آیتالله معرفت طرح شبهات را فرصتی برای شکوفایی علمی مبتنی بر قرآن میدانست
گروه معارف: یک پژوهشگر قرآنی با بیان اینکه آیتالله معرفت در تألیف پاسخها به شبهات قرآنی، نوآوری داشت و پاسخهای بیبدیلی ارائه میکرد، گفت: در نگاه آیتالله معرفت شبهه باعث پیشرفت و شکوفایی علمی میشود و امری است که فرد را به سمت کشف حقیقت میبرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حسن حکیمباشی، استاد حوزه و دانشگاه و پژوهشگر قرآنی، ظهر امروز، 11 آذرماه در نشست «نوآوریهای آیتالله معرفت در پاسخگویی به شبهات قرآنی» که به میزبانی دانشکده تربیت مدرس قرآن مشهد برگزار شد، عنوان کرد: تعداد کتب نوشته شده در پاسخ به شبهات قرآنی به تعداد انگشتان دو دست است اما هیچکدام از این کتابها را نمیتوان پاسخگوی واقعی دانست و در این موضوع آیتالله معرفت حرکتی بی بدیل داشت.
ریشهیابی و جمعآوری شبهات در مسیر پاسخگویی
وی با اشاره به کتاب آیتالله معرفت با عنوان «شبهات و ردود حول القرآن الکریم» اضافه کرد: آیتالله معرفت در موضوع پاسخ به شبهات قرآنی ابتدا با یک دید ریشهیابی به مسائل و شبهات قرآنی ورود میکرد و در ادامه شبهاتی که در کتابهای مختلف موجود وجود داشت را جمعآوری کرد.
حکیمباشی ابراز کرد: مرحوم آیتالله معرفت در ادامه کار خود دستهبندی پنجگانهای از شبهات قرآنی ارائه کرد و تمام شبهات را ذیل این دسته بندی تعریف کرد و به پاسخگویی آنها پرداخت.
این استاد حوزه و دانشگاه گفت: اولین بخش از دستهبندی شبهات قرآنی از نظر آیتالله معرفت وحیانی بودن قرآن بود، وی در دومین بخش شبهات مربوط به اقتباس بودن قرآن از عصر نزول را مطرح کرد، در بخش سوم به بحث تمثیلی یا واقعی بودن داستانهای قرآن پرداخت و در دو بخش پایانی به مسائل تناقض آیات قرآن با یکدیگر و عدم انطباق قرآن با علوم روز را مورد بررسی قرار داد.
آیتالله معرفت، به دنبال کشف حقیقت در فضای علمی آلوده
حکیمباشی ادامه داد: آیتالله معرفت به دنبال کشف معانی و نزدیک شدن به حقایق قرآن بود و این در حالی صورت میگرفت که منابع آلوده و مسمومی در مقابل این حرکت وجود داشت و به دلیل وجود همین منابع آلوده بود که همواره در طول اسلام گروههای مختلفی به انحراف رفتهاند و در این مسیر قرآن را مستمسک انحراف خود قرار دادهاند.
وی افزود: یکی از نکات مثبتی که مرحوم آیتالله معرفت به آن توجه داشت، حرکت و پویش مستمر علمی در مسیر پژوهش بود و ایشان هیچ پژوهشی را نقطه پایان نمیدانست، برای مثال مرحوم آیتالله معرفت در بحث ناسخ و منسوخ قرآن ابتدا معتقد بود که تعدادی از آیات قرآن نسخ شده اما در اواخر عمر خود بر این نکته تأکید داشت که هیچ آیهای از قرآن مورد نسخ نبوده است و این نتیجه پویایی در مسیر پژوهش بود.
حکیم باشی با اشاره به جایگاه علمی آیتالله معرفت اضافه کرد: مرحوم آیتالله معرفت که یک فقیه، اسلامشناس و مفسر قرآن بود، بنای تفسیر خود را بر زیرساختی بودن قرار داد و این یعنی پرداختن به علوم قرآنی را مدنظر داشت و همواره تفسیر و علوم قرآنی را دو بال قرآنپژوهی قرار میداد.
