برنامهریزی برای گسترش فعالیتهای قرآنی؛ تقریباً هیچ
گروه فعالیتهای قرآنی: شورای هماهنگی و گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی به عنوان زیرمجموعه شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور در سال 95 فعالیت قابل توجهی بجز تصمیمگیری در رابطه با برخی طرحهای از پیش اجرا شده مثل نمایشگاه قرآن و عترت مشهد، برنامهای در حوزه تصمیمگیری، اجرا و نظارت بر فعالیتهای قرآنی نداشته است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی در سال 95 به منظور تصمیمگیری در رابطه با اجرای فعالیتهای قرآنی و تحقق اهداف مصوب در منشور توسعه فرهنگ قرآنی کشور، جلسهای را تشکیل نداده است و به این منظور با چند تن از اعضای مسئول در این شورا به مصاحبه پرداختیم تا از علل و راهکار حل این مشکل در یکی از قطبهای قرآنی کشور جویا شویم. حجتالاسلام غلامرضا رئیسیان، رئیس دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی و نماینده کارگروه پژوهشی در شورای هماهنگی و گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی در گفتوگو با ایکنا، ضمن تشریح عملکرد کارگروه پژوهشی این شورا، گفت: زمینه برای طرح مباحث پژوهشی در قالب جلسات شورای گسترش فعالیتهای قرآنی فراهم نیست و نماینده این کارگروه در شورا، صرفاً به اظهارنظر در رابطه با برنامههای دیگر کمیسیونها مشغول است.
اهمیت بیشتر به مباحث تبلیغی و ترویجی در شورای توسعه استان
وی ادامه داد: مباحث تبلیغی و ترویجی در میان موضوعات مطرح شده در شورای هماهنگی و گسترش فعالیتهای قرآنی استان از جایگاه بالاتر و مطلوبتری برخوردار است و همین مسئله باعث کمتوجهی به مباحث پژوهشی در امور قرآنی میشود و چون فعالیتهای تبلیغی و ترویجی در ظاهر نمود بیشتری پیدا میکند به همان اندازه بودجههای بیشتری را با سرعت تخصیص بالاتری، جذب میکند.
عدم مکلف شدن دانشگاه برای انجام کار پژوهشی در شورای توسعه
حجتالاسلام رئیسیان در رابطه با میزان اهمیت لحاظ شده برای مباحث پژوهشی در شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی، گفت: با این نوع رفتار و مواجهه با مباحث پژوهشی، میتوان اظهارنظر در سطح این شورا را تنها کارایی کارگروه پژوهشی عنوان کرد، زیرا ما در این شورا مکلف به انجام هیچ طرح و برنامه پژوهشی نمیشویم و از طرفی هیچ آییننامه یا اساسنامهای که بر طبق یک زمانبندی و بودجهبندی مشخص از ما گزارش بخواهد را دریافت نکردهایم.
کمتوجهی به طرحهای پژوهشی و بیرغبتی حاصل از آن
حجتالاسلام رئیسیان اضافه کرد: پس از این جلسات، چند محور پژوهشی برای ارائه طرحها مدنظر قرار گرفت تا حاصل آن به وزارت علوم ابلاغ و نتایج آن اعلام شود، اما پس از این کار و ارسال طرحها به وزارت علوم، نتایج آن مشخص نشد و حتی شورای گسترش فعالیتهای قرآنی نیز نسبت به پیگیری این طرحها رغبتی نشان نداد.
گسترش فرهنگ قرآنی در جامعه؛ نیازمند فعالیتهای محتوایی
حجتالاسلام رئیسیان با اشاره به اینکه ایده عملکرد محتوایی برخی طرحها مانند نمایشگاه قرآن از سوی دانشگاه مطرح شده است، ادامه داد: برای آموزش و گسترش فرهنگ قرآنی در سطح جامعه نیاز به چنین فعالیتهای محتوایی حس میشود اما با پرداختن به امور ظاهری و اجرایی نظیر نسب پوستر، برگزاری نمایشگاه و دیگر موضوعات از این دست نمیتوان به سمت تربیت و تعلیم قرآنی جامعه حرکت کرد.
وی در ادامه اضافه کرد: هماکنون دو طرح پژوهشی را جهت گسترش فرهنگ گفتمان اهلبیت(ع) و ارائه در شورای گسترش فعالیتهای قرآنی استان، آماده کردهایم که نتایج آن گسترش فرهنگ پژوهشی تشیع در ارتباطات خراسان رضوی و کشورهای مجاور این استان خواهد بود، اما به دلیل عدم تعیین زمان طرح فعالیتهای پژوهشی در سطح شورا و برگزار نشدن جلسات به صورت منظم، از سال 93 تاکنون همچنان موفق به ارائه برنامههای خود به شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی نشدهایم.
عدم تخصیص بودجه به کارگروه پژوهش از سال ۹۳
رئیس دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی ضمن اشاره به مسائل و مشکلات اقتصادی موجود در شورای گسترش فعالیتهای قرآنی و کارگروه پژوهشی این شورا، گفت: توجه بیش از اندازه به مباحث و موضوعات اجرایی و تبلیغی باعث جذب بودجهها به این سمت شده است، به گونهای که از سال ۹۳ تاکنون هیچ بودجهای جهت تخصیص به کارگروه پژوهشی مدنظر نبوده است و این در حالی است که بودجههای کلانی برای موضوعاتی مثل نمایشگاه قرآن صرف میشود.
تبدیل گردهمایی اعضاء شورای استان به جلسه استماع گزارشها
وی با اشاره به عدم حضور اکثر مسئولان اصلی کارگروهها در این شورا، ادامه داد: طرح مباحث صرفاً تبلیغی و ترویجی در شورای توسعه فرهنگ قرآنی و نپرداختن به مسائل محتوایی سبب میشود تا گردهمایی اعضای این شورا، به جلسه استماع گزارشها تبدیل شود و حاصل کار از پیش مشخص شده است که این امر باعث کمتوجهی به برگزاری جلسات شورا میشود.
