دینشناسی امام موسی صدر مناسکی نیست
گروه معارف - عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی با بیان اینکه دینشناسی امام موسی صدر مناسکی نیست بلکه دینشناسی ماعونی بوده است، افزود: دین گفتگویی امام موسی صدر بر پایه کرامت انسانی است.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، رسول رسولیپور، عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی شب گذشته، 15 دیماه در مراسم «گفتوگو، مدارا و هم زیستی» بازخوانی الگوی مدیریت اجتماعی امام موسی صدر که در تالار شهر با حضور دانشجویان لبنانی و روحانیون اهل تسنن و اهل تشیع برگزار شد، اظهار کرد: در کتاب «گام به گام با امام» که در خصوص زندگی امام موسی صدر به رشته تحریر در آمده، سورهای که بیش از همه تکرار و به آن اشاره کرده سوره ماعون است، به گونهای که 32 بار به این سوره مبارکه اشاره کرده است و این امر نشان میدهد که دینشناسی او در واقع دینشناسی مناسکی نیست چرا که در این سوره میخوانیم کسی که دین را تکذیب میکند به محروم توجه نمیکند.
همانطور که تأسیس حرکت محرومین به دلیل دغدغه و توجه او به فقر و مشکلات و معضلات جامعه لبنان نه تنها مختص شیعیان بلکه مربوط به همه طبقات جامعه بوده است، بنابراین تحقق مناسک را در حل معضلات اجتماعی در جامعه میبیند و با صراحت و بدون لکنت زبان اعلام میکند که ادیان در خدمت انسان هستند.
این فلسفهشناس عنوان کرد: در واقع این صحبت ایشان در خصوص تحقق مناسک در حل معضلات اجتماعی حرف انقلابی و شاخصی است و کاملاً متفاوت با آنچه که در علوم و ادیان ابراهیمی وجود دارد؛ است که با بررسی شخصیت ایشان میتوان پی برد که تعریف او از دین چیست و نگاهش به دین چگونه است.
عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی عنوان کرد: در واقع امام موسی صدر سکولار، اباییگری، اهل تسامح، مدارا به معنی حذف هویت و شخصیت دینی خود نیست، بلکه با حفظ همه این ویژگیها و خصوصیات مذهبی، قومی، زبانی و فرهنگی بر این باور است که هدف اساسی ادیان نمیتواند چیزی به جز معضلات انسانی باشد.
دین امام موسی صدر بر پایه کرامت انسانی
وی اضافه کرد: امام موسی صدر همواره انسانی لیبرال که از دیدگاههای خاص انساندوستی و نوعدوستی برخوردار و در جامعه در تلاش بوده است که به حل آنها بپردازد. به همین دلیل دین گفتگویی امام موسی صدر دینی که پایه اساسی آن بر روی کرامت انسان است.
رسولیپور خاطرنشان کرد: موضوعی که امروز جامعه جهانی سکولار بر روی آن تأکید میکند، کرامت انسانی است و ما میدانیم که در قرآن تصریح شده که بنیآدم کرامت دارند و در واقع تمام فرزندان آدم دارای کرامت نفسی و نفسانی هستند. برهمین اساس، پایه و اساس دینشناسی دیالوگی او این است که همه انسانها کرامت دارند و در این کرامت همه برابر هستند، بدین منظور که کرامت انسانی ناشی از باور مذهبی، دینی، طبقه اجتماعی و سابقه سیاسی او نیست.
این دین شناس افزود: همواره هر شخصیتی که خود را متدین یا رهبر دینی میداند باید در حفظ این هدیه الهی تلاش کند و به جای اینکه به دلایل سیاسی و اجتماعی کرامت خدادادی انسان نادیده گرفته شود، باید در حفظ آن تلاش کرد و این در حالی است که دین دیالوگی امام موسی صدر نیز در این راستا بوده است.
رسولیپور عنوان کرد: در واقع باید گفت که شخصیت، نوع نگرش و کنش ایشان در دینداری بسیار متفاوت با عالمان دیگر است. با وجود اینکه مدلهای مختلفی در الهیات و دینشناسی وجود دارد که از این میان میتوان به الهیات آزادی، لیبرال، نئو ارتدکسی، سیاهان، زنان و مدلهای الهیات پویشی اشاره کرد.
عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی عنوان کرد: در این میان نیز یکی از مؤلفههای دینشناسی دیالوگی مخلوقیت انسان است که همه ما دارای مشکل و ضعف هستیم و هیچکسی غیر از معصومین نیست که دچار ضعف و مشکل نباشد.
دینشناسی ارتباطی
این فلسفهشناس بیان کرد: اما مدلی که او در حوزه معرفتی دینی به ما معرفی میکند مدلی کاملاً متفاوت است چرا که در واقع این مدل مربوط میشود به نگاه فرد به دیگری، بدین منظور که باور فرد به هویت نه در سلف شخص محو شده است، بلکه در ارتباط با سلف و دیگری شکل میگیرد که میتوان از آن به عنوان هویت تعاملی امام موسی صدر یاد کرد بر همین اساس از موضوع دینشناسی او در واقع دینشناسی ارتباطی یاد میشود.
عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی عنوان کرد: با علم به ضعف جمعی ما انسانها، در واقع ما ناچار به تعامل میشویم که چرا که تعامل یک امر سیاسی و تشریفاتی نیست بلکه در حقیقتِ دیالوگ، نشاندهنده تشخیص این ضرورت است که انسان برای رشد و کمال خود باید با دیگران تعامل داشته باشد و این دیگران به معنای از دست دادن هویت خود نیست و نباید اینگونه باشد که هیچ وقت نتوانیم با بیگانه و حتی دشمن ارتباط برقرار کنیم، بر همین اساس انسان چارهای ندارد و این ناچاری را میتوانیم در خلقت شاهد باشیم.
وی اظهار کرد: امام موسی صدر به عقل و ایمان نیز اشارههایی داشتهاست که در نسبت عقل و ایمان در فرهنگ موسی صدر به عقل و ایمان به کار بسته شده تعریف میشود. در همین خصوص در کتاب حیوان چیست آمده است که عقل در حقیقت به کار بستن عقل است و یا به تعبیری روشنتر معنی حقیقی ایمان واژه دیگری به عنوان عمل صالح در قرآن همیشه همراه خود دارد و اگر بخواهیم بدانیم ایمان چیست، باید دانست که همیشه ایمان به همراه عمل صالح در قرآن آمده است.
رسولیپور با بیان اینکه مؤلفه دیگری که در این راستا وجود دارد اعتماد و احترام به دیگران است و ما ناچاریم به دیگران اعتماد کنیم، خاطرنشان کرد: باید به جای اینکه فکر کنیم که حیات موقتی داریم، در واقع با انجام مناسک باید به این فکر کنیم که به تعبیری همه ما سوار قایقی هستیم و فرقی نمیکند که چه افرادی از چه طرز فکری هستند و در این قایق باید با همه افراد در آن ارتباط برقرار کنیم و ما نمیتوانیم با آنها ارتباط خود را قطع کنیم.
«نمیخواهم لبنان را شیعه کنم»
عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی عنوان کرد: همچنین این شخصیت بزرگوار این جریان را شکل داد که نمیتوان لبنان شیعی داشت. در همین راستا ایشان بارها میگفت که من نمیخواهم لبنان را شیعه کنم، حتی اگر این اختیار به من داده شود باز هم من، لبنان را شیعه نخواهم کرد، بلکه لبنانی میخواهم که در آن ظرفیتهای یک مسیحی، یهودی، اهلتسنن و تمام فرقهها امکان بروز و ظهور پیدا کنند و به آنها این امکان داده شود تا گویای تواناییها و ظرفیتهای جامعهای که در آن زندگی میکنیم، باشد.
این فلسفهشناس خاطرنشان کرد: اساساً این مدل دینشناسی وجود دارد و افرادی مانند استاد حکیمی که بسیار بر روی عدالت تأکید دارند، بر این باور هستند که جامعه باید عاری از فقر باشد و هدف اسلام نیز برقراری قسط و عدالت در جامعه است.
وی گفت: موسی صدر با این دیدگاه این ارتباط را ایجاد کرده و قسط و عدالت را برقرار میکند. بدین ترتیب طبقات مختلف اجتماعی لبنان در یک چتر رهبری فرزانه مانند امام موسی صدر نه به عنوان عالم شیعی که در جهت تعالی طبقه، مذهب، صنف خود اقدام کند، بلکه در عین حال عالم شیعی، پدر آن جامعه است که این نوع دینشناسی را به ما معرفی میکند.
رسولیپور اظهار کرد: کتاب 12 جلدی «گام به گام با امام» در لبنان نیز به زبان عربی به چاپ رسیده است، خوشبختانه یک نسخه از آن هم به ترجمه فارسی نیز به چاپ رسیده است.
وی تصریح کرد: پس از چاپ کتاب یکی از اتهاماتی که به او زده میشود، خبرنگاران در خصوص آن از ایشان میپرسند که شما سکولار هستید؟ و ایشان در جواب اعلام میکند که من سکولار نیستم و متدینم.
عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی گفت: تمام تلاش اما موسی صدر هم در طی حضورش در لبنان این بود که جامعه لبنان را از حالت فرودستی، محرومیت و بینقش در جامعه خارج سازد و لبنان را به یک طبقه اهل تعامل، مؤثر و نقشآفرین تبدیل کند که در واقع میتوان نتیجه این تلاشها را ظهور و بروز رئیس مجلس شیعیان در لبنان دانست که تجلی نقش و تأثیر این فرد را در جامعه لبنان که مؤثر بوده است، شاهد بود.
عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی گفت: در کتابی با نام «لبنان زدگی» آمده است که امام موسی صدر در طول 20 سال زندگی خود در لبنان 100 هزار کیلومتر را سفر کرده به گونهای که میتوان گفت ایشان هر سال، 20 بار به سراسر لبنان سفر میکرده است. سفرهای او نشاندهنده این شخصیتی نیست که در مکتب و منزل خود بشیند و راجع به دین خدا بیندیشد.
انتهای پیام
