تاثیر دعا بر سلامت و بهبودی افراد
زندگی انسانها همواره با استرس همراه است در واقع استرس باعث تنش ذهنی، جسمی یا معنوی میشود. هیچ فراری از عوامل استرسزا وجود ندارد. تنها مورد مهم این است که چطور باید با آنها کنار آمد.
این مطلب با عوامل استرس، اضطراب و افسردگی سروکار ندارد و توصیه پزشکی هم نمیکند. اگر احساس افسردگی میکنید، تنها نیستید. تخمینزده شده است که علت ۷۵ تا ۹۰ درصد مراجعه به پزشکان مراقبتهای اولیه در برخی کشورها مشکلات مربوط به استرس است. اگر علائم فیزیکی استرس را تجربه میکنید عاقلانه است با یک پزشک مشورت کنید، اما بااینحال، در اینجا به اینکه چگونه دعا در کاهش اضطراب تأثیر دارد و چگونه میتوانید از دعا کردن برای رهایی از اضطراب و استرس کمک بگیرید، میپردازیم.
دعا و راز و نیاز از جمله راههاى معنوى کمک جستن از خداوند است، انسان تمایل دارد در سختى و فشار به قدرت و تکیهگاهى محکم رو آورد و چه قدرت و تکیهگاهى اصیلتر و قابل اعتمادتر از قدرت لایزال الهى که پناهگاه انسان واقع شود؟! امروزه، محققان دریافتند که علم روانپزشکى همان چیزهایى را تعلیم مىدهد که پیامبران تعلیم مىدادند، زیرا آنها دریافتهاند که دعا، نماز و داشتن یک ایمان محکم به دین، نگرانى، تشویش، هیجان و ترس را برطرف مىکند، بنابراین راز و نیاز علاوه بر اینکه غم و اندوه را زایل مىکند، باعث اطمینان قلب و قدرت روحى مىشود، زیرا انسان غالبا در وقت اضطراب با حضور قلب و خلوص نیت بهسوی خدا روی مىآورد و با او درد و دل مىکند، عقدههاى خویش را بیرون مىریزد و اسراری را که در نهانگاه خود هست، به زبان مىآورد و تنها از او راه خلاصی از مشکل را طلب مىنماید و با آه و ناله، تقاضاى کمک مىکند. به دیگر سخن وقتى نیایشگر از ژرفاى دل دست به دعا برمیدارد، نوعى شادابى و بهجت و انبساط در درون خود احساس مىکند که حاضر نیست با هیچ بهایى آن را از دست بدهد.
دکتر آلکسیس کارل مىگوید: «دعا محکمترین و بالاترین حلّال مشکلات است، تأثیر دعا واقعاً شگفتانگیز است، قدرت دعا و نیایش نشانه آزاد شدن انرژى است، همانطور که به کمک فناوریهای علمى انرژى اتمى را آزاد مىکنند، با استفاده از قدرت دعا و از طریق شگردهاى علمى مىتوان انرژى معنوى را آزاد ساخت. آثار این قدرت انرژىزا بر بسیارى از مردم آشکار است.
نتیجه تحقیقات نشان میدهد دعا و نيايش از چهار طريق بر سلامت و بهبودی افراد تأثير مثبت دارد:
آرامسازی
اين روش با تغييراتی نظير كاهش نبض و فشارخون، كاهش تنفس، آهستهتر شدن فعاليت امواج مغزی، با آرامش جسمانی و روانی همراه است.
دارونما یا پلاسبو
به اعتقاد كارشناسان، اثرات دعا و نيايش همچون دارونماست. نتایج تحقیقات نشان داده است که دارونما ممكن است 50 تا 70 درصد اثرات درمانی استاندارد دارويی يا جراحی را داشته باشد. رئيس بخش نوروبيولوژی دانشگاه روچستر میگوید: هر آنچه با مراقبه و يا كنترل ذهن ارتباط داشته باشد، بالقوه باعث تغيير در هورمونهای استرسزا و تأثير بر دستگاه ايمنی بدن میشود.
ايجاد احساسات مثبت
سيستم هيپوتالاموس- هيپوفيز مغز که احساسات و افكار را به هم پیوند میدهد با دعا و نیایش باعث احساسات مثبتی همچون اميدواری، عشق و سرور، اعتماد و دلگرمی و بهتبع آن سبب تغييرات مثبت در كل بدن میشود.
از طریق مداخله ماوراءالطبيعه
منشأ همه علوم بهسوی حكمت نخستین اوج میگيرد و آن حكمت نخستین را ابوعلی سينا علـم ماوراءالطبيعه مینامد. در درون بدن آدمی جوهری مابعدالطبيعه نهفته است كه فقط عده خاصی آن را میشناسند و نيـاز بـه دارو ندارد، زيرا خود دارويی فسادناپذير است.