علی مهدویخواه، رئیس اداره قرآن، عترت و نماز آموزش وپرورش خراسان رضوی و دبیر کارگروه آموزش عمومی قرآن در این استان نیز در مورد برگزاری نشستهای شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی به ضعف کارگروهها در برگزاری جلسات و ارائه برنامه به این شورا در سطح استان اشاره کرد و افزود: سرفصلهای کاری کمیسیونها در بسیاری از موارد به هم مربوط است و کمکاری برخی کارگروهها سبب از بین رفتن عملکرد دیگر اعضای شورا میشود.
کمکاری اعضا شورا در راستای انجام برنامههای مصوب
وی با بیان اینکه فاصله برگزاری جلسات در کارگروههای این شورا نباید از ۴۵ روز بیشتر شود، ادامه داد: ما در آموزش و پرورش که مسئولیت کارگروه آموزش عمومی این شورا را بر عهده دارد بر طبق آییننامه هفت جلسه را تشکیل دادهایم و این ۱۰۰ درصد کاری است که از هر کمیسیون مورد انتظار است، اما متأسفانه دیگر کارگروههای شورا مانند کارگروه پژوهش که ارتباط کاری ویژه و اساسی با هم داریم در این مبحث به درستی عمل نکرده و جلسات را به مقصود مورد نظر نرسانده است.
وی با اشاره به اینکه مهمترین کارکرد شورای توسعه فرهنگ قرآنی، هماهنگی و همسو کردن فعالیتهای قرآنی است، افزود: گرد هم جمع شدن مسؤلان قرآنی از برکات تشکیل این شورا بوده و انتظار میرود تا مسؤلان سطح بالای قرآنی استان در این شورا با حضور مداوم و هدفمندسازی جلسات بر پیشرفت کار قرآنی در سطح استان و همگرایی نهادهای مربوط به آن بیفزایند.
فعالیت قرآنی مطلوب در رویداد مشهد ۲۰۱۷
مهدویخواه با بیان این نکته که موقعیت ویژه مشهد در سال ۲۰۱۷، بر ارزش و اهمیت فعالیتهای قرآنی ما میافزاید، اضافه کرد: همه باید به وظیفه خود در قبال قرآن آن هم در رویداد فرهنگی مشهد ۲۰۱۷ عمل کنیم و با نگاه فرامسؤلیتی و شورایی، وضعیت کنونی را بهبود بخشیم، زیرا این واقعه مهم کار باکیفیت از ما طلب میکند و ما با کمک افراد قرآنی برتر استان توان دستیابی به این هدف مطلوب را داریم.
وی ادامه داد: به غیر از بحث معرفی مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام، خود مشهد و خراسان رضوی از پتانسیل کار قرآنی مناسبی برخوردار بوده و لازم است تا از اتحادیه تشکلهای قرآنی بخواهیم تا در بهبود سطح مصوبات شورای توسعه فعالیتهای قرآنی استان و ارائه راهکارهای قرآنی کارشناسی شده و بیان مشکلات در این زمینه ما را یاری کنند، البته نه بهگونهای که موجب تکصدایی برخی نهادها و اعمال نظر شخصی در شورا شود.
نظارت بر عملکردها از سوی یک نهاد، غیر از اعضا شورا
مهدویخواه با انتقاد از نوع طرح مباحث و مصوبات در شورای توسعه فعالیتهای قرآنی استان افزود: دبیرخانه این شورا با ارائه مباحث محدود و غیرمحتوایی آن هم با هدف مطرح شدن کار سازمانی خود در سطح شورا، طرحها را برای تصویب آماده میکند و این موقعیت را از دیگر اعضا برای طرح مسائل و پیشنهادات خود جهت کار محتوایی در شورای توسعه فرهنگ قرآنی استان میگیرد، از طرفی منابع مالی موجود در شورای استان با طرحهای بیکیفیت و ناکارآمد تلف میشود که این موضوع نظارت یک نهاد جدا از شورای گسترش فعالیتهای قرآنی استان را میطلبد.
حجتالاسلام محمدتقی کاظمینسب، معاون قرآن و عترت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئول دبیرخانه شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی در گفتوگو با ایکنا، ضمن تشریح وضعیت فعالیتهای شورای توسعه فرهنگ قرآنی استان، بیان کرد: آسیب و مشکل اصلی که در وضعیت فعلی دامنگیر فعالیت شورا شده، تخصیص نامنظم اعتبارات است به طوری که از سال ۱۳۹۳ تاکنون فقط یک نوبت اعتبار برای شورا در خراسان رضوی در نظر گرفته شده است.
وی به اختصاص بودجه برای فعالیتهای قرآنی در آخرین روزهای سال 95 اشاره کرد و ابراز کرد: ارقام اعلام شده از سوی مسئولان شورای توسعه فرهنگ قرآنی، کل مبلغ در نظر گرفته شده نبوده و در واقع حدود نیمی از انتظارات مالی شورا برآورده شده است و ما در استانها با مشکلات دیگر بودجهای مثل تخصیص اعتبارات با سرعت کُند و بینظمی زیاد در این رابطه مواجه هستیم و این مسئله باعث میشود تا چشمانداز دقیقی از اعتبارات در سال جدید را نیز در برنامه خود نداشته باشیم.
تعلیق اجرای طرحهای قرآنی تا زمانی نامعلوم
مسئول دبیرخانه شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی در ادامه شرح عملکرد شورای توسعه استان، عنوان کرد: اعتبارات موجود در شورای استان که حدود ۱۵۷ میلیون تومان است برای اجرای طرحهای پیشنهادی هر یک از کارگروهها در نظر گرفته شده و تاکنون برای ۱۵ طرح تأیید شده کارگروه آموزش عمومی حدود ۵۰ میلیون تومان از این محل، اختصاص یافته است که این کارگروه با توجه به اولویتبندی و نظر اعضای خود به اجرای این طرحها میپردازد. البته اختصاص اين بودجه برای اجرای طرحها در انتظار تشکیل جلسه شورای گسترش فعالیتهای قرآنی استان با حضور نماینده ولیفقیه است و تا آن زمان هر طرحی از سوی کارگروههای شورا معلق خواهد بود.
