول فقه در علوم اجتماعی تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، آیتالله ابوالقاسم علیدوست پیش از ظهر امروز 11 آبان در نشست علمی ظرفیت شناسی اصول فقه موجود در فقه اجتماعی در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) با اشاره نظرات مختلف پیرامون فقه اجتماعی گفت: یکی از نظراتی که در این حوزه مطرح شده است، نظر مجتمع است یعنی بیان میشود که مجتمع به عنوان یک بسته مورد نظر واقع میشود.
وی افزود: در این تعریف، فقه اجتماعی بسیار محدود میشود ولی در برابر آن نظری بیان شده است که در آن به جای استنباط موردی به بررسی سیستماتیک پرداخته میشود.
وی اظهارکرد: منظر سوم، منظری است که در این نشست به آن میپردازیم که همان بررسی مسایل اجتماعی از منظر فقه است؛ یعنی فقهی که در مسایل اجتماعی ورود میکند؛ حتی میتوان فقه اجتماعیات نیز به این تعریف اطلاق داد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بیان کرد:در این نشست بر روی این تعریف تاکید داریم که حوزههای علمی و فقه مسایل اجتماعی را بررسی کنیم؛ در واقع بر این باور هستیم که فقه مسایل اجتماعی شامل عناصری چون فقه الحکومه و فقه قضا و... است.
وی گفت: با این رویکرد، بررسی مسایل فقه اجتماعی گاه فردی و گاه اجتماعی است به عنوان مثال در بحث حرمت و حلیت گاهی حرمت و حلیت فردی به اجتماعی مبدل میشود که در این زمینه میتوان به فتوای تنباکو اشاره کرد.
علیدوست اظهارکرد: در خصوص ظرفیتهای اصول فقه در فقه اجتماعی سه نظر کلی وجود دارد که اولین نظر، نظر علمای سنتی حوزه است که بیان میکنند که علم اصول فعلی به همه پرسشهای جدید و مستحدثه پاسخ میدهد.
وی افزود: این نظر بیان میکند که میتوان به تمام پرسشهای علوم اجتماعی عصر جدید با همان روش اصولی قدیمی پاسخ داد و نیازی به ترمیم و تغییر نیست.
وی عنوان کرد: نظر دوم، نظر طلاب جوانتر و برخی روشنکفران خارج از حوزه است که آنها بیان میکنند که اصول فقه فعلی توان پاسخگویی به مسایل جدید اجتماعی را ندارد و به همین دلیل بحث اجتهاد در اجتهاد و تبصرهها بر اصول قدیمی را مطرح میکننند.
علیدوست اظهارکرد: در این بین گروه سومی نیز وجود دارند که بیان میکنند که با تمام احترامی که به اصول فقه که از تراث ماندگار و گنج رنج هزاران تن از علما و فقها است قائلیم باید این اصول ترمیم و تکمیل و تغییر یابد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: به عنوان مثال در زمینه در پیرامنابع و منبع وارهها نیازمند تکمیل هستیم و همین مطلب در خصوص مقاصد شریعت نیز صدق میکند که اصول فقه ما نیازمند تکمیل است.
وی گفت: در این خصوص برخی به بحث زواید علم اصول پرداخته اند که اگر منظور زوائد مسایل است این سخن درست نیست بلکه منظور ازدیاد در مباحثات و پیچیدگیهای انباشته شده مسایل است.
علیدوست اظهارکرد: ساحت دیگری که این گروه سوم قائل هستند، ساحت ترمیم است یعنی باید مباحثی چون شهرت که در کفایه بیان شده است به شکلی ترمیم شود که کارکردهای تفسیری و حدیثی مرجعی آن بیان شود.
وی گفت: این گروه همچنین قائل به بحث تغییر در علم اصول هستند یعنی باید با مراقبه در کاربست مسایل اصولی به رفتارهای فردی و اجتماعی بپردازیم؛ مثلا در بحث جهاد ابتدایی بر اساس جنگهای پیامبر، مباحث متعددی بیان شده است که در این بین باید تغییراتی در مسایل اصولی این گونه مباحث ایجاد شود.
