میل، نیاز و مصلحت دانش آموز؛ مبنای برنامههای فرهنگی مساجد
گروه جامعه ــ معاون آموزشی و پرورشی جامعه تعلیمات اسلامی کشور بر ضرورت توجه به سه عامل «میل، نیاز و مصلحت دانش آموز» در برنامهریزی مساجد تأکید و تصریح کرد: بدون شناخت و آگاهی از دارایی و نیازهایمان نمیتوانیم برنامه دقیق و منسجمی داشته باشیم که منجر به نتیجه و هدف مطلوب شود.
حسن خالدی، معاون آموزشی و پرورشی جامعه تعلیمات اسلامی کشور در گفتوگو با ایکنا در تبیین راهکارهای جذب دانش آموزان به مساجد گفت: از زمان شهید رجایی به عنوان وزیر آموزش و پرورش و شهید باهنر به عنوان معاون وزیر، این موضوع مطرح بوده و با فراز و نشیبهای مختلف در قالب طرحهای مختلف دنبال شده است و همواره مسئولین امر در پی ایجاد ارتباط بین مدرسه و مساجد هستند.
وی نوع نگاه مدیریتی در مدارس، محلات و مساجد را در شکل گیری ارتباط و پیوند بین مدرسه و مسجد مؤثر خواند و گفت: فضای حاکم بر جامعه حاکی از آن است که بین مدارس و مساجد ارتباط برقرار شده است اما خروجی آن در حد ایده آل نیست؛ به ویژه در کلان شهرها ارتباط مدارس و مساجد ضعیف است.
شناخت داراییها
خالدی معتقد است برای ایجاد ارتباط بین مدرسه و مساجد باید شناخت بیشتری صورت گیرد و میگوید: داراییهای مسجد همچون امام جماعت، هیئت امنا و ... باید بررسی شود چرا که پیامبر اکرم(ص) نیز در این زمینه میفرمایند: «اَلّناسُ معادِنُ كَمَعادِنِ الَّذهَبِ وَ الْفِضَّةِ؛ مردم مانند معادن طلا و نقره هستند». همچنین مدارس باید میدان مغناطیسی مسجدی هر دانش آموز را بررسی کرده و نسبت به آن آگاه شده باشد.
وی همچنین در ارتباط با مدارس بر ضرورت توجه به سه عامل «میل، نیاز و مصلحت دانش آموز» تأکید و تصریح کرد: بدون شناخت و آگاهی از دارایی و نیازهایمان نمیتوانیم برنامه دقیق و منسجمی داشته باشیم که منجر به نتیجه و هدف مطلوب شود، بنابراین بدست آوردن شناخت لازمه کسب موفقیت از سوی مدرسه و مسجد است.
ایجاد ارتباط بین دو گروه مدیریتی مساجد و مدارس
معاون آموزشی و پرورشی جامعه تعلیمات اسلامی کشور گام بعدی را ایجاد ارتباط بین دو گروه مدیریتی مسجد و مدارس خواند و اعلام کرد: طراحی، تدوین و تصویب برنامه مرحله بعدی محسوب میشود. اگر این سه گام به درستی برداشته شود قطعا نتایح مطلوبی در انتظار دانش آموزان و به تبع آن جامعه خواهد بود.
خالدی با بیان اینکه رویکرد حاکم بر برنامههای فرهنگی مدرسه و مسجد باید هماهنگی و هم آهنگی داشته باشد، عنوان کرد: مساجد دارای کارکردهای متفاوتی هستند، اما بعضا مدیریت مساجد آگاهی لازم به ظرافت و تفاوت این کارکردها ندارند؛ به طور مثال هشت کارکرد فرهنگی میتوان برای مساجد متصور شد در صورتی که در بدو ورود به مساجد کارکرد ذکر شده برای آنها صرفا فرهنگی است.