تشکیل جلسات بعدی شورا با نظر نماینده ولیفقیه در استان
حجتالاسلام کاظمینسب با اشاره به عدم تشکیل جلسات شورا استان در سال 95 گفت: پس از رحلت آیتالله واعظ طبسی، مسئولیت برگزاری جلسات با نماینده جدید ولی فقیه در استان یعنی آیتالله علمالهدی بوده و ما از طریق دیبرخانه شورا این موضوع را با نماینده ولی فقیه در استان مطرح کرده و منتظر پاسخ و تشکیل جلسات با حضور ایشان یا نماینده تعیین شده از سوی نماینده ولی فقیه هستیم.
وی ضمن ارزیابی عملکرد شورای توسعه فرهنگ قرآنی استان، اظهار کرد: با توجه به وضعیت موجود و مشکلاتی که در مسیر تصمیمگیری فعالیتهای قرآنی وجود داشته است، عملکرد این شورا در سطح خراسان رضوی از وضعیت مطلوبی برخوردار است، در واقع با توجه به شرایط استان از جمله سختتر بودن فعالیتهای اجرایی و کار بینبخشی و دستگاهی در این منطقه، نتایج رضایتبخشی از این شورا را در خراسان رضوی شاهد هستیم.
تدوین شیوهنامه فعالیت شورا در شهرستانها
حجتالاسلام کاظمینسب با اشاره به تصویب دستورالعمل کار دبیرخانه و تدوین برنامه اجرایی برای شهرستانها، گفت: تصویب این مصوبه در سلسله جلسات شورای توسعه و گسترش فعالیتهای قرآنی استان که دیماه سال ۹۱ به سرانجام رسید، حرکتی جدید در راستای تعیین شیوهنامه فعالیت شورا در سطح شهرستان بود که برای اولین بار توسط شورای توسعه خراسان رضوی تدوین شد.
مسئول دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی خراسان رضوی ادامه داد: ۱۵ طرح دیگر نیز که از کارگروه توسعه فعالیتهای تبلیغی ـ ترویجی به دبیرخانه رسیده است، ضمن بررسی اولیه در دبیرخانه و تأیید نهایی در جلسه بعدی شورای استان، تأمین اعتبار و برای اجرا به کارگروه مربوطه ارجاع میشود.
عملکرد کمرنگ کارگروه پژوهشی و پیگیریهای بینتیجه
معاون قرآن و عترت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با اشاره به فعالیت کمرنگ کارگروه پژوهش و آموزش عالی این شورا، ادامه داد: تاکنون هیچ طرحی از سوی این کارگروه به دبیرخانه نرسیده است و با توجه به پیگیریهای انجام شده از سوی دبیرخانه شورا و مکاتباتی که با دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان رئیس این کارگروه داشتهایم، هیچگونه گزارش عملکرد، طرح و برنامهای از سوی آنها دریافت نکردهایم.
حجتالاسلام کاظمینسب در پاسخ به سخنان نماینده کارگروه پژوهشی در شورای توسعه استان مبنی بر نبود برنامه و آییننامه برای کار پژوهشی در شورا نیز، گفت: ما به عنوان دبیرخانه این شورا، شرح وظایف و نوع عملکرد مورد نظر در منشور و آییننامههای شورای توسعه را به هر یک از کارگروهها ارسال کردهایم و این وظیفه هر کارگروه است که با توجه به نیازسنجی و نظرخواهی از اعضای خود، در راستای اقدامات آموزشی، پژوهشی و تبلیغی گام بردارد و ماحصل بحث و بررسی خود را به شورا ارائه دهد.
ضعف نهادها در تأمین بخش اعتباری استانها
وی با اشاره به مشکل دیگر در زمینه اعتبارات شورای توسعه، بیان کرد: هر یک از کمیسیونها و وزارتخانههای مسئول در کمیسیونها، ردیف بودجهای با عنوان بودجه قرآنی از محل منشور توسعه را دارا هستند، اما مشکل آنجایی است که وزارتخانههای مربوطه برای تخصیص بخش استانی این بودجه، کمکاری کرده و زیرمجموعههای استانی نیز در گرفتن این اعتبار دچار ضعف عملکردی هستند.
حجتالاسلام کاظمینسب ضمن اشاره به تدوین زنجیرهای، منشور توسعه فرهنگ قرآنی، گفت: با توجه به این تدوین زنجیرهای، باید شاهد عملکرد زنجیرهای با همکاری همهجانبه اعضای شورا باشیم تا نظاممندی در فعالیتهای قرآنی که از اهداف تشکیل این شورا نیز هست به تحقق رسیده و ما با رعایت چنین چهارچوبی در رسیدن به این مهم نقش آفرین خواهیم بود.
در ترویج فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی به سطح کشور، موفق نبودهایم
مسئول دبیرخانه شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی ضمن تذکری به کارگروههای عضو این شورای در خراسان رضوی، اضافه کرد: باید به این جمعبندی برسیم که خراسان رضوی و شهر مشهد، قطب قرآنی کشور است و هر فعالیت قرآنی که در سطح کشور قصد گسترش دارد باید مشهد را نقطه آغاز حرکت خود قرار دهد که ما در این زمینه یعنی ترویج فعالیتهای قرآنی استان به کشور موفق نبودهایم.
در ادامه جواد روشندل، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان کاشمر نیز در گفتوگو با ایکنا، ضمن اشاره به برگزاری جلسات شورای گسترش فعالیتهای قرآنی، کمتر از تعداد تعریف شده در شهرستانها، افزود: تشکیل جلسات منوط به احساس نیاز اعضا و صلاحدید رئیس شورای قرآنی است که در شهرستانها این مسئولیت را فرماندار برعهده دارد.
وی ادامه داد: در شهرستانها نیازی نسبت به اجرا و یا هماندیشی در رابطه با طرحهای کلان این شورا احساس نمیشود و در واقع این کلاننگریها در سطح استان و شهرستان به اقدام عملیاتی منجر نمیشود و فقط بر توزیع مسئولیتها بین دستگاههای عضو شورا میافزاید.
