اخلاق عنصری ارثی نیست

به گزارش خبرگزاری بین‏‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، حجت‎‏الاسلام والمسلمین نظری منفرد دیشب 13 آبان در اولین شب از مراسم عزاداری سیدالشهدا(ع) در موسسه فرهنگی پژوهشی فهیم گفت: پیامبر اکرم(ص) یکی از مهمترین ماموریت های نبوی خود را بر مبنای ترویج روح اخلاق در جامعه بشریت ذکر می‎کنند؛ انسان بی اخلاق حیوانی بیش نیست.

وی افزود: خلق و خُلق از یک ریشه هستند که خلق به هیئت ظاهری و خُلق به هیئت باطنی انسان گفته می‎شود؛ پیامبر، به خلق عظیم و توسط پرودگار موصوف شده است.

استاد حوزه بیان کرد: قرآن کریم برخی از خلق‎های عظیم پیامبر را بر می‎شمارد؛ از جمله اینکه پیامبر دلسوزتر از هر کسی به مردم است.

وی گفت: دین دارای سه بخش است؛ معارف، اخلاق و احکام سه بخش اصلی دین را تشکیل می‎دهند و شاید حدیث مشهوری که شیخ کلینی در کافی نقل کرده است که پیامبر اکرم(ص) نسبت به عالمی که عالم به انساب عرب بود، فرمودند که این علم علمی است که اگر کسی آن را نداند ضرری متوجه او نیست و غیر از علوم سه گانه مفید از جمله معارف بقیه علوم را فضل دانستند.

نظری منفرد بیان کرد: بحث دیگری که در کتب اخلاقی مطرح است آن است که آیا اخلاق امری فطری است و یا کسبی؛ گاهی تصور بر این است که اخلاق مساله‎ای موروثی است؛ این مساله در ادبیات دارای سابقه است ولی بسیاری از خلقیات در پدر و پسر به شکلی یکسانی وجود ندارد.

وی گفت: تربیت در زمینه اخلاقی از مهمترین مسایل است؛ همچنین عامل مجالست و همنشینی از مهمترین عواملی است که در اخلاق انسان تاثیرگذار است؛ اخلاق انسان به مرور قابل تغییر است.

استاد حوزه تصریح کرد: در روز عاشورا دو برادر در دو جبهه مخالف قرار گرفتند؛ عمروبن غرظه بن کعب و علی بن غرظه بن کعب هر دو پسر غرظه بن کعب بودند؛ عمروبن غرظه بن کعب در سپاه امام حسین(ع) و علی بن غرظه بن کعب در سپاه عمربن سعد حضور داشتند؛ زمانی که عمربن غرظه در عاشورا در زمان رجز خوانی به عمرن سعد تعریض زد زیرا عمربن سعد در جلسه ای که با امام حسین(ع) داشت بیان کرد که اگر با شما نجنگم می ترسم که خانه و اموالم را بگیرند؛ عمرو خطاب به عمربن سعد گفت عمربن سعد من هم خانه و هم جانم را برای امام حسین(ع) می‎دهم.

نویسنده مقتل سیدالشهدا(س) بیان کرد: اگر قرار باشد که اخلاق، ارث باشد چگونه این دو برادر دو راه متضاد از هم رفتند؟ این مساله جز این نیست که خداوند انسان را حر و آزاد آفریده است؛ خداوند متعال این قدرت را به انسان داده است که انتخاب کند.

استاد حوزه بیان کرد: امروزه در شرایطی زندگی می‎کنیم که عده‏ای با علم به اینکه چه مسیری را طی می‎کنند مسیر باطل را طی می کنند و به دیگران رحم نمی‎کنند ولی عده دیگری هستند که راه درست را انتخاب می‎کنند.

استاد حوزه بیان کرد: اگر آزادی انتخاب برای بشر نبود خداوند در روز قیامت نمی‎توانست به حساب کسی رسیدگی کند؛ این مساله از امتیازات مکتب امامیه و تشیع است؛ اخیرا در مصر مکتب اعتزال را قبول کردند ولی عامه از اعتقادی اشعری هستند و اشعری بودن به معنی جبر است.

وی گفت: در مدینه منوره در محضر یکی از مراجع بودیم، در آن صحن نام الله، ابوبکر، عمر ،عثمان و علی(ع) نوشته شده بود؛ روی آن اسامی کلمه ماشاالله نوشته شده بود که آن مرجع فرمودند که این مساله از تلقیات اشعری گری است یعنی خدا خواسته است که این ترتیب از خلفا در آن زمان خاص بر مسند قرار گیرند.

وی اظهارکرد: خداوند به ما آزادی عمل داده است که آینده خود را انتخاب کنیم؛ خداوند قدرت و حیات را به ما عنایت کرده است ولی قدرت و مشیت را داده است که در هرجایی که خواستیم قرار دهیم؛ این مساله در اخلاق نیز کاربرد دارد زیرا عده‎ای تصور می‎کنند که برخی در عرصه اخلاقی از گذشته بد بودند و این بد بودن اکتسابی نیست.

استاد حوزه یادآورشد: کاربرد این مساله در کربلا بیان شده برخی از اصحاب امام صادق(ع) از بنی امیه هستند؛ برخی از بنی امیه هستند که پیامب رخدا مسئولیت هایی به آنها داده بود و در مقابل سقیفه نیز موضع گیری کردند؛ اگر بخواهیم بگوییم بطور کلی این افراد شقی متولد شدند، آن زمان نمی توانیم برخی از موارد را به درستی تحلیل کنیم؛ به عنوان مثال معاویه بن یزید از همین شخصیت هایی است که کاری ماندگار در تاریخ انجام داد.

نویسنده مقتل امام حسین (ع) بیان کرد: خداوند انسان را به گونه ای آفریده است که رشته سعادت و شقاوت را به دست خود آنها داده و آنها را حر و آزاد آفریده است.