پیام همگانی روز زن در ایران اسلامی؛ فرصتها و وظایف
روز زن نهتنها بهعنوان روزی برای بزرگداشت مقام زن و مقام مادر، بلکه بهعنوان فرصتی برای تجدید میثاق با ارزشهای اسلامی و الگوگیری از سیره و سبک زندگی حضرت فاطمه زهرا(س) نیز شناخته میشود.
در ایران اسلامی، روز زن با ولادت حضرت فاطمه زهرا(س)، دختر گرامی پیامبر اسلام(ص) و همسر امیرالمؤمنین علی(ع) گرامی داشته میشود. این روز نه تنها بهعنوان روزی برای بزرگداشت مقام زن و مقام مادر، بلکه بهعنوان فرصتی برای تجدید میثاق با ارزشهای اسلامی و الگوگیری از سیره و سبک زندگی حضرت فاطمه زهرا(س) نیز شناخته میشود. در بسیاری از کشورها، روز زن به مناسبتهای مختلفی جشن گرفته میشود، اما در ایران اسلامی، روز زن با یک رویکرد دینی و فرهنگی خاص گرامی داشته میشود. در ایران، روز زن نه تنها بهعنوان یک روز برای مطالبات اجتماعی، بلکه بهعنوان روزی برای تجدید میثاق با ارزشهای اسلامی و الگوگیری از سیره ائمه اطهار(ع) بهویژه سبک زندگی برترین بانوی عالم حضرت زهرای اطهر(س) نیز شناخته میشود.
روز زن؛ فرصتی مغتم برای جامعه اسلامی
روز زن، فرصتی است تا جایگاه والای زن به جامعه اسلامی یادآوری و بر اهمیت مقام والای زن در اسلام تأکید شود؛ اینکه اسلام به زن ارزش و احترام ویژهای قائل است و حضرت فاطمه(س) بهعنوان الگوی کامل یک زن مسلمان معرفی شدهاند.
با گرامیداشت روز زن، ارزشهای اسلامی مانند عفت، حیا، پاکدامنی، ایثار و فداکاری که در سیره حضرت فاطمه(س) تجلی یافته است، در جامعه ترویج میشود.
خانواده مهمترین نهاد اجتماعی است و نقش زن در تقویت بنیان خانواده بسیار مهم است. روز زن، ظرفیتی است تا به اهمیت نقش زن در خانواده و جامعه تأکید شود.
در اسلام، حقوق زنان بهخوبی تعریف شده است و روز زن، مجالی است تا به این حقوق توجه شود و برای تحقق آن تلاش شود.
حضرت فاطمه(س) الگوی کامل یک بانوی مسلمان است بهعنوان یک دختر، یک همسر و یک مادر و یک زن فعال و تأثیرگذار در جامعه است، بنابراین روز زن، فرصت مناسبی است تا به سیره و روش زندگی ایشان توجه ویژه شود و از آن الگوگیری شود.
روز زن، فرصتی است تا همه افراد خانواده و جامعه، اعم از زن و مرد، با هم متحد و همدل شده و به همدیگر احترام بگذارند.
پیامهای همگانی روز زن در جهان امروز
پیامهای روز زن و نقش زن در اسلام بسیار زیاد و ارزشمند است که به برخی از آنها اشاره شد اما برای ایجاد ارتباط بهتر با مخاطبان جهانی، شایسته است به نکات زیر نیز توجه کرد:
۱- گسترش مفاهیم و اجتناب از کلیشهها
به جای استفاده از تعابیر کلیشهای و سنتی، میتوان تعریف جامعتری از زن ارائه داد که شامل ابعاد مختلف هویت او از جمله نقش اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی باشد.
پیام برابری و عدالت بین زن و مرد را میتوان بهعنوان یک ارزش جهانی مطرح کرد و به نقش اسلام در ترویج این ارزشها اشاره کرد. با توجه به تنوع فرهنگی در جهان، میتوان به ارزشهای مشترک بین فرهنگها در مورد زنان اشاره کرد و از تعمیم تجربیات یک فرهنگ به همه فرهنگها خودداری کرد.
۲- ارتباطدهی با مسائل روز
نقش فعال جامعه زنان در مبارزه با تبعیض جنسیتی در همه اشکال آن از جمله خشونت علیه زنان، ازدواجهای اجباری و نابرابری در دسترسی به فرصتها تبیین شود. در کنار اهتمام ویژه نقش محوری زن بهعنوان مادر و همسر در نهاد خانواده، به نقش مهم زنان در رشد و تعالی پایدار کشورها و مشارکت آنها در تصمیمگیریهای سیاسی و اجتماعی تأکید شود. به چالشهای پیش روی زنان در جهان امروز مانند فقر، بیماری، و درگیریها و مخاطرات تروریستی و تکفیری توجه داده شود و بر ضرورت حمایت از زنان در این شرایط تاکید گردد.