راهحل، اولویتبندی در اقدام و عمل است
وی با اشاره به مهم بودن اقدام و عمل در حوزه کار فرهنگی و قرآنی، اضافه کرد: ما کمبود ضابطه و مصوبه نداریم، بلکه تعاریف ساختاری و مصوباتی که ضمانت محکم قانونی و اجرایی ندارد، ما را در مسیری قرار میدهد که از عمل به اولویتها در اجرا و حل مشکلات و مدیریت برنامهها دور بمانیم و نتوانیم برای اعتبارات هر چند ناچیز مسیر مناسبی در نظر بگیریم.
روشندل با تأکید بر حرکت به سوی فرهنگ اقتصادی، یعنی فرهنگ درآمدزا، ادامه داد: امروزه هیچ چتر حمایتی بر سر کار فرهنگی نیست و در این بین کار قرآنی در بین سایر حوزههای فرهنگی از شرایط و حمایت بهتری برخوردار است.
رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشمر اضافه کرد: البته در هر کار فرهنگی ما باید اصل و اساس را به کیفیت بدهیم، زیرا هم به تولید ثروت خواهد انجامید و هم ما را از حمایتها بینیاز میکند، از طرفی هر جا که شکستی در کار فرهنگی صورت گرفته، دلیلش عدم توجه به کیفیت کار و انجام فعالیتهای سطحی بوده است.
مهدی رمضانی، رئیس اداره امور قرآنی و نماینده ادارهکل تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در شورای گسترش فعالیتهای قرآنی استان نیز، ضمن تشریح ساختارها و شرح وظایف اعضاء شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور و همچنین استان، بیان کرد: در منشور شورای توسعه، ۱۷۷ گروه عضو برای این شورا در نظر گرفته شده است که برخی از این اعضا ربطی به حوزه فعالیتهای قرآنی ندارند و این امر باعث میشود تا این شورا خروجی مناسبی نداشته باشد.
وجود متولی در زمینه قرآن؛ ایده تشکیل شورای توسعه
وی ادامه داد: از حدود ۲۰ سال پیش اساتید دلسوز قرآن سعی بر این داشتند تا در کشور یک متولی برای توسعه و رشد فعالیتهای قرآنی مشخص شود و ایراد بزرگ کار قرآنی در کشور را نبود متولی برای فعالیتها میدانستند.
رمضانی با اشاره به اینکه تأسیس شورای توسعه، گامی برای رسیدن به هدف متولی داشتن قرآن در کشور بود، اضافه کرد: این کار به عنوان یک دغدغه از سوی اساتید و فعالان قرآنی مطرح بوده و هیچگاه یک دغدغه و فعالیت مهم از سوی دولتها به حساب نیامده است و دولتها احساس نیاز خاصی نسبت به فعالیت قرآنی در کشور نداشتند.
نبود دغدغه برای کار قرآنی
وی با بیان اینکه اگر دغدغه دولتی در کشور وجود داشت باید مسائل ابتدایی در مباحث قرآنی نهادهای دولتی حل میشد، افزود: اشتباه کار آنجایی است که برخی فکر میکنند کار و فعالیت قرآنی نیاز به تخصص ندارد و اهمیتی برای این موضوع قائل نمیشوند و صرفاً به حضور دستگاههای اجرایی در این موضوعات اکتفا میشود، این درحالی است که پس از گذشت چند سال هنوز بحث مقدمات خواندن قرآن در سطح آموزش و پرورش حل نشده است.
رمضانی ادامه داد: هزینههای زیادی در دستگاههای دولتی صرف کار قرآنی میشود اما عدم توجه به تخصصی بودن این حوزه، باعث شده است تا همین هزینههای زیاد نیز اثری نداشته باشد و برای مثال ما هنوز مربی قرآن برای آموزش فرزندان خود نداشته باشیم.
تصویب طرح در شورای کشوری و ابلاغ به سطوح پایین
رمضانی گفت: اگر طرحهای قرآنی در سطح اول این شورا به نتیجه برسد و پس از آن شاهد ابلاغ طرحها بر اساس بودجههای تخصیص یافته به هر سازمان باشیم، میتوان امید داشت که رونقی در گسترش حوزه قرآنی کشور صورت گیرد اما تا زمانی که طرحها در استانها به این شکل بررسی شود و بودجهها به حالت فعلی تخصیص یابد، از خروجیهای کار انتظاری که باید حاصل نمیشود.
وی با بیان اینکه هزینه کردن در عرصه قرآن به عنوان هزینه پیشگیری خسارات و ایمن شدن جامعه است، اضافه کرد: این پیشگیری در صورتی درست به نتیجه میرسد که به موضوعات قرآنی جامعه اهمیت داده شود نه اینکه بودجه ۲۰۰ میلیارد تومانی در تخصیص به صفر برسد و اساتید قرآن در تأمین هزینه معاش خود با مشکل مواجه باشند.
انتظار برای عملکرد دقیقتر شورا
بنا بر این گزارش و با توجه به شرایط و نوع نگرش هر یک از اعضای شورای هماهنگی و گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی، باید منتظر ماند و دید چه زمانی برای تشکیل و از سرگیری جلسات این شورا جهت برنامهریزی و تصمیمگیری درباره فعالیتهای قرآنی استان انجام میشود و چه زمان، طی مسیر بر اساس اولویت و عملکرد دقیقتر فعالیتها در هریک از کارگروههای شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی را شاهد خواهیم بود.
این شورا پس از چند سال فعالیت در سطح استان خراسان رضوی بهعنوان یکی از قطبهای قرآنی در سطح کشور و بینالملل علاوه بر نداشتن برنامه منظم در اجرای چشماندازهای تعیین شده در مسیر رسیدن به اهداف، با مشکلات فراوانی مانند عدم آگاهی برخی از اعضا از مسئولیت خود در شورا، نداشتن برنامه و عدم ارتباط فعالان قرآنی استان با این شورا مواجه است.