وی ادامه داد: فعالیت فرهنگی باید دسته بندی شود، چرا که نیازها و استعدادهای دانش آموزان متفاوت است و باید به جنبههای مختلف توجه داشت. فعالیتهای فرهنگی میتواند با محوریت سیاسی، اجتماعی، ادبی، هنری، تبلیغی، عبادی، تفریحی، ورزشی باشد و این مهم باید مدنظر مدیریت مساجد قرار گیرد. مساجد باید به عنوان یک تولید کننده و ارائه کننده فعالیتها، به طرز آراسته و شکیلی به معرفی عملکرد خود در حیطههای مختلف بپردازد تا کودکان و نوجوانان بنا به سلایق و نیاز خود از اقسام مختلف آن بهره ببرند.
این کارشناس حوزه آموزش و پرورش با بیان اینکه بر خلاف سنت نبوی امروزه کارکرد علمی، پژوهشی مساجد تضعیف شده است، عنوان کرد: مسجد صرفا محل عبادت و مراسم ادعیه و زیارت نیست بلکه یکی از مهم ترین کارکردهای آن آموزش و پژوهشهای نوین است تا جوانان را با ظرافتهای خاصی به تفکر و اندیشیدن وادارد. طرح مسائل و مشکلات و ارائه راهکار به دانش آموز باید از سوی مسجد مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت بازشماری کارکردهای مساجد
وی خواستار بازشماری کارکردهای مساجد شد و گفت: مسجد باید ویترینی از فعالیتهای خود را ارائه کند، تا دانش آموزان جذب شوند. همچنین والدین باید در این زمینه به میدان بیایند و ارتباط خود را با مسجد حفظ کنند تا فرزندان از آنان الگوی عملی بگیرند. مسجد و فعالیتهای مرتبط با آن میتواند بخشی از گفتمان خانوادهها باشد، اما به امری ملال آور تبدیل نشود بلکه جلب توجه آنان را به همراه داشته باشد.
خالدی یکی دیگر از عواملی که سبب جذب دانش آموزان به مساجد میشود را نحوه عملکرد امام جماعت برشمرد و تصریح کرد: کودکان و نوجوانان دارای روحیه پرتحرکی هستند و رفتارهای هیجان آمیز دارند، این خصوصیات نباید سبب برخورد خشونت آمیز با دانش آموزان شود، چرا که وظیفه انسانها تکریم یکدیگر است و جایز نیست که افراد را به خاطر خصوصیات ذاتی ایشان از خانه خدا دور کنیم.
معاون آموزشی و پرورشی جامعه تعلیمات اسلامی کشور در ادامه افزود: اگر میزان تنبیه از اشتباه صورت گرفته بیشتر باشد، مسلما دلزدگی کودک و نوجوان را در پی دارد و این امر برای همیشه در ذهن آنان باقی میماند. آنچه دانش آموزان را خسته میکند انتظار بیهوده صبوری داشتن از آنان در مکانی مثل مسجد است. این اشتباه از در نظر نگرفتن تفاوتهای فردی نشأت میگیرد و راه حل آن نیز ارائه برنامه در حد توان، تحمل، شکیبایی و همچنین ذائقه آنان است. در عزاداریها نباید به صورت طولانی به مصیبت خوانی پرداخت و از سخنرانیهای نصیحت مأبانه مکرر استفاده کرد؛ بلکه گفتوگوها باید به صورت دو طرفه باشد تا سبب جذب دانش آموزان شود.
خالدی توجه به تواناییهای کودکان و نوجوانان در اداره امور و فعالیتهای مساجد را نیز امری حائز همیت خواند و گفت: دخالت دادن و یاری گرفتن از دانش آموزان در اجرای برنامههای مختلف مسجد سبب میشود احساس مسئولیت در آنان شکل گرفته و با ارزش بخشی و باور آنان سبب جلب رضایتشان شویم. این مهم سبب میشود نه تنها فرزندان به مساجد متمایل شوند بلکه والدین نیز بدین سبب که فرزندان خود را در نقطه توجه مسجد میبینند خود نیز به این مکان مقدس بیشتر روی آوردند.
صداقت در مدیریت و داشتن برنامه
وی در پایان سحنان خود یادآور شد: کودکان و نوجوانان از پاکی درون برخوردار هستند و اگر مسئولان صداقت در مدیریت و داشتن برنامه و محتوای مورد نیاز دانش آموز را مدنظر خود قرار دهند، میتوانند با برنامههای به روز سبب جذب دانش آموزان به مساجد شوند.
انتهای پیام