معرفی چند روش برای کاهش اضطراب و استرس
باوجود استرسها و تنشهای غیرقابلاجتناب در زندگی و توجه به تأثیر ارتباط با خداوند و حضور معنویت در زندگی انسان به چند روش برای کاهش اضطراب و استرس اشاره شده است:
از خدا بخواهید، او استجابت میکند
«اُدْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکمْ؛ مرا بخوانید تا دعای شما را اجابت کنم«آیه 60 سوره غافر.
هر اضطراب و ترس و نگرانی را به دعا تبدیل کنید. به عوامل استرسزا به عنوان دلیل دیگری برای تسلیم بودن به خدا نگاه کنید. خداوند دعاهایتان را میشنود. او از قبل میداند که چه چیزی در قلب شماست، اما از شما میخواهد آنچه را که میخواهید از او بطلبید، دعا ماهيت عبادت است.
وظیفه خود را انجام دهید
روزی حضرت محمد(ص)، متوجه بادیهنشینی شد که شتر خود را بدون بستن آن ترک میکرد. از بادیهنشین پرسید: چرا شترت را نمیبندی؟ بادیهنشین پاسخ داد: من به خدا اعتماد میکنم. پیامبر فرمودند: «اول شتر خود را ببند، سپس به خدا اعتماد کن.»
مسلمان هرگز نباید منفعلانه به مسئله تقدیر نگاه کند. اگرچه همه ما میدانیم که تنها خداوند تدبیرکننده امور است و او به همهچیز فرمان میدهد، اما هرکدام از ما مسئول انتخابهای صحیح و انجام کار درست در تمام شرایط زندگی خود هستیم.
ان الله لا یغیرو ما بقوم حتی یغیرو ما بانفسهم؛ خداوند سرنوشت هیچ قوم (و ملّتی) را تغییر نمیدهد، مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند! (سوره مبارکه رعد آیه 11).
هر نگرانی را به یک دعا و هر دعا را به یک برنامه عمل تبدیل کنید که تعهد شما را به درخواستتان نشان میدهد و انرژی شما را در مسیر درست هدایت میکند.
به یاد داشته باشید که شما موظف به تلاش هستید
درحالیکه باید وظیفه خود را به بهترین نحو انجام دهیم، همیشه به یاد داشته باشید که نتیجه کار دست شما نیست. حتی پیامبران نیز نتیجه تلاشهای خود را در دست نداشتند. بعضیها موفق بودند، برخی دیگر نبودند. هنگامیکه وظیفه خود را انجام دادید، نتایج را به خدا واگذار کنید. صرفنظر از نتایج تلاشهایتان، به خاطر تلاشی که کردهاید پاداش خواهید گرفت.
بااینحال، هرگز تواناییهای خود را دستکم نگیرید. مفهوم برکت را درک کنید و به یاد داشته باشید که اگر صادقانه انرژیهای خود را در راه درست مصرف کنید، خدا به شما برکت میدهد.
از صبر و نماز کمک بگیرید
این دستورالعمل خداوند، دو ابزار بحرانی را در اختیار ما قرار میدهد که میتواند نگرانیها و دردهای ما را تسکین دهد. با نماز دنیا را پنج بار در روز پشت سر بگذارید. هنگامیکه وضو میگیرید و به نماز میایستید از نظر ذهنی خود را برای ترک این دنیا و همه نگرانیها و استرسهایش آماده میکنید. صبر علاوه بر معنای لغویش که دلالت بر پذیرفتن دارد، شامل کنترل، استقامت و مبارزه متمرکز برای رسیدن به هدف است. مفهوم صبر شامل وظیفهای است که با وجود همه مشکلات، برای رسیدن به اهدافتان ثابتقدم بمانید.
ما نمیتوانیم آنچه را که برایمان اتفاق میافتد کنترل کنیم، اما میتوانیم عکسالعمل خود را کنترل کنیم. این مفهوم، جان کلام بسیاری از کتب خودیاری امروزی است. صبر به ما کمک میکند تا ذهن و نگرش خود را نسبت به مشکلاتمان در کنترل نگهداریم.
خدا روزیدهنده است
وَكَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُهَا وَإِيَّاكُمْ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ » و (در کار رزق به خدا توکل کنید نه بر سعی خود که) چه بسیار حیوانات که خود بار روزی خود نکشند، خدا ( بدون هیچ کوشش) به آنها و هم به شما روزی میرساند، و او شنوا (ی دعای محتاجان) و دانا (به احوال بندگان) است. ( سوره عنکبوت آیه 29 ).
