از گذرگاه تاریخ تمدن اسلامی تا مشهد معاصر
گروه اجتماعی: شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی تاریخ را تورق میکند برای همگان، از گذرگاه تاریخ تمدن اسلامی گرفته تا مشهد معاصر.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی که تاکنون بیش از 120 هزار نفر بازدید کننده داخلی و خارجی داشته است، لحظات شاد و مفرحی را با مضامین مختلف فرهنگی - اجتماعی برای بازدیدکنندگان فراهم میکند.
قدم در این شهرک تاریخی که میگذاری، بناهای معماری تمدن اسلامی خودنمایی میکند، که از آن جمله میتوان به مسجد جامع سامرا در عراق، مسجد جامع قیروان در توس، الحمرا در اسپانیا، مناره امین و مسجد اویغور در چین، مسجدالاقصی در فلسطین، پل بعثت و حسینیه شهدا در ایران اشاره کرد تا نشان دهیم به همگان که تمدن اسلامی تاریخی به قدمت تاریخ بشریت دارد.
ورود کاروان امام رضا(ع) به مشهد
صدای پای شتران به گوش میرسد و کاروانی از دور نظر همگان را به خود جلب میکند، کاروان امام رضا(ع) در مسیر رسیدن به شهر طوس است، در مسیری که امام رضا(ع) از مدینه به سمت مرو هجرت کردهاند، اتفاقات بسیاری رخ داده است که بخشی از آن همانند برپا شدن خیمه خورشید هشتم در نیشابور، بازنمایی ماجرای صدور حدیث سلسله الذهب در این شهرک برای مشهدیها بیان شده است،
مشهد کهن
چند قدمی آنطرفتر، نمای بزرگ و چشم نواز کوه سنگی دیده میشود که اگر کودکی از این کوه نمادین بالا برود، میتواند تاریخ مشهد کهن را در یک نظر ببیند، از بازارچه تا سرای زندگی و...و روستای پاژ محل زندگی شاعر بزرگ حماسه سرای ایران، تداعی کننده فرهنگ و هنر مشهد کهن است، علاوه براین حاضران در شهرک تاریخ مشهد دوست داشتنی، چند قدم آنطرفتر که میروند با سابقه علمی این شهر آشنا میشوند و نمایی از مدرسه پریزاد را میبینند، زیرا علم در خراسان سابقه دیرینهای دارد و شخصیتهای زیادی در دامن این آب و خاک پرورش یافتهاند که از آن جمله میتوان به خواجه نصیر الدین طوسی اشاره کرد.
علمای خراسانی اختراعات بسیاری داشتند و هر کدام خدمات بسیاری را به مردم ارائه کردند، از همین رو بخشی از این اختراعات به نمایش در آمده و کارایی آنها با حضور افرادی برای مردم بازگو میشود که از آن جمله باید به ساعت آفتابی و اسطرلاب اشاره کرد.
هنرسرای فردوسی
در هنرسرای فردوسی با انواع هنرهایی که در طول تاریخ در مشهد رونق داشته، آشنا میشویم، هنر استنساخ، خوشنویسی، تذهیب کتاب و سفالگری از جمله این هنرهاست، که علاقمندان به این هنرهای دیرین، میتوانند دمی در کنار اساتید این هنر بنشینند و بخشی از هنر اساتید را به صورت عملی بیاموزند.
سقاخانه اسماعیل طلایی
سقاخانه اسماعیل طلایی جایی است که هر زائر بارگاه منور رضوی خاطرهای هر چند کوچک از این سقاخانه دارد و با دیدنش لبخندی بر لب مینشیند، این سقاخانه به دستور نادرمیرزا در دوره افشاریه بنا و به دست یکی از سرداران سپاه ایران به نام اسماعیل خان طلاکاری شده است که تا ابد مانند نگینی در حرم آستان دوست میدرخشد، علاوه براین پنجره فولاد امام رضا(ع) که دلهای بسیاری به آن گره خورده است نیز تداعیکننده صحن و سرای امام مهربانیها است.