صفشکنی آیتالله معرفت در علوم قرآنی
این استاد دانشگاه گفت: اهمیت دادن به علوم قرآنی در فرق اسلامی غیرشیعه بیشتر مطرح شده است و این موضوع بیشتر در حاشیه تفاسیر قرآن شیعه مدنظر بوده است و به همین خاطر تنها منبع مورد رجوع دانشپژوهان و مراکز علمی قرآن کتاب التفسیر و المفسرون ذهبی بوده که با دید شیعهستیزی و گاه بدون آگاهی مباحثی را مطرح کرده است.
حکیم باشی با اشاره به مبانی و مسیر حرکت علامه معرفت در مسیر پاسخ به شبهات قرآنی افزود: ایشان همه قرآنپژوهیهای خود را مقدمه تفسیر میدید، ابتدا کتاب التمهید را نوشت، پس از آن به نگارش کتاب التفسیر والمفسرون فی ثوبه القشیب مشغول شد و در انتهای کار خود پاسخ به شبهات قرآنی را آغاز کرد.
نقش حیاتی علوم قرآنی در پرداختن به مسائل جدید
وی ادامه داد: برخلاف افرادی که به بیپایه وبیاعتباربودن علوم قرآنی اعتقاد دارند، مرحوم معرفت علوم قرآنی را زیرساخت قرآنپژوهی میدانست زیرا که این علوم نقش حیاتی در مباحثی مثل شبهات قرآنی و هرمونوتیکهای قرآنی و مباحثی از این دست دارد که وجود و بروز این مسائل در دهههای اخیر شدت گرفته است.
این پژوهشگر قرآنی عنوان کرد: مستشرقان در حدود 200 سال اخیر شبهاتی مطرح میکنند که طی یک جریان شناسی قرآنی میتوان به این نتیجه رسید که این شبهات در زمان ائمه مطرح شده و همچنان در جهان اسلام جاری است.
حکیمباشی اظهار کرد: پیشینه پیدایش شبهات قرآنی به عصر نبوی برمیگردد، این حرکات در طول تاریخ به دلیل تهاجمات، غرضورزی معاندان و رقابت سایر ادیان گسترش یافت و همواره برتریجوییها و جنگهای سیاسی هستند که زمینههای فرهنگی را نیز درگیر میکنند و ریشه این شبهات به دشمنیهای استکبار و استعمار برمیگردد.
نگاه مثبت آیتالله معرفت به شبهات و حرکت در مسیر حقیقت
وی ادامه داد: در نگاه آیتالله معرفت یک نظر مثبت نسبت به شبهه وجود داشت و آن این بود که شبهه باعث پیشرفت و شکوفایی علمی میشود و امر مقدسی است که فرد را به سمت کشف حقیقت میبرد، حال این شبهه میتواند مغرضانه باشد یا پرسشگرایانه در هر صورت دید مرحوم آیتالله معرفت به شبهات مثبت بود.
ریشهیابی و جمعآوری شبهات در مسیر پاسخگویی
وی با اشاره به کتاب آیتالله معرفت با عنوان «شبهات و ردود حول القرآن الکریم» اضافه کرد: آیتالله معرفت در موضوع پاسخ به شبهات قرآنی ابتدا با یک دید ریشهیابی به مسائل و شبهات قرآنی ورود میکرد و در ادامه شبهاتی که در کتابهای مختلف موجود وجود داشت را جمعآوری کرد.
حکیمباشی ابراز کرد: مرحوم آیتالله معرفت در ادامه کار خود دستهبندی پنجگانهای از شبهات قرآنی ارائه کرد و تمام شبهات را ذیل این دسته بندی تعریف کرد و به پاسخگویی آنها پرداخت.
این استاد حوزه و دانشگاه گفت: اولین بخش از دستهبندی شبهات قرآنی از نظر آیتالله معرفت وحیانی بودن قرآن بود، وی در دومین بخش شبهات مربوط به اقتباس بودن قرآن از عصر نزول را مطرح کرد، در بخش سوم به بحث تمثیلی یا واقعی بودن داستانهای قرآن پرداخت و در دو بخش پایانی به مسائل تناقض آیات قرآن با یکدیگر و عدم انطباق قرآن با علوم روز را مورد بررسی قرار داد.
