ناامیدی منجر به کفر، شرک و نگاه بدبینانه میشود
گروه معارف: استاد و پژوهشگر حوزه علمیه اصفهان با بیان اینکه قرآن، کتاب امیددهنده به بشر است، گفت: نا امیدی منجر به کفر، شرک و نگاه بدبینانه میشود.
حجتالاسلام رسول ملکیان، استاد و پژوهشگر حوزه علمیه اصفهان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از اصفهان درباره بحث امید از منظر قرآن، اظهار کرد: امید یکی از مهمترین اهداف بشر است و نداشتن امید در جامعه و فرد، تاثیر زیادی بر جنبه روحی و روانی آنها دارد.
وی گفت: در روایتی از امیرالمومنین علی (ع) آمده است که اگر کسی تمام هم و غم خود را معطوف به گذشته کند، حالت افسردگی در آن آشکار میگردد و اگرکسی نگاهش به آینده و به خصوص آیندهای دست نیافتنی باشد، دچار اضطراب و نگرانی میشود. در این باره امیرالمومنین میفرمایند« سعی کن فرصت حال را که بین گذشته و آینده است غنیمت شمرده، چرا که گذشته و آینده ما اکنون وجود ندارد».
این کارشناس دینی بیان کرد: در آیات و روایات ما در باب بحث امید سفارش زیادی شده است. در روایتی آمده است که عدهای نزد امیرالمومنین رفتند و حضرت نظر آنها را راجع به امید بخشترین آیه قرآن پرسید، یکی از حاضرین به آیه 48 سوره نسا «إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَکَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِکَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِکْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَري إِثْماً عَظيماً» اشاره کرد که مراد از این آیه این است که خداوند همه گناهان را به جز شرک میبخشد.
وی افزود: نفر دیگر به آیه 110 سوره نسا «وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحيماً» اشاره کرد و یعنی هرکس که عمل زشتی از او سر زند یا به خویشتن ظلم کند، سپس از خدا طلب آمرزش و عفو کند، خدا را بخشنده و مهربان خواهد یافت.
فرد دیگر آیه 53 سوره زمر «قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» را به عنوان امید بخشترین آیه بیان کرد که در این آیه خداوند به تمام افراد از جمله مومن، کافر و مشرک خطاب کرده و میفرماید «ای کسانی که اسراف کردهاید و به خودتان ظلم کردهاید و هیچ وقت از خداوند نا امید نشوید».
وی ادامه داد: شخص چهارم به آیه 135 سوره آل عمران «وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُ وا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ » اشاره نمود که میگوید اگر کسانی زشتی انجام دادند و در واقع به خودشان ظلم کردند، اگر خدا را یاد و بر گناهانشان استغفار کنند، جز خدا کسی نیست که گناهانش را ببخشد.
ملکیان در ادامه گفت: در اینجا امیر المومنین علی(ع) وقتی نظرات این چهار نفر را شنید فرمود« من از حبیبم رسول خدا (ص) شنیدم، امید بخشترین آیه در قرآن، آیه 114 سوره هود است که خداوند میفرماید« و اَقِمِ الصَّلوه طَرَفَیِ النَّهار و زُلَفاً مِنَ اللّیلِ اِنَّ الحَسَنات یُذهِبنَ السِّیئات؛ ». پیامبر اکرم (ص) میفرماید «ای علی سوگند به خداوند که مرا بشیر و نظیر برای مردم مبعوث کرد، وقتی که انسان برای نماز وضو می گیرد گناهانش ریخته می شود و زمانی که رو به قبله بایستد پاک می شود».
این استاد حوزه بیان کرد: حتی آیاتی که در بحث قیامت وارد شده نیز با امید همرا است، که میگوید ای بشر هنگامی که شما از دنیا رفتید، مطمئن باشید آن دنیا، آخرتی است که در آنجا در ناز و نعمت و بهشت به سر میبرید.
وی تصریح کرد: همچنین اگر کسی در دنیا مریض و دچار انواع نواقص در زندگی شد، باز آیاتی در قرآن وجود دارد که میگوید همه اینها امتحان الهی و برای کمال شماست.
وی گفت:.هنگامی که نگاه ما، توحیدی، معنوی و به تعبیری نگاهمان به آسمان باشد، هیچوقت تحت هیچ شرایطی نا امید نخواهیم شد.
وی افزود: اگر توجه بشر به سمت عالم مادیات و مشکلات زودگذر و کمبودهای زندگی و همچنین مشکلات اطرافیان باشد، موجب رنجش و آسیب خود شده، بالاخص هنگامی که به جای حل مشکلات و مسائل دچار ناامیدی گردد.
این پژوهشگر بیان کرد: امید خورشیدی است که بر تمام زندگی، اعمال، افکار و احوال ما سایه افکنده و نمیتوان حتی بخشی از زندگی را جدایی از امید دانست.
این استاد حوزه در ادامه گفت: روانشناسی بیشتر ناظر بر رفتار انسان است. در واقع روانشناسی به تعبیر دقیق کلمه، روحشناسی و روانشناسی و معرفتشناسی بشر نیست و بیشتر رفتارهای بشر را تجزیه و تحلیل میکند. به همین دلیل دایره آن محدود بوده و بیشترین ارتباطش با معلولها است.
وی با اشاره به آیات الهی و تفسیرهایی که توسط احادیث معصومین در باره انسان شده است، بیان کرد: از این منظر نگاهی عمیقتر و ریشهایتر به انسان و رفتار او شده است. بنابراین نوع نگاه باعث میشود که تعریف و تجزیه تحلیلی که بر انسان و رفتار او میشود، متفاوت باشد.
ملکیان گفت: نا امیدی؛ کفر، شرک و نگاه بدبینانه را میرساند و انتهای نا امیدی میتواند منجر به خودکشی شود. خداوند خالق بشر است و به مکانیسم روحی، فکری، کرداری و رفتاری و گفتاری بشر آشنایی دارد.