میل رادکان به ارتفاع 8 متر
چند قدم آنطرفتر میل رادکان چشم نوازی میکند، این میل که توانایی تعیین 4 فصل، سال کبیسه و آغاز نوروز را دارد، توسط خواجه نصیر الدین طوسی اختراع شده است که شما میتوانید از بالای این چهار میل همه شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی را رصد کنید.
سرای زندگی مشهدیها
به سرای زندگی که وارد میشوی، تاریخچه زندگی مردم مشهد را از قرن ششم تا دهه شصت شمسی، برای مردم بازگو می شود، در این سرای زندگی، اتاقهای تعبیه شده که آداب زندگی در قرون مختلف را به نمایش در آورده است، که از آن جمله میتوان به اتاق عقد، اتاق نگهداری کودک، اتاق مادرانه و پدرانه، اتاق پذیرایی و طبخ اشاره کرد، علاوه براین مراسم خنچه برون مشهدیها لحظات چشم نوازی را برای مخاطب فراهم میکند و اتاق روضه نیز بیانگر وفاداری مشهد به اهل بیت(ع) است، منازل دهه پنجاه و شصت مشهد نیز دقایق خاطرهانگیزی را برای مخاطب فراهم میکند، زیرا تداعی کننده دوران کودکی و جوانی بسیاری از شهروندان مشهدی است.
برگزاری مراسم عزاداری مخفیانه
زمان رضاشاه در پی اعلام ممنوعیت برگزاری مجالس عزاداری برای ائمه معصومین(ع)، مردم مشهد به دلیل عشق و علاقه وافر خود به امام مهربانیها و خاندان عصمت و طهارت(ع) به صورت مخفیانه در منازل خود مراسم عزاداری برپا میکردند که در سرای زندگی به این موضوع اهمیت داده شده و نمایی از این دلدادگی نیز در معرض دید علاقمندان قرار گرفته است.
بازار زنجیر
بعد از سرای زندگی وارد بازارچهای میشویم که صدای میخکوبی سماورسازان و دیدن سبدبافان و خراطی هنرمندان خراطکار تداعی کننده بازارچههای سنتی گذشته است که ما دست در دست مادرانمان به این بازارچهها سری میزدیم تا لوازم مورد نیاز منزل را تهیه کنیم و چه صفایی داشت بازارهای قدیمی...
بازگویی قیام سربداران و ساخت مسجد گوهر شاد
در هر گوشهای از شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی که قدم میزنیم، تاریخ و تمدن والای خراسان به خوبی در معرض دید علاقمندان قرار گرفته است، چندقدم آنطرفتر وارد مشهد معاصر میشویم و تحولات تاریخی مشهد معاصر از جمله انقلاب اسلامی را به صورت زنده شاهدیم.
شهادت حلقه اتصال مشهد قدیم و معاصر
مشهد در ادوار تاریخی مختلف محل شهادت برای اقامه اسلام و سرفرازی میهن بوده است، مشهد محل زندگی مبارزان و سلحشورانی است که در راه ارزشهای اسلامی به شهادت رسیده اند، از همین رو پل ارتباطی مشهد قدیم با مشهد معاصر مزار شهدا است، که در این آرامگاه نمادین میتوان از شهدای سربدار، مشروطه، قیام مسجد گوهرشاد، نهضت انقلاب اسلامی، شهدای ترور، شهدای علمی، شهدای بینالملل، شهدای دفاع مقدس، مدافعان حرم و شهدای منا نام برد.
مراکز فعالیتهای انقلابی مردم مشهد
راسته بازار مشهد معاصر، از مغازههای لحاف دوزی، قهوه خانه و جاروبافی گرفته تا مراکز فعالیتهای انقلابی مشهد حال و هوای خوبی را به مخاطب میدهد، صدای آقای سلمانی و آواز خوانی لحاف دوز که لحاف عروس را بار میکند، لبخند شادی را بر لبان مردم نقش میبندد، که ناگهان صدای اعتراضات مردمی در قالب شعارهای انقلابی شنیده میشود و جمعی هراسان از این سو به آن سو میدوند و نیروهای گارد شاهنشاهی در پی آنها هستند که همه اینها یادآور نهضت حسینی انقلاب اسلامی است.