از سوی دیگر برآورده نشدن انتظارات مالی از سوی صندوق مشارکت شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور و بیرغبتی نسبت به انجام فعالیت در این مسیر، باعث میشود تا شاخصها، عملکرد مثبت این شورا در مسیر حرکت خود را نزدیک به صفر نشان دهد و باید منتظر بود و دید که با شروع سال جدید و آغاز اجرای برنامه ششم توسعه کشور آیا همچنان رکود بر عرصه تصمیمگیری و تصمیمسازی قرآنی استان و کشور حاکم خواهد بود؟
علاقهمندان میتوانند مشروح هریک از گفتوگوهای ایکنا با اعضای شورای هماهنگی و گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی را در بخش اخبار مرتبط مشاهده کنند.
اهمیت بیشتر به مباحث تبلیغی و ترویجی در شورای توسعه استان
وی ادامه داد: مباحث تبلیغی و ترویجی در میان موضوعات مطرح شده در شورای هماهنگی و گسترش فعالیتهای قرآنی استان از جایگاه بالاتر و مطلوبتری برخوردار است و همین مسئله باعث کمتوجهی به مباحث پژوهشی در امور قرآنی میشود و چون فعالیتهای تبلیغی و ترویجی در ظاهر نمود بیشتری پیدا میکند به همان اندازه بودجههای بیشتری را با سرعت تخصیص بالاتری، جذب میکند.
عدم مکلف شدن دانشگاه برای انجام کار پژوهشی در شورای توسعه
حجتالاسلام رئیسیان در رابطه با میزان اهمیت لحاظ شده برای مباحث پژوهشی در شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی، گفت: با این نوع رفتار و مواجهه با مباحث پژوهشی، میتوان اظهارنظر در سطح این شورا را تنها کارایی کارگروه پژوهشی عنوان کرد، زیرا ما در این شورا مکلف به انجام هیچ طرح و برنامه پژوهشی نمیشویم و از طرفی هیچ آییننامه یا اساسنامهای که بر طبق یک زمانبندی و بودجهبندی مشخص از ما گزارش بخواهد را دریافت نکردهایم.
کمتوجهی به طرحهای پژوهشی و بیرغبتی حاصل از آن
حجتالاسلام رئیسیان اضافه کرد: پس از این جلسات، چند محور پژوهشی برای ارائه طرحها مدنظر قرار گرفت تا حاصل آن به وزارت علوم ابلاغ و نتایج آن اعلام شود، اما پس از این کار و ارسال طرحها به وزارت علوم، نتایج آن مشخص نشد و حتی شورای گسترش فعالیتهای قرآنی نیز نسبت به پیگیری این طرحها رغبتی نشان نداد.
گسترش فرهنگ قرآنی در جامعه؛ نیازمند فعالیتهای محتوایی
حجتالاسلام رئیسیان با اشاره به اینکه ایده عملکرد محتوایی برخی طرحها مانند نمایشگاه قرآن از سوی دانشگاه مطرح شده است، ادامه داد: برای آموزش و گسترش فرهنگ قرآنی در سطح جامعه نیاز به چنین فعالیتهای محتوایی حس میشود اما با پرداختن به امور ظاهری و اجرایی نظیر نسب پوستر، برگزاری نمایشگاه و دیگر موضوعات از این دست نمیتوان به سمت تربیت و تعلیم قرآنی جامعه حرکت کرد.
وی در ادامه اضافه کرد: هماکنون دو طرح پژوهشی را جهت گسترش فرهنگ گفتمان اهلبیت(ع) و ارائه در شورای گسترش فعالیتهای قرآنی استان، آماده کردهایم که نتایج آن گسترش فرهنگ پژوهشی تشیع در ارتباطات خراسان رضوی و کشورهای مجاور این استان خواهد بود، اما به دلیل عدم تعیین زمان طرح فعالیتهای پژوهشی در سطح شورا و برگزار نشدن جلسات به صورت منظم، از سال 93 تاکنون همچنان موفق به ارائه برنامههای خود به شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی نشدهایم.
عدم تخصیص بودجه به کارگروه پژوهش از سال ۹۳
رئیس دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی ضمن اشاره به مسائل و مشکلات اقتصادی موجود در شورای گسترش فعالیتهای قرآنی و کارگروه پژوهشی این شورا، گفت: توجه بیش از اندازه به مباحث و موضوعات اجرایی و تبلیغی باعث جذب بودجهها به این سمت شده است، به گونهای که از سال ۹۳ تاکنون هیچ بودجهای جهت تخصیص به کارگروه پژوهشی مدنظر نبوده است و این در حالی است که بودجههای کلانی برای موضوعاتی مثل نمایشگاه قرآن صرف میشود.
تبدیل گردهمایی اعضاء شورای استان به جلسه استماع گزارشها
وی با اشاره به عدم حضور اکثر مسئولان اصلی کارگروهها در این شورا، ادامه داد: طرح مباحث صرفاً تبلیغی و ترویجی در شورای توسعه فرهنگ قرآنی و نپرداختن به مسائل محتوایی سبب میشود تا گردهمایی اعضای این شورا، به جلسه استماع گزارشها تبدیل شود و حاصل کار از پیش مشخص شده است که این امر باعث کمتوجهی به برگزاری جلسات شورا میشود.
علی مهدویخواه، رئیس اداره قرآن، عترت و نماز آموزش وپرورش خراسان رضوی و دبیر کارگروه آموزش عمومی قرآن در این استان نیز در مورد برگزاری نشستهای شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی به ضعف کارگروهها در برگزاری جلسات و ارائه برنامه به این شورا در سطح استان اشاره کرد و افزود: سرفصلهای کاری کمیسیونها در بسیاری از موارد به هم مربوط است و کمکاری برخی کارگروهها سبب از بین رفتن عملکرد دیگر اعضای شورا میشود.
