ویژگیهای تلاوت معنامحور از زبان یک مرتل
گروه فعالیتهای قرآنی: مرتل ممتاز مشهدی به ویژگیهای تلاوت معنامحور اشاره کرد و گفت: در حال حاضر مسابقات قرآن به جهت وجود اشکالاتی در آییننامه، تأثیر مثبت زیادی بر معنامحور تلاوت کردن نداشته و کم بودن زمان تلاوت در رقابتهای قرآنی هم باعث عدم توجه قاریان به انجام تلاوت معنامحور شده است.
احسان محمدی، مرتل ممتاز در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در مورد تلاوت معنامحور، ابراز کرد: تلاوت معنامحور، صرفا به این معنا نیست که قاری بخواهد تواناییهای خود را در زمینه صوت، لحن و ... ارائه کند، بلکه بدان معناست که قاری با خلوص نیت، آیات را بهگونهای تلاوت کند که مفهوم آنها به مخاطب منتقل شود.
وی در رابطه با عواملی که میتواند به داشتن تلاوت معنامحور کمک کند، گفت: تسلط قاری بر نوع تلاوتش، از جمله عوامل مهم در این زمینه به شمار میرود، یعنی قاری اگر تسلط کافی بر روی مفهوم و معانی آیات نداشته و به الحان، وقف و ابتدا و ... به خوبی مسلط نباشد، نمیتواند تلاوت معنامحور ارائه کند.
انتخاب آیات؛ متناسب با محفل و مخاطب
وی اظهار کرد: هر قاری باید با توجه به محفلی که میخواهد در آن تلاوت کند، آیاتی را متناسب با همان فضا برگزیند؛ زیرا هر محفلی از جمله ختم، شادی و ... تلاوت و آیات خاص خود را میطلبد.
فاکتورهای اصلی تلاوت
این مرتل ممتاز در ادامه با اشاره به اینکه تجوید، لحن و وقف و ابتدا فاکتورهای اصلی در تلاوت هستند، اضافه کرد: لحن و وقف و ابتدا بیشترین تأثیر را در انتقال معانی و مفاهیم آیات دارند، زیرا وقف در هر جایگاهی باعث تغییر معانی آیات میشود.
محمدی ادامه داد: در آیه 25 سوره قصص آمده «... تَمْشِی عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ ...»، بدان معنی که باحیا راه میرفت، اما اگر هنگام تلاوت از وقف استفاده و خوانده شود «... عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ...» به معنی باحیا سخن گفت، که میبینیم با یک وقف، معنی آیه تغییر کرد و این معنی طبق تفاسیر درست نیست.
وی تشریح کرد: در موضوع لحن نیز همین گونه است، یعنی قاری مقامهایی که انتخاب میکند باید متناسب با مفهوم آیات باشد، همچنین قاری باید آکسانها و ضرب آهنگهای هر کلمه را بداند.
این مرتل مشهدی تصریح کرد: در آیاتالاحکام قاری نمیبایست زیاد از تحریر و لحن استفاده کند اما متأسفانه در جلسات قرآن میبینیم که قاریان به این امر توجهی نمیکنند بنابراین دقت در نوع لحن میتواند این عامل را کاهش دهد.
تأثیرپذیری قاری از آیات
این مرتل ممتاز با بیان اینکه در کنار موارد ذکر شده، آرامش و تمرکز قاری برای داشتن تلاوت معنامحور، امری مهم و اساسی است، اظهار کرد: قاری در تلاوت معنامحور، علاوه بر اینکه باید به معنی آیات توجه داشته باشد، لازم است که خود نیز به آیاتی که تلاوت میکند، ایمان داشته باشد و تا جایی که میتواند به کلیه تذکرات قرآن عمل کند زیرا این امر میتواند تأثیر مثبتی بر خود قاری و همچنین مستمعان بگذارد.
وی در ادامه عنوان کرد: اصلیترین فاکتور در تلاوت معنامحور؛ آشنایی و درک مفهوم آیات است، زیرا اگر شخص معنی آیات را نداد، نمیتواند مفهوم را از طریق تلاوت معنامحور به شنونده انتقال دهد.
محمدی اضافه کرد: متأسفانه قاریان در مسابقات یا تلاوت در دیگر مکانها، بیشتر بر روی صوت و لحن تمرکز دارند و کمتر دیده میشود که به تلاوت معنامحور توجه داشته باشند.
نقش مسابقات در توجه به تلاوت معنامحور
این مرتل ممتاز اظهار کرد: امروزه مسابقات هم تأثیر مثبت زیادی بر معنامحور تلاوت کردن نداشته است، زیرا تا حدودی آییننامهها مشکل دارند و زمان تلاوت در مسابقات گاهی آنقدر کم است که قاریان دیگر به تلاوت معنامحور توجهی نمیکنند.
دانشجوی کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث دانشکده علوم قرآنی مشهد افزود: در مسابقات قرآن 35 امتیاز تجوید، 15 امتیاز وقف و ابتدا، 20 امتیاز صوت و 30 امتیاز لحن دارد، که از 30 امتیاز لحن 3 یا 4 امتیاز به تلاوت معنامحور اختصاص مییابد.
نقش زمان و نوع آیات
محمدی بیان کرد: اگر فضای همه رقابتهای قرآن مانند مسابقات قرآن در سطح بینالمللی باشد که زمان تلاوت بیشتر است و قاری خود آیات را انتخاب میکند آن وقت به تلاوت معنامحور توجه بیشتری میشود، اما در مسابقات به دلیل کمبود وقت و نوع آیه، قاریان به تلاوت معنامحور توجه نمیکنند.