آیتالله معرفت، به دنبال کشف حقیقت در فضای علمی آلوده
حکیمباشی ادامه داد: آیتالله معرفت به دنبال کشف معانی و نزدیک شدن به حقایق قرآن بود و این در حالی صورت میگرفت که منابع آلوده و مسمومی در مقابل این حرکت وجود داشت و به دلیل وجود همین منابع آلوده بود که همواره در طول اسلام گروههای مختلفی به انحراف رفتهاند و در این مسیر قرآن را مستمسک انحراف خود قرار دادهاند.
وی افزود: یکی از نکات مثبتی که مرحوم آیتالله معرفت به آن توجه داشت، حرکت و پویش مستمر علمی در مسیر پژوهش بود و ایشان هیچ پژوهشی را نقطه پایان نمیدانست، برای مثال مرحوم آیتالله معرفت در بحث ناسخ و منسوخ قرآن ابتدا معتقد بود که تعدادی از آیات قرآن نسخ شده اما در اواخر عمر خود بر این نکته تأکید داشت که هیچ آیهای از قرآن مورد نسخ نبوده است و این نتیجه پویایی در مسیر پژوهش بود.
حکیم باشی با اشاره به جایگاه علمی آیتالله معرفت اضافه کرد: مرحوم آیتالله معرفت که یک فقیه، اسلامشناس و مفسر قرآن بود، بنای تفسیر خود را بر زیرساختی بودن قرار داد و این یعنی پرداختن به علوم قرآنی را مدنظر داشت و همواره تفسیر و علوم قرآنی را دو بال قرآنپژوهی قرار میداد.
صفشکنی آیتالله معرفت در علوم قرآنی
این استاد دانشگاه گفت: اهمیت دادن به علوم قرآنی در فرق اسلامی غیرشیعه بیشتر مطرح شده است و این موضوع بیشتر در حاشیه تفاسیر قرآن شیعه مدنظر بوده است و به همین خاطر تنها منبع مورد رجوع دانشپژوهان و مراکز علمی قرآن کتاب التفسیر و المفسرون ذهبی بوده که با دید شیعهستیزی و گاه بدون آگاهی مباحثی را مطرح کرده است.
حکیم باشی با اشاره به مبانی و مسیر حرکت علامه معرفت در مسیر پاسخ به شبهات قرآنی افزود: ایشان همه قرآنپژوهیهای خود را مقدمه تفسیر میدید، ابتدا کتاب التمهید را نوشت، پس از آن به نگارش کتاب التفسیر والمفسرون فی ثوبه القشیب مشغول شد و در انتهای کار خود پاسخ به شبهات قرآنی را آغاز کرد.
نقش حیاتی علوم قرآنی در پرداختن به مسائل جدید
وی ادامه داد: برخلاف افرادی که به بیپایه وبیاعتباربودن علوم قرآنی اعتقاد دارند، مرحوم معرفت علوم قرآنی را زیرساخت قرآنپژوهی میدانست زیرا که این علوم نقش حیاتی در مباحثی مثل شبهات قرآنی و هرمونوتیکهای قرآنی و مباحثی از این دست دارد که وجود و بروز این مسائل در دهههای اخیر شدت گرفته است.
این پژوهشگر قرآنی عنوان کرد: مستشرقان در حدود 200 سال اخیر شبهاتی مطرح میکنند که طی یک جریان شناسی قرآنی میتوان به این نتیجه رسید که این شبهات در زمان ائمه مطرح شده و همچنان در جهان اسلام جاری است.
حکیمباشی اظهار کرد: پیشینه پیدایش شبهات قرآنی به عصر نبوی برمیگردد، این حرکات در طول تاریخ به دلیل تهاجمات، غرضورزی معاندان و رقابت سایر ادیان گسترش یافت و همواره برتریجوییها و جنگهای سیاسی هستند که زمینههای فرهنگی را نیز درگیر میکنند و ریشه این شبهات به دشمنیهای استکبار و استعمار برمیگردد.
نگاه مثبت آیتالله معرفت به شبهات و حرکت در مسیر حقیقت
وی ادامه داد: در نگاه آیتالله معرفت یک نظر مثبت نسبت به شبهه وجود داشت و آن این بود که شبهه باعث پیشرفت و شکوفایی علمی میشود و امر مقدسی است که فرد را به سمت کشف حقیقت میبرد، حال این شبهه میتواند مغرضانه باشد یا پرسشگرایانه در هر صورت دید مرحوم آیتالله معرفت به شبهات مثبت بود.