کمکاری اعضا شورا در راستای انجام برنامههای مصوب
وی با بیان اینکه فاصله برگزاری جلسات در کارگروههای این شورا نباید از ۴۵ روز بیشتر شود، ادامه داد: ما در آموزش و پرورش که مسئولیت کارگروه آموزش عمومی این شورا را بر عهده دارد بر طبق آییننامه هفت جلسه را تشکیل دادهایم و این ۱۰۰ درصد کاری است که از هر کمیسیون مورد انتظار است، اما متأسفانه دیگر کارگروههای شورا مانند کارگروه پژوهش که ارتباط کاری ویژه و اساسی با هم داریم در این مبحث به درستی عمل نکرده و جلسات را به مقصود مورد نظر نرسانده است.
وی با اشاره به اینکه مهمترین کارکرد شورای توسعه فرهنگ قرآنی، هماهنگی و همسو کردن فعالیتهای قرآنی است، افزود: گرد هم جمع شدن مسؤلان قرآنی از برکات تشکیل این شورا بوده و انتظار میرود تا مسؤلان سطح بالای قرآنی استان در این شورا با حضور مداوم و هدفمندسازی جلسات بر پیشرفت کار قرآنی در سطح استان و همگرایی نهادهای مربوط به آن بیفزایند.
فعالیت قرآنی مطلوب در رویداد مشهد ۲۰۱۷
مهدویخواه با بیان این نکته که موقعیت ویژه مشهد در سال ۲۰۱۷، بر ارزش و اهمیت فعالیتهای قرآنی ما میافزاید، اضافه کرد: همه باید به وظیفه خود در قبال قرآن آن هم در رویداد فرهنگی مشهد ۲۰۱۷ عمل کنیم و با نگاه فرامسؤلیتی و شورایی، وضعیت کنونی را بهبود بخشیم، زیرا این واقعه مهم کار باکیفیت از ما طلب میکند و ما با کمک افراد قرآنی برتر استان توان دستیابی به این هدف مطلوب را داریم.
وی ادامه داد: به غیر از بحث معرفی مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام، خود مشهد و خراسان رضوی از پتانسیل کار قرآنی مناسبی برخوردار بوده و لازم است تا از اتحادیه تشکلهای قرآنی بخواهیم تا در بهبود سطح مصوبات شورای توسعه فعالیتهای قرآنی استان و ارائه راهکارهای قرآنی کارشناسی شده و بیان مشکلات در این زمینه ما را یاری کنند، البته نه بهگونهای که موجب تکصدایی برخی نهادها و اعمال نظر شخصی در شورا شود.
نظارت بر عملکردها از سوی یک نهاد، غیر از اعضا شورا
مهدویخواه با انتقاد از نوع طرح مباحث و مصوبات در شورای توسعه فعالیتهای قرآنی استان افزود: دبیرخانه این شورا با ارائه مباحث محدود و غیرمحتوایی آن هم با هدف مطرح شدن کار سازمانی خود در سطح شورا، طرحها را برای تصویب آماده میکند و این موقعیت را از دیگر اعضا برای طرح مسائل و پیشنهادات خود جهت کار محتوایی در شورای توسعه فرهنگ قرآنی استان میگیرد، از طرفی منابع مالی موجود در شورای استان با طرحهای بیکیفیت و ناکارآمد تلف میشود که این موضوع نظارت یک نهاد جدا از شورای گسترش فعالیتهای قرآنی استان را میطلبد.
حجتالاسلام محمدتقی کاظمینسب، معاون قرآن و عترت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئول دبیرخانه شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی در گفتوگو با ایکنا، ضمن تشریح وضعیت فعالیتهای شورای توسعه فرهنگ قرآنی استان، بیان کرد: آسیب و مشکل اصلی که در وضعیت فعلی دامنگیر فعالیت شورا شده، تخصیص نامنظم اعتبارات است به طوری که از سال ۱۳۹۳ تاکنون فقط یک نوبت اعتبار برای شورا در خراسان رضوی در نظر گرفته شده است.
وی به اختصاص بودجه برای فعالیتهای قرآنی در آخرین روزهای سال 95 اشاره کرد و ابراز کرد: ارقام اعلام شده از سوی مسئولان شورای توسعه فرهنگ قرآنی، کل مبلغ در نظر گرفته شده نبوده و در واقع حدود نیمی از انتظارات مالی شورا برآورده شده است و ما در استانها با مشکلات دیگر بودجهای مثل تخصیص اعتبارات با سرعت کُند و بینظمی زیاد در این رابطه مواجه هستیم و این مسئله باعث میشود تا چشمانداز دقیقی از اعتبارات در سال جدید را نیز در برنامه خود نداشته باشیم.
تعلیق اجرای طرحهای قرآنی تا زمانی نامعلوم
مسئول دبیرخانه شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی در ادامه شرح عملکرد شورای توسعه استان، عنوان کرد: اعتبارات موجود در شورای استان که حدود ۱۵۷ میلیون تومان است برای اجرای طرحهای پیشنهادی هر یک از کارگروهها در نظر گرفته شده و تاکنون برای ۱۵ طرح تأیید شده کارگروه آموزش عمومی حدود ۵۰ میلیون تومان از این محل، اختصاص یافته است که این کارگروه با توجه به اولویتبندی و نظر اعضای خود به اجرای این طرحها میپردازد. البته اختصاص اين بودجه برای اجرای طرحها در انتظار تشکیل جلسه شورای گسترش فعالیتهای قرآنی استان با حضور نماینده ولیفقیه است و تا آن زمان هر طرحی از سوی کارگروههای شورا معلق خواهد بود.
تشکیل جلسات بعدی شورا با نظر نماینده ولیفقیه در استان
حجتالاسلام کاظمینسب با اشاره به عدم تشکیل جلسات شورا استان در سال 95 گفت: پس از رحلت آیتالله واعظ طبسی، مسئولیت برگزاری جلسات با نماینده جدید ولی فقیه در استان یعنی آیتالله علمالهدی بوده و ما از طریق دیبرخانه شورا این موضوع را با نماینده ولی فقیه در استان مطرح کرده و منتظر پاسخ و تشکیل جلسات با حضور ایشان یا نماینده تعیین شده از سوی نماینده ولی فقیه هستیم.
