«صلاة»؛ ستایش و دعوت توام با جلب توجه معبود
استادیار الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی گفت: واژه «صلاة» بهمعنای نیایش توأم با ستایش، دعا و دعوت همراه با جلب توجه معبود ونه حرکات و الفاظی در قالب فقهی است.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، علیرضا آزاد، استادیار الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی، امروز 26فررودینماه، در جلسهمجازی تفسیر کاربردی قرآن کریم، درخصوص مراحل فهم واژه «صلاة» اظهار کرد: برای فهمیدن معنای واژه «صلاة» در قرآن، قاعدتاً باید مراحلی که شامل بررسی معنای «صلاة» در ادیان پیش از اسلام، دنبال کردن معنای این واژه در عرب جاهلی پیش از بعثت، همچنین مطالعه این واژه در زبانهای نزدیک به زبان عربی و شناخت استعمالات قرآنی نماز میشود، را طی کنیم و سپس به سراغ روایات رفته و استعمال «صلاة» در علوم اسلامی و در افواه مسلمین در طول تاریخ را دنبال کنیم. در ادیان پیش از اسلام «صلاة» مورد تأکید قرار داشته که ممکن است تعاریف این واژه متفاوت از تعریف امروزی باشد.
وی درخصوص موارد استعمال «صلاة» در ادیان پیشین بیان کرد: «مجاهد» یکی ار تابعین و مفسران بزرگ قرآن است که میفرماید: «الصلوات (جمع صلاة) والمساجد لاهلالکتاب و اهلالاسلام»، به این معنی که مسلمانان و اهل کتاب هر دو نماز و مسجد داشتهاند، «زمخشری» نیز میفرماید: به کنیسه (معبد) یهودیان، صلاة گفته میشد، زيرا آنها در اين مكان نماز میخواندند، در واقع واژه «صلاة» را برگرفته از عبری میداند.
استادیار الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی خاطرنشان کرد: همچنین علامه طباطبایی(ره) نیز میفرماید: یهودیان نیز اینچنین نماز میخواندهاند و این واژه از آن گرفته شده است، آیات قرآن نیز بیان میکند که پیامبران پیشین نیز نماز داشتهآند، اما آیا آن «صلاة» که درمورد پیامبران پیشین بیان میشود، همانند این نمازی است که امروزه بیان میشود؟
آزاد عنوان کرد: در هیچکجا چنین سخنی نقل نشده است و بههیچ عنوان قابل دفاع و اثبات نیست، بنابراین واژه «صلاة» به معنای نیایش توأم با ستایش و دعا و دعوت همراه با جلب توجه معبود است ونه حرکات و الفاظی در قالب فقهی. در آیه 87 سوره یونس آمده است، «وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ وَأَخِيهِ أَنْ تَبَوَّآ لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوتًا وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ ۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ» به این معنی که به موسی و برادرش گفتیم که چنین باشید و به قوم خود بگویید که خانههای خود را روبهروی یکدیگر بسازند و نماز را به پا دارند.
وی ادامه داد: در آیه 40 سوره ابراهیم داریم: «رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي ۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ» یعنی حضرت ابراهیم نیز نماز را به پا میدارد، همچنین در سوره لقمان زمانی که جناب لقمان به پسرش توصیه میکند، میفرماید: «يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَاصْبِرْ عَلَىٰ مَا أَصَابَكَ ۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ»؛ در واقع ایشان نیز صبر و صلاة را توصیه کرده و به تعبیری عبارت «استعینوا بالصبر و الصلاة» را بیان میکند.
استادیار الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی تصریح کرد: بنابراین مشاهده میشود که لقمان قرنها پیش از اسلام، پسرش را به نماز دعوت میکند. در آیه 73 سوره انبیاء نیز خداوند بیان میکند: «وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ ۖ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ» به این معنا که همه انبیاء این چنین بودهاند و در این آیات منظور از واژه «صلاة»، معنای فقهی اعمالی همچون نماز، زکات و ... نیست.
آزاد عنوان کرد: نکته بسیار جالبی که در این خصوص وجود دارد این است که محتوای آیه 73 سوره انبیاء و آیه 3 و 4 سوره لقمان بسیار به یکدیگر شباهت دارند، بهطوری که در سوره لقمان گفته شده است: «هُدًى وَرَحْمَةً لِلْمُحْسِنِينَ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ»؛ همچنین در سوره انبیاء نیز بیان شده است: « فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ» یعنی ما به پیامبران وحی کردیم که چه کارهایی انجام دهند، به این ترتیب گویی محتوای سوره لقمان را بهعنوان شعار جاودانه پیامبران بیان میکند.
انتهای پیام
