نوستالژی از نوع عکس زیارتی/ «عکس میگیرم، عکس حرم و بارگاه»...
گروه فرهنگی: «عکس میگیریم، عکس حرم و بارگاه، خانوم عکس بگیرم، آقا عکس حرم»؛ این جمله را زائران وقتی به مشهد مقدس میآیند، بارها از عکاسان دور حرم بسیار شنیدند، کلماتی که با آن لهجه مشهدی بهگونهای جذاب ادا میشود، اما الان چه سرنوشتی دارند؟
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، «عکس میگیریم، عکس حرم و بارگاه»، خانوم عکس بگیرم، آقا عکس حرم، این جمله را زاىران امام رضا(ع) وقتی به سفر مشهد مقدس میآیند، بارها و بارها از عکاسان دور حرمی بسیار شنیدند، کلماتی که با آن لهجه ناب مشهدی به گونهای جذاب ادا میشود که افراد را ترغیب میکند به عکس گرفتن، آن هم عکس یادگاری با حرم مطهر امام رضا(ع) به صورت دست جمعی با لباسهایی محلی از هر آداب و رسوم و سنن کشور.
قاب عکسهایی که در بیشتر خانهها یافت میشود و نمادی از اعتقاد آدمها به عکس زیارتی را نشان میدهد، عکسهایی که کلی خاطره و یادگاری برایمان رقم زده و جای خالی خیلیها که کنارمان نیستند را برایمان زنده میکند.
حالا خیلی از آن روز ها میگذرد و با آمدن صنعت دیجیتال و تکنولوژی، خیلی از نوستالژیهای کودکیمان از بین رفته و چیزی که مانده خاطرات و بس، حالا وقتی از کنار حرم رد میشویم، در ذهنمان صدایی تداعی میشود که میگوید، «عکس میگیریم عکس حرم و بارگاه».
حمید عَرَبلین، عکاس مشهور انقلاب و عکاس زیارتی، در گفتوگو باایکنا، در خصوص عکاسی زیارتی، اظهار کرد: خیلیها من را به عنوان عکاس انقلاب میشناسند، عکاسی که آرشیوش پر از عکسهای دیده نشده و خوشترکیبی از حوادث انقلاب است، در حالیکه بیشتر عمر خود را صرف عکاسی زیارتی که از پدرم آموختهام کردهام.
وی در ادامه گفتههای خود با اشاره به اینکه عکاسی فوری زیارتی بیش از 90 سال قدمت دارد، اظهار کرد: از کودکی نزد پدرم در مغازه عکاسی که داشت، هنر عکاسی زیارتی را آموختم، پدر بنده نیز از آقای محمدی یکی از آشنایان ما عکاسی را یاد گرفت، البته پدرم از ایشان تقاضا کرده بود که عکاسی را به او بیاموزد ولی آقای محمدی شرط کرده بود که اگر پدربزرگم نقاشی حرم بارگاه برای او بکشد، وی هم عکاسی را به پدرم میآموزد، پدر بزرگم این شرط را قبول کرد و با کشیدن پرده عکاسی زیارتی، پدرم عکاس شد.
عَرَبلین افزود: پدربزرگم نقاش آستان قدس بود و اولین پرده حرم بارگاه را پدر بزرگم در سال 1332، در طول هشتماه کشید، زائران بسیاری با این پردهها عکس میگرفتند و آن را به عنوان بهترین سوغات به شهر خود میبردند.
وی ابراز کرد: صبحها به مغازه پدرم به دنبال روزی حلال میرفتم و عکسهایی بدون غل و غش میگرفتم طوری که هم خودم حس و حال خوبی داشتم و با علاقه و عشق کار میکردم و هم مشتری از آن راضی بود و این روزی حلال تأثیرات بسیاری را در زندگی من گذاشته است.
این عکاس زیارتی در خصوص رنگهای عکاسی زیارتی، عنوان کرد: عکسهایی که زائران از حرم بارگاه میگرفتند سیاه و سفید چاپ میشد و بعد آن عکس را به صورت دستی با آبرنگ، رنگ میکردیم و تحویل زائران میدادیم.