مسجد فیل و تکیه بانوان
مسجد فیل و تکیه بانوان از جمله مراکزی است که فعالیتهای انقلابی مردم از آنجا کلید خورد و اتفاقات مثبتی برای پیروزی انقلاب اسلامی در آنجا رخ داد، علاوه براین با توجه به اینکه یکی از مهمترین ابعاد ورزش، روحیه پهلوانی است، در این شهرک تاریخی یادی نیز از زورخانه شهدای عیدگاه شده و به گلریزان و برنامههای فرهنگی آن اشاره شده است.
تماشاخانه و کتابفروشی علیزاده نیز دو مکان قدیمی و پر از خاطرات ماندگار برای مردم مشهد است که چند قدمی آنطرفتر از زورخانه شهدای عیدگاه نماد آن قرار دارد.
جلوههای از رفتار خشونت آمیز ساواک علیه مردم انقلابی مشهد
زندانهای رژیم پهلوی و دادگاه های نظامی ساواک بخشی از وقایع تلخی را که مردم مشهد برای پیروزی انقلاب اسلامی تحمل کردند، به تصویر کشیده است و به صورت نمادین هنرمندانی، دادگاههای ساواک را برای مردم بازنمایی میکنند تا عمق ظلم این رژیم به شهروندان مشهدی دوباره بازگو شود و برای همیشه مشهدیها پیرو آرمانهای امام راحل باشند.
در این شهرک تاریخی که قدم میزنی هر لحظه تاریخ مشهد تورق میشود، از سربداران گرفته تا مشروطه و انقلاب اسلامی، از سبک سنتی گرفته تا سبک زندگی امروزی نشان میدهد که شهر مشهد، پایتخت معنوی ایران اسلامی از تاریخ و فرهنگ بینظیری برخوردار است، از همین رو هر شهروند مشهدی که به این شهرک تاریخی سری میزند، به مشهدی بودن خود افتخار میکند تا در سایه این حس تفاخر برای پیشرفت هر چه بیشتر شهرش تلاش کند.
یادآور میشود، شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی تا پایان ماه رمضان برای بازدید علاقمندان دایر است، اما در ایام ماه مبارک به مضامین دینی توجه بیشتری خواهد شد و زمان بازدید نیز از افطار تا سحر خواهد بود.
نجمه ابراهیمی
قدم در این شهرک تاریخی که میگذاری، بناهای معماری تمدن اسلامی خودنمایی میکند، که از آن جمله میتوان به مسجد جامع سامرا در عراق، مسجد جامع قیروان در توس، الحمرا در اسپانیا، مناره امین و مسجد اویغور در چین، مسجدالاقصی در فلسطین، پل بعثت و حسینیه شهدا در ایران اشاره کرد تا نشان دهیم به همگان که تمدن اسلامی تاریخی به قدمت تاریخ بشریت دارد.
ورود کاروان امام رضا(ع) به مشهد
صدای پای شتران به گوش میرسد و کاروانی از دور نظر همگان را به خود جلب میکند، کاروان امام رضا(ع) در مسیر رسیدن به شهر طوس است، در مسیری که امام رضا(ع) از مدینه به سمت مرو هجرت کردهاند، اتفاقات بسیاری رخ داده است که بخشی از آن همانند برپا شدن خیمه خورشید هشتم در نیشابور، بازنمایی ماجرای صدور حدیث سلسله الذهب در این شهرک برای مشهدیها بیان شده است،
مشهد کهن
چند قدمی آنطرفتر، نمای بزرگ و چشم نواز کوه سنگی دیده میشود که اگر کودکی از این کوه نمادین بالا برود، میتواند تاریخ مشهد کهن را در یک نظر ببیند، از بازارچه تا سرای زندگی و...و روستای پاژ محل زندگی شاعر بزرگ حماسه سرای ایران، تداعی کننده فرهنگ و هنر مشهد کهن است، علاوه براین حاضران در شهرک تاریخ مشهد دوست داشتنی، چند قدم آنطرفتر که میروند با سابقه علمی این شهر آشنا میشوند و نمایی از مدرسه پریزاد را میبینند، زیرا علم در خراسان سابقه دیرینهای دارد و شخصیتهای زیادی در دامن این آب و خاک پرورش یافتهاند که از آن جمله میتوان به خواجه نصیر الدین طوسی اشاره کرد.