وی در پایان عنوان کرد: در مسابقات کسی که بتواند با یک نفس آیه را به اتمام برساند در بحث وقف و ابتدا امتیاز کامل میگیرد که این یک امر اشتباه است؛ زیرا اگر فردی تسلط کافی بر وقف و ابتدا نداشته باشد و با یک نفسگیری کل آیه را بخواند؛ نسبت به شخصی که تسلط کافی بر وقف و ابتدا دارد، امتیاز کاملتری به دست میآورد.
وی در رابطه با عواملی که میتواند به داشتن تلاوت معنامحور کمک کند، گفت: تسلط قاری بر نوع تلاوتش، از جمله عوامل مهم در این زمینه به شمار میرود، یعنی قاری اگر تسلط کافی بر روی مفهوم و معانی آیات نداشته و به الحان، وقف و ابتدا و ... به خوبی مسلط نباشد، نمیتواند تلاوت معنامحور ارائه کند.
انتخاب آیات؛ متناسب با محفل و مخاطب
وی اظهار کرد: هر قاری باید با توجه به محفلی که میخواهد در آن تلاوت کند، آیاتی را متناسب با همان فضا برگزیند؛ زیرا هر محفلی از جمله ختم، شادی و ... تلاوت و آیات خاص خود را میطلبد.
فاکتورهای اصلی تلاوت
این مرتل ممتاز در ادامه با اشاره به اینکه تجوید، لحن و وقف و ابتدا فاکتورهای اصلی در تلاوت هستند، اضافه کرد: لحن و وقف و ابتدا بیشترین تأثیر را در انتقال معانی و مفاهیم آیات دارند، زیرا وقف در هر جایگاهی باعث تغییر معانی آیات میشود.
محمدی ادامه داد: در آیه 25 سوره قصص آمده «... تَمْشِی عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ ...»، بدان معنی که باحیا راه میرفت، اما اگر هنگام تلاوت از وقف استفاده و خوانده شود «... عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ...» به معنی باحیا سخن گفت، که میبینیم با یک وقف، معنی آیه تغییر کرد و این معنی طبق تفاسیر درست نیست.
وی تشریح کرد: در موضوع لحن نیز همین گونه است، یعنی قاری مقامهایی که انتخاب میکند باید متناسب با مفهوم آیات باشد، همچنین قاری باید آکسانها و ضرب آهنگهای هر کلمه را بداند.
این مرتل مشهدی تصریح کرد: در آیاتالاحکام قاری نمیبایست زیاد از تحریر و لحن استفاده کند اما متأسفانه در جلسات قرآن میبینیم که قاریان به این امر توجهی نمیکنند بنابراین دقت در نوع لحن میتواند این عامل را کاهش دهد.
تأثیرپذیری قاری از آیات
این مرتل ممتاز با بیان اینکه در کنار موارد ذکر شده، آرامش و تمرکز قاری برای داشتن تلاوت معنامحور، امری مهم و اساسی است، اظهار کرد: قاری در تلاوت معنامحور، علاوه بر اینکه باید به معنی آیات توجه داشته باشد، لازم است که خود نیز به آیاتی که تلاوت میکند، ایمان داشته باشد و تا جایی که میتواند به کلیه تذکرات قرآن عمل کند زیرا این امر میتواند تأثیر مثبتی بر خود قاری و همچنین مستمعان بگذارد.
وی در ادامه عنوان کرد: اصلیترین فاکتور در تلاوت معنامحور؛ آشنایی و درک مفهوم آیات است، زیرا اگر شخص معنی آیات را نداد، نمیتواند مفهوم را از طریق تلاوت معنامحور به شنونده انتقال دهد.
محمدی اضافه کرد: متأسفانه قاریان در مسابقات یا تلاوت در دیگر مکانها، بیشتر بر روی صوت و لحن تمرکز دارند و کمتر دیده میشود که به تلاوت معنامحور توجه داشته باشند.
نقش مسابقات در توجه به تلاوت معنامحور
این مرتل ممتاز اظهار کرد: امروزه مسابقات هم تأثیر مثبت زیادی بر معنامحور تلاوت کردن نداشته است، زیرا تا حدودی آییننامهها مشکل دارند و زمان تلاوت در مسابقات گاهی آنقدر کم است که قاریان دیگر به تلاوت معنامحور توجهی نمیکنند.
دانشجوی کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث دانشکده علوم قرآنی مشهد افزود: در مسابقات قرآن 35 امتیاز تجوید، 15 امتیاز وقف و ابتدا، 20 امتیاز صوت و 30 امتیاز لحن دارد، که از 30 امتیاز لحن 3 یا 4 امتیاز به تلاوت معنامحور اختصاص مییابد.
نقش زمان و نوع آیات
محمدی بیان کرد: اگر فضای همه رقابتهای قرآن مانند مسابقات قرآن در سطح بینالمللی باشد که زمان تلاوت بیشتر است و قاری خود آیات را انتخاب میکند آن وقت به تلاوت معنامحور توجه بیشتری میشود، اما در مسابقات به دلیل کمبود وقت و نوع آیه، قاریان به تلاوت معنامحور توجه نمیکنند.
وی در پایان عنوان کرد: در مسابقات کسی که بتواند با یک نفس آیه را به اتمام برساند در بحث وقف و ابتدا امتیاز کامل میگیرد که این یک امر اشتباه است؛ زیرا اگر فردی تسلط کافی بر وقف و ابتدا نداشته باشد و با یک نفسگیری کل آیه را بخواند؛ نسبت به شخصی که تسلط کافی بر وقف و ابتدا دارد، امتیاز کاملتری به دست میآورد.