وی ضمن ارزیابی عملکرد شورای توسعه فرهنگ قرآنی استان، اظهار کرد: با توجه به وضعیت موجود و مشکلاتی که در مسیر تصمیمگیری فعالیتهای قرآنی وجود داشته است، عملکرد این شورا در سطح خراسان رضوی از وضعیت مطلوبی برخوردار است، در واقع با توجه به شرایط استان از جمله سختتر بودن فعالیتهای اجرایی و کار بینبخشی و دستگاهی در این منطقه، نتایج رضایتبخشی از این شورا را در خراسان رضوی شاهد هستیم.
تدوین شیوهنامه فعالیت شورا در شهرستانها
حجتالاسلام کاظمینسب با اشاره به تصویب دستورالعمل کار دبیرخانه و تدوین برنامه اجرایی برای شهرستانها، گفت: تصویب این مصوبه در سلسله جلسات شورای توسعه و گسترش فعالیتهای قرآنی استان که دیماه سال ۹۱ به سرانجام رسید، حرکتی جدید در راستای تعیین شیوهنامه فعالیت شورا در سطح شهرستان بود که برای اولین بار توسط شورای توسعه خراسان رضوی تدوین شد.
مسئول دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی خراسان رضوی ادامه داد: ۱۵ طرح دیگر نیز که از کارگروه توسعه فعالیتهای تبلیغی ـ ترویجی به دبیرخانه رسیده است، ضمن بررسی اولیه در دبیرخانه و تأیید نهایی در جلسه بعدی شورای استان، تأمین اعتبار و برای اجرا به کارگروه مربوطه ارجاع میشود.
عملکرد کمرنگ کارگروه پژوهشی و پیگیریهای بینتیجه
معاون قرآن و عترت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با اشاره به فعالیت کمرنگ کارگروه پژوهش و آموزش عالی این شورا، ادامه داد: تاکنون هیچ طرحی از سوی این کارگروه به دبیرخانه نرسیده است و با توجه به پیگیریهای انجام شده از سوی دبیرخانه شورا و مکاتباتی که با دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان رئیس این کارگروه داشتهایم، هیچگونه گزارش عملکرد، طرح و برنامهای از سوی آنها دریافت نکردهایم.
حجتالاسلام کاظمینسب در پاسخ به سخنان نماینده کارگروه پژوهشی در شورای توسعه استان مبنی بر نبود برنامه و آییننامه برای کار پژوهشی در شورا نیز، گفت: ما به عنوان دبیرخانه این شورا، شرح وظایف و نوع عملکرد مورد نظر در منشور و آییننامههای شورای توسعه را به هر یک از کارگروهها ارسال کردهایم و این وظیفه هر کارگروه است که با توجه به نیازسنجی و نظرخواهی از اعضای خود، در راستای اقدامات آموزشی، پژوهشی و تبلیغی گام بردارد و ماحصل بحث و بررسی خود را به شورا ارائه دهد.
ضعف نهادها در تأمین بخش اعتباری استانها
وی با اشاره به مشکل دیگر در زمینه اعتبارات شورای توسعه، بیان کرد: هر یک از کمیسیونها و وزارتخانههای مسئول در کمیسیونها، ردیف بودجهای با عنوان بودجه قرآنی از محل منشور توسعه را دارا هستند، اما مشکل آنجایی است که وزارتخانههای مربوطه برای تخصیص بخش استانی این بودجه، کمکاری کرده و زیرمجموعههای استانی نیز در گرفتن این اعتبار دچار ضعف عملکردی هستند.
حجتالاسلام کاظمینسب ضمن اشاره به تدوین زنجیرهای، منشور توسعه فرهنگ قرآنی، گفت: با توجه به این تدوین زنجیرهای، باید شاهد عملکرد زنجیرهای با همکاری همهجانبه اعضای شورا باشیم تا نظاممندی در فعالیتهای قرآنی که از اهداف تشکیل این شورا نیز هست به تحقق رسیده و ما با رعایت چنین چهارچوبی در رسیدن به این مهم نقش آفرین خواهیم بود.
در ترویج فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی به سطح کشور، موفق نبودهایم
مسئول دبیرخانه شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی ضمن تذکری به کارگروههای عضو این شورای در خراسان رضوی، اضافه کرد: باید به این جمعبندی برسیم که خراسان رضوی و شهر مشهد، قطب قرآنی کشور است و هر فعالیت قرآنی که در سطح کشور قصد گسترش دارد باید مشهد را نقطه آغاز حرکت خود قرار دهد که ما در این زمینه یعنی ترویج فعالیتهای قرآنی استان به کشور موفق نبودهایم.
در ادامه جواد روشندل، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان کاشمر نیز در گفتوگو با ایکنا، ضمن اشاره به برگزاری جلسات شورای گسترش فعالیتهای قرآنی، کمتر از تعداد تعریف شده در شهرستانها، افزود: تشکیل جلسات منوط به احساس نیاز اعضا و صلاحدید رئیس شورای قرآنی است که در شهرستانها این مسئولیت را فرماندار برعهده دارد.
وی ادامه داد: در شهرستانها نیازی نسبت به اجرا و یا هماندیشی در رابطه با طرحهای کلان این شورا احساس نمیشود و در واقع این کلاننگریها در سطح استان و شهرستان به اقدام عملیاتی منجر نمیشود و فقط بر توزیع مسئولیتها بین دستگاههای عضو شورا میافزاید.
راهحل، اولویتبندی در اقدام و عمل است
وی با اشاره به مهم بودن اقدام و عمل در حوزه کار فرهنگی و قرآنی، اضافه کرد: ما کمبود ضابطه و مصوبه نداریم، بلکه تعاریف ساختاری و مصوباتی که ضمانت محکم قانونی و اجرایی ندارد، ما را در مسیری قرار میدهد که از عمل به اولویتها در اجرا و حل مشکلات و مدیریت برنامهها دور بمانیم و نتوانیم برای اعتبارات هر چند ناچیز مسیر مناسبی در نظر بگیریم.