علمای خراسانی اختراعات بسیاری داشتند و هر کدام خدمات بسیاری را به مردم ارائه کردند، از همین رو بخشی از این اختراعات به نمایش در آمده و کارایی آنها با حضور افرادی برای مردم بازگو میشود که از آن جمله باید به ساعت آفتابی و اسطرلاب اشاره کرد.
هنرسرای فردوسی
در هنرسرای فردوسی با انواع هنرهایی که در طول تاریخ در مشهد رونق داشته، آشنا میشویم، هنر استنساخ، خوشنویسی، تذهیب کتاب و سفالگری از جمله این هنرهاست، که علاقمندان به این هنرهای دیرین، میتوانند دمی در کنار اساتید این هنر بنشینند و بخشی از هنر اساتید را به صورت عملی بیاموزند.
سقاخانه اسماعیل طلایی
سقاخانه اسماعیل طلایی جایی است که هر زائر بارگاه منور رضوی خاطرهای هر چند کوچک از این سقاخانه دارد و با دیدنش لبخندی بر لب مینشیند، این سقاخانه به دستور نادرمیرزا در دوره افشاریه بنا و به دست یکی از سرداران سپاه ایران به نام اسماعیل خان طلاکاری شده است که تا ابد مانند نگینی در حرم آستان دوست میدرخشد، علاوه براین پنجره فولاد امام رضا(ع) که دلهای بسیاری به آن گره خورده است نیز تداعیکننده صحن و سرای امام مهربانیها است.
میل رادکان به ارتفاع 8 متر
چند قدم آنطرفتر میل رادکان چشم نوازی میکند، این میل که توانایی تعیین 4 فصل، سال کبیسه و آغاز نوروز را دارد، توسط خواجه نصیر الدین طوسی اختراع شده است که شما میتوانید از بالای این چهار میل همه شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی را رصد کنید.
سرای زندگی مشهدیها
به سرای زندگی که وارد میشوی، تاریخچه زندگی مردم مشهد را از قرن ششم تا دهه شصت شمسی، برای مردم بازگو می شود، در این سرای زندگی، اتاقهای تعبیه شده که آداب زندگی در قرون مختلف را به نمایش در آورده است، که از آن جمله میتوان به اتاق عقد، اتاق نگهداری کودک، اتاق مادرانه و پدرانه، اتاق پذیرایی و طبخ اشاره کرد، علاوه براین مراسم خنچه برون مشهدیها لحظات چشم نوازی را برای مخاطب فراهم میکند و اتاق روضه نیز بیانگر وفاداری مشهد به اهل بیت(ع) است، منازل دهه پنجاه و شصت مشهد نیز دقایق خاطرهانگیزی را برای مخاطب فراهم میکند، زیرا تداعی کننده دوران کودکی و جوانی بسیاری از شهروندان مشهدی است.
برگزاری مراسم عزاداری مخفیانه
زمان رضاشاه در پی اعلام ممنوعیت برگزاری مجالس عزاداری برای ائمه معصومین(ع)، مردم مشهد به دلیل عشق و علاقه وافر خود به امام مهربانیها و خاندان عصمت و طهارت(ع) به صورت مخفیانه در منازل خود مراسم عزاداری برپا میکردند که در سرای زندگی به این موضوع اهمیت داده شده و نمایی از این دلدادگی نیز در معرض دید علاقمندان قرار گرفته است.
بازار زنجیر
بعد از سرای زندگی وارد بازارچهای میشویم که صدای میخکوبی سماورسازان و دیدن سبدبافان و خراطی هنرمندان خراطکار تداعی کننده بازارچههای سنتی گذشته است که ما دست در دست مادرانمان به این بازارچهها سری میزدیم تا لوازم مورد نیاز منزل را تهیه کنیم و چه صفایی داشت بازارهای قدیمی...