وی در ادامه گفتههای خود در خصوص نقوش و اسلیمهای به کار رفته در پرده عکاسی زیارتی که از پدربزرگ خود به ارث برده است، اظهار کرد: تمام نقوش و اسلیمهای موجود در پرده حرم و بارگاه را پدر بزرگم با دقتی دو چندان کشیدهاند، نقاشی این پرده بسیار زیبا و یکدست طراحی شده است.
عَرَبلین در خصوص عکاسی فوری، افزود: دلیل نامگذاری عکاسی فوری به این خاطر است که خیلی زود و سریع شاید در عرض ده دقیقه گرفته و چاپ میشد، فیلم این عکسها در عکاسخانهها موجود است و من نیز بخشی از این فیلمها را در آرشیو خود دارم.
این عکاس زیارتی با اشاره به اینکه در زمان قدیم حدود 25 عکاسخانه فوری در مشهد داشتیم، ابراز کرد: آن زمان، این عکاسخانههای فوری عکسهای زیارتی زائران را میگرفتند و در 10 دقیقه به آنان تحویل میدادند.
عَرَبلین در خصوص ژست در عکاسی زیارتی، بیان کرد: بسیاری از ژستهای عکاسی را ما خودمان به زائران یاد میدادیم تا حس در جوار حرم مطهر بودن در آنان زنده کنیم.
وی ادامه داد: این ژستها شامل، دادن ادعیه به دست زائر و قرار گرفتن رو به ضریح امام رضا(ع) در حال خواندن، گرفتن ضریح حضرت که بر روی پرده نقش بسته بود، یا گذاشتن دست بر روی سینه و نمادهایی دیگر که هر کدام برای خود معنایی دارد، بودند.
وی در ادامه با بیان اینکه عکاسی عشق من است، افزود: همهی عکسهایی که گرفتهام حس و حال خوبی به من میدهد.
این عکاس زیارتی با اشاره به آرشیو عکس خود، گفت: عکسهای بسیاری از ضریح حرم مطهر دارم حتی عکس اولین ضریح چوبی امام رضا(ع) را نیز دارم، اینها همه مربوط به عشق من به عکاسی زیارت است.
عَرَبلین در خصوص زیباترین عکسی که تا به حال گرفته است، بیان کرد: همه عکسهای زیارتی که گرفتهام را دوست دارم، چراکه همهی آنان را با عشق و علاقه خاصی گرفتهام، بهترین عکس زیارتی خود را منوط به عکسی از داییام میدانم که حدود سال 1360 زمانی که به مشهد آمده بودند در کنار ضریح گرفتم و به صورت سیاه و سفید چاپ شد، ولی باهنر دست آن را رنگ و روغن میزدم.
این عکاس زیارتی با اشاره به عکسهای دوران انقلاب که گرفته است، ادامه داد: عکسهای بسیاری از دوران انقلاب، راهپیماییها، تظاهرات گرفتهام در این دوران بارها دستگیر شدهام، ولی دست از عکاسی برنداشتهام.
عَرَبلین با بیان اینکه عکسهای امروز بیروح است، اظهار کرد: عکاسهای غیر زیارتی برای گرفتن عکس زحمت زیادی نمیکشند، چراکه سختیهای دوران ما را ندیدهاند، اصلا عشق این کار را درک نکردهاند. 35 سال پیش عکسهایی را با امکانات محدود آن زمان چاپ کردهام که به نظر خودم منحصر به فرد است، اما در زمان حاضر عکاسی نمیتواند چنین کاری را انجام دهد.
وی در ادامه گفتههای خود در پاسخ به این سوال که آیا برای اهدا قدیمیترین پرده عکاسی زیارتی که از پدربزرگتان به شما به ارث رسیده است از طرف ارگانی اقدام شده است، عنوان کرد: میراث فرهنگی و موزه آستان قدس، خواستار پرده حرم بارگاه پدر بزرگم هستند ولی من این پرده را به هیچ ارگانی نخواهم داد چراکه همه خاطرات کودکیام با آن زنده میشود.
این عکاس زیارتی در پایان با اشاره به اینکه ارادت خاصی به امام رضا(ع) دارد، بیان کرد: به همه ائمه(ع) ارادت دارم، ولی نسبت به امام رضا (ع) ارادت ویژهتری دارم، چرا که سالها نمک ایشان را میخورم.