روشندل با تأکید بر حرکت به سوی فرهنگ اقتصادی، یعنی فرهنگ درآمدزا، ادامه داد: امروزه هیچ چتر حمایتی بر سر کار فرهنگی نیست و در این بین کار قرآنی در بین سایر حوزههای فرهنگی از شرایط و حمایت بهتری برخوردار است.
رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشمر اضافه کرد: البته در هر کار فرهنگی ما باید اصل و اساس را به کیفیت بدهیم، زیرا هم به تولید ثروت خواهد انجامید و هم ما را از حمایتها بینیاز میکند، از طرفی هر جا که شکستی در کار فرهنگی صورت گرفته، دلیلش عدم توجه به کیفیت کار و انجام فعالیتهای سطحی بوده است.
مهدی رمضانی، رئیس اداره امور قرآنی و نماینده ادارهکل تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در شورای گسترش فعالیتهای قرآنی استان نیز، ضمن تشریح ساختارها و شرح وظایف اعضاء شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور و همچنین استان، بیان کرد: در منشور شورای توسعه، ۱۷۷ گروه عضو برای این شورا در نظر گرفته شده است که برخی از این اعضا ربطی به حوزه فعالیتهای قرآنی ندارند و این امر باعث میشود تا این شورا خروجی مناسبی نداشته باشد.
وجود متولی در زمینه قرآن؛ ایده تشکیل شورای توسعه
وی ادامه داد: از حدود ۲۰ سال پیش اساتید دلسوز قرآن سعی بر این داشتند تا در کشور یک متولی برای توسعه و رشد فعالیتهای قرآنی مشخص شود و ایراد بزرگ کار قرآنی در کشور را نبود متولی برای فعالیتها میدانستند.
رمضانی با اشاره به اینکه تأسیس شورای توسعه، گامی برای رسیدن به هدف متولی داشتن قرآن در کشور بود، اضافه کرد: این کار به عنوان یک دغدغه از سوی اساتید و فعالان قرآنی مطرح بوده و هیچگاه یک دغدغه و فعالیت مهم از سوی دولتها به حساب نیامده است و دولتها احساس نیاز خاصی نسبت به فعالیت قرآنی در کشور نداشتند.
نبود دغدغه برای کار قرآنی
وی با بیان اینکه اگر دغدغه دولتی در کشور وجود داشت باید مسائل ابتدایی در مباحث قرآنی نهادهای دولتی حل میشد، افزود: اشتباه کار آنجایی است که برخی فکر میکنند کار و فعالیت قرآنی نیاز به تخصص ندارد و اهمیتی برای این موضوع قائل نمیشوند و صرفاً به حضور دستگاههای اجرایی در این موضوعات اکتفا میشود، این درحالی است که پس از گذشت چند سال هنوز بحث مقدمات خواندن قرآن در سطح آموزش و پرورش حل نشده است.
رمضانی ادامه داد: هزینههای زیادی در دستگاههای دولتی صرف کار قرآنی میشود اما عدم توجه به تخصصی بودن این حوزه، باعث شده است تا همین هزینههای زیاد نیز اثری نداشته باشد و برای مثال ما هنوز مربی قرآن برای آموزش فرزندان خود نداشته باشیم.
تصویب طرح در شورای کشوری و ابلاغ به سطوح پایین
رمضانی گفت: اگر طرحهای قرآنی در سطح اول این شورا به نتیجه برسد و پس از آن شاهد ابلاغ طرحها بر اساس بودجههای تخصیص یافته به هر سازمان باشیم، میتوان امید داشت که رونقی در گسترش حوزه قرآنی کشور صورت گیرد اما تا زمانی که طرحها در استانها به این شکل بررسی شود و بودجهها به حالت فعلی تخصیص یابد، از خروجیهای کار انتظاری که باید حاصل نمیشود.
وی با بیان اینکه هزینه کردن در عرصه قرآن به عنوان هزینه پیشگیری خسارات و ایمن شدن جامعه است، اضافه کرد: این پیشگیری در صورتی درست به نتیجه میرسد که به موضوعات قرآنی جامعه اهمیت داده شود نه اینکه بودجه ۲۰۰ میلیارد تومانی در تخصیص به صفر برسد و اساتید قرآن در تأمین هزینه معاش خود با مشکل مواجه باشند.
انتظار برای عملکرد دقیقتر شورا
بنا بر این گزارش و با توجه به شرایط و نوع نگرش هر یک از اعضای شورای هماهنگی و گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی، باید منتظر ماند و دید چه زمانی برای تشکیل و از سرگیری جلسات این شورا جهت برنامهریزی و تصمیمگیری درباره فعالیتهای قرآنی استان انجام میشود و چه زمان، طی مسیر بر اساس اولویت و عملکرد دقیقتر فعالیتها در هریک از کارگروههای شورای گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی را شاهد خواهیم بود.
این شورا پس از چند سال فعالیت در سطح استان خراسان رضوی بهعنوان یکی از قطبهای قرآنی در سطح کشور و بینالملل علاوه بر نداشتن برنامه منظم در اجرای چشماندازهای تعیین شده در مسیر رسیدن به اهداف، با مشکلات فراوانی مانند عدم آگاهی برخی از اعضا از مسئولیت خود در شورا، نداشتن برنامه و عدم ارتباط فعالان قرآنی استان با این شورا مواجه است.
از سوی دیگر برآورده نشدن انتظارات مالی از سوی صندوق مشارکت شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور و بیرغبتی نسبت به انجام فعالیت در این مسیر، باعث میشود تا شاخصها، عملکرد مثبت این شورا در مسیر حرکت خود را نزدیک به صفر نشان دهد و باید منتظر بود و دید که با شروع سال جدید و آغاز اجرای برنامه ششم توسعه کشور آیا همچنان رکود بر عرصه تصمیمگیری و تصمیمسازی قرآنی استان و کشور حاکم خواهد بود؟
علاقهمندان میتوانند مشروح هریک از گفتوگوهای ایکنا با اعضای شورای هماهنگی و گسترش فعالیتهای قرآنی خراسان رضوی را در بخش اخبار مرتبط مشاهده کنند.
مطالب مرتبط