با یادآوری اینکه روزیدهنده است، به یاد خواهید داشت که به دست آوردن شغل یا فراهم کردن روزی برای خانوادهتان در زمانهای چالشبرانگیز اقتصادی و سیاسی، در دست خداست، نه دست شما. همانطور که خداوند در قرآن میفرماید: «وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ ۚ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا»؛ و او را از جایی که گمان ندارد روزی میدهد و هر کس بر خدا توکل کند، کفایت امرش را میکند؛ خداوند فرمان خود را به انجام میرساند و خدا برای هر چیزی اندازهای قرار داده است! (سوره طلاق آیه 3).
زندگی و مرگ دست خداست
اگر از امنیت جسمی خود میترسید، به یاد داشته باشید که فقط خداست که جان میدهد و آن را پس میگیرد و او زمان مرگ را تعیین کرده است. هیچکس و هیچچیز نمیتواند به شما آسیب برساند مگر خدا بخواهد. همانطور که در قرآن میفرماید: «أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ ۗ» هر کجا باشید اگرچه در کاخهای بسیار محکم، شما را مرگ فرارسد. (سوره نسا آیه 78 ).
یادآوری کوتاهی زندگی
گرفتار شدن در استرس و اضطراب بهآسانی اتفاق میافتد. با اینحال اگر به یاد داشته باشیم که زندگی ما کوتاه و موقت است و زندگی جاودانه در جهان بعد از آن است، این امر نگرانیهای ما را کاهش میدهد.
این اعتقاد به ماهیت گذرا زندگی این جهان به ما یادآوری میکند که هر چه از سختیها، آزمایشها، اضطرابها و اندوههایی که در این دنیا متحمل میشویم، چیزی است که فقط برای مدت کوتاهی تجربه خواهیم کرد و مهمتر از آن اگر با صبر و شکیبایی به این آزمایشها رسیدگی کنیم، خدا به ما پاداش خواهد داد.
ذکر بگویید
«أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » همانا قلبها با نام خدا آرامش میگیرد (سوره رعد آیه 28).
وقتی قلبتان با استرس یا اندوه احساس سنگینی میکند، خدا را به یاد داشته باشید و ذکر بگویید. ذکر به تمام اشکال یاد خدا از جمله نماز، تسبیح، دعا، استغفار و خواندن قرآن اشاره میکند.
«فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلَا تَكْفُرُونِ» مرا به یاد بیار و تو را به یاد خواهم آورد؛ از من سپاسگزار باش و من را انکار نکن. (سوره بقره آیه 152 )).
بر خدا توکل کنید
«فاذا عزمت فتوکّل علی اللَهّ» وقتی تصمیمی گرفتی، به خدا اعتماد کن» (سوره آلعمران آیه ۱۵۹).
برای دیگران دعا کنید
پیامبر همیشه نگران افراد دیگر، مسلمانان و غیرمسلمانان بود و مرتباً برای آنها دعا میکرد. دعا کردن برای دیگران شما را به آنها نزدیک میکند و به شما کمک میکند تا رنج آنها را درک کنید. دعا برای دیگران بهخودیخود یک نسخه شفابخش است.
با قرآن مأنوس شوید
خواندن و گوش دادن به قرآن به تازه کردن قلب و ذهن ما کمک خواهد کرد. اتصال به قرآن به معنای اتصال به خداست. قرآن وسیلهای برای بهبود قلب از استرس و نگرانی است.
«يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ» ای مردم عالم، به حقیقت نامهای که همه پند و اندرز و شفای دلها و هدایت و رحمت بر مؤمنان است از جانب خدایتان آمد. (سوره یونس آیه 57 )).
شکرگزاری کنید
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ؛« اگر شکر نعمت به جای آرید بر نعمت شما میافزایم» (سوره ابراهیم آیه 14).
شمارش نعمتهایمان به ما کمک میکند نه تنها از آنچه داریم سپاسگزار باشیم، بلکه به ما یادآوری میکند که زندگی ما چقدر بهتر از میلیونها نفر دیگر است، چه از نظر سلامتی، خانواده، وضعیت مالی و چه جنبههای دیگر زندگیمان و سپاسگزار بودن به همه ما کمک میکند تا نگرش مثبت را در برابر نگرانیها و چالشهایی که تقریباً روزانه با آن مواجه هستیم حفظ کنیم.
گامهای کوچک بردارید
آرمانها چیزهای فوقالعادهای برای دنبال کردن هستند، اما این کار را بهتدریج انجام دهید. فکر کنید، اولویتبندی، برنامهریزی کنید و جلو بروید. يک قدم در یکزمان.
منابع:
رفيعی، غلامرضا (1390). نقش دعا و نيايش بر سلامت جسمی و روانی. مجله دانشگاه علوم پزشكی قم دوره پنجم ـ شماره سوم.
نساجى زواره، اسماعیل (1386). نقش نیایش در سلامت و آرامش روان. نشریه پاسدار اسلام. شماره 31
https://www.soundvision.com/article/25-ways-to-deal-with-stress-and-anxiety
انتهای پیام