بازگویی قیام سربداران و ساخت مسجد گوهر شاد
در هر گوشهای از شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی که قدم میزنیم، تاریخ و تمدن والای خراسان به خوبی در معرض دید علاقمندان قرار گرفته است، چندقدم آنطرفتر وارد مشهد معاصر میشویم و تحولات تاریخی مشهد معاصر از جمله انقلاب اسلامی را به صورت زنده شاهدیم.
شهادت حلقه اتصال مشهد قدیم و معاصر
مشهد در ادوار تاریخی مختلف محل شهادت برای اقامه اسلام و سرفرازی میهن بوده است، مشهد محل زندگی مبارزان و سلحشورانی است که در راه ارزشهای اسلامی به شهادت رسیده اند، از همین رو پل ارتباطی مشهد قدیم با مشهد معاصر مزار شهدا است، که در این آرامگاه نمادین میتوان از شهدای سربدار، مشروطه، قیام مسجد گوهرشاد، نهضت انقلاب اسلامی، شهدای ترور، شهدای علمی، شهدای بینالملل، شهدای دفاع مقدس، مدافعان حرم و شهدای منا نام برد.
مراکز فعالیتهای انقلابی مردم مشهد
راسته بازار مشهد معاصر، از مغازههای لحاف دوزی، قهوه خانه و جاروبافی گرفته تا مراکز فعالیتهای انقلابی مشهد حال و هوای خوبی را به مخاطب میدهد، صدای آقای سلمانی و آواز خوانی لحاف دوز که لحاف عروس را بار میکند، لبخند شادی را بر لبان مردم نقش میبندد، که ناگهان صدای اعتراضات مردمی در قالب شعارهای انقلابی شنیده میشود و جمعی هراسان از این سو به آن سو میدوند و نیروهای گارد شاهنشاهی در پی آنها هستند که همه اینها یادآور نهضت حسینی انقلاب اسلامی است.
مسجد فیل و تکیه بانوان
مسجد فیل و تکیه بانوان از جمله مراکزی است که فعالیتهای انقلابی مردم از آنجا کلید خورد و اتفاقات مثبتی برای پیروزی انقلاب اسلامی در آنجا رخ داد، علاوه براین با توجه به اینکه یکی از مهمترین ابعاد ورزش، روحیه پهلوانی است، در این شهرک تاریخی یادی نیز از زورخانه شهدای عیدگاه شده و به گلریزان و برنامههای فرهنگی آن اشاره شده است.
تماشاخانه و کتابفروشی علیزاده نیز دو مکان قدیمی و پر از خاطرات ماندگار برای مردم مشهد است که چند قدمی آنطرفتر از زورخانه شهدای عیدگاه نماد آن قرار دارد.
جلوههای از رفتار خشونت آمیز ساواک علیه مردم انقلابی مشهد
زندانهای رژیم پهلوی و دادگاه های نظامی ساواک بخشی از وقایع تلخی را که مردم مشهد برای پیروزی انقلاب اسلامی تحمل کردند، به تصویر کشیده است و به صورت نمادین هنرمندانی، دادگاههای ساواک را برای مردم بازنمایی میکنند تا عمق ظلم این رژیم به شهروندان مشهدی دوباره بازگو شود و برای همیشه مشهدیها پیرو آرمانهای امام راحل باشند.
در این شهرک تاریخی که قدم میزنی هر لحظه تاریخ مشهد تورق میشود، از سربداران گرفته تا مشروطه و انقلاب اسلامی، از سبک سنتی گرفته تا سبک زندگی امروزی نشان میدهد که شهر مشهد، پایتخت معنوی ایران اسلامی از تاریخ و فرهنگ بینظیری برخوردار است، از همین رو هر شهروند مشهدی که به این شهرک تاریخی سری میزند، به مشهدی بودن خود افتخار میکند تا در سایه این حس تفاخر برای پیشرفت هر چه بیشتر شهرش تلاش کند.
یادآور میشود، شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی تا پایان ماه رمضان برای بازدید علاقمندان دایر است، اما در ایام ماه مبارک به مضامین دینی توجه بیشتری خواهد شد و زمان بازدید نیز از افطار تا سحر خواهد بود.
نجمه ابراهیمی