۳- معرفی الگوهای موفق زنان
علاوه بر معرفی الگوهای دینی و مذهبی در تاریخ اسلام و ایران اسلامی بهویژه حضرت فاطمه زهرا(س) که برترین الگو و شاخص در اسلام و در بین بانوان مسلمان است، امروزه میتوان به معرفی زنان موفق مسلمان در حوزههای مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی پرداخت تا الگوهای مختلفی برای زنان در سراسر جهان ارائه شود.
به نقش زنان در جوامع مختلف در طول تاریخ و در شرایط مختلف اشاره و تاکید شود تا نشان داده شود که زنان همواره نقش فعالی در شکلدهی جوامع اسلامی و جهانی داشتهاند.
۴- دعوت به عمل و اقدام
نهادهای مسئول و فعالان فرهنگی و همه مخاطبان را به انجام اقدامات عملی برای بهبود وضعیت زنان در جامعه اسلامی و جهانی دعوت کنیم. این اقدامات میتواند شامل حمایت از سازمانهای فعال در حوزه زنان، آموزش و آگاهیبخشی، مشارکت در کمپینهای حمایت از حقوق زنان و تغییر نگرشهای جنسیتی و ابزاری باشد.
اصل بزرگداشت زنان و تکریم بانوان در ایران اسلامی پیامهای زیادی در دنیای امروز برای جهانیان مخابره میکند؛ اینکه خانواده در اسلام مهمترین نهاد اجتماعی است و نقش زن برای مسلمانان در تقویت بنیان خانواده بسیار مهم است. زنان باید مورد احترام و تکریم قرار گیرند و حقوق آنها بهطور کامل رعایت شود. باید به نیازهای زنان توجه شود و برای رفع مشکلات آنها تلاش شود. حضرت فاطمه(س) الگوی کامل یک زن مسلمان است و همه زنان باید از سیره و روش زندگی ایشان الگو بگیرند.
روز زن در ایران اسلامی فرصتی است تا به مقام والای زن، نقش مهم او در جامعه و ارزشهای اسلامی که بر پایه آن بنا شده است، توجه ویژه و مداوم شود؛ برترین بانوی بانوان، الگویی در تمام ابعاد زندگی حضرت فاطمه زهرا(س) صدیقه کبری، زهرای مرضیه دختر گرامی پیامبر اسلام(ص) و همسر امیرالمؤمنین علی(ع)، به حق الگوی کامل و ابدی برای بانون مسلمان و و اسوه و سرور زنان عالم است. ایشان نه تنها در زندگی فردی و خانوادگی، بلکه در عرصههای اجتماعی و سیاسی نیز نقش بسیار مهم و اثرگذاری ایفا کردند و بافدای جان خویش از ولایت و اسلام ناب محمدی دفاع کرده و موجب بقای اسلام اصیل شدند.
حضرت زهرا(س) ویژگیهای اخلاقی برجسته و بینظیری دارند که ایشان را در بالاترین مراتب یک انسان الهی و اسوه قرار میدهد.
ایمان راسخ و تقوای الهی از ویژگیهای حضرت فاطمه(س) است؛ ایشان با تمام وجود به خداوند ایمان داشتند و همواره در تلاش برای تقرب به او بودند. ایشان الگویی کامل در زمینه عبادت، دعا و نیایش هستند. در نمازهای خویش ابتدا بر دیگران و همسایگان دعا میکردند و همواره سفارش به اولویت همسایه داشتند که امروزه به یک ضربالمثل دینی معروف شده است: «الجار ثم الدار»؛ اول همسایه، سپس خانه. بنابراین حضرت فاطمه(س) ارتباط بسیار نزدیکی با خالق هستی داشتند و همواره در حال راز و نیاز با او بودند.
حیا و عفت داشتن از بارزترین ویژگیهای اخلاقی حضرت زهرا(س) بود. ایشان در تمام مراحل زندگی حتی در لحظات حضور اجتماعی و سخنرانی در مسجد، حجاب و عفات کامل و فوقالعادهای داشتند. حضرت فاطمه(س) در برابر سختیها صبر و استقامت داشتند و در مصائب زندگی صبور و استوار بودند و هیچگاه از پای ننشستند.
ایشان در دفاع از حق و عدالت، شجاعت و شهامت فراوانی از خود نشان دادند و در برابر ظالمان ایستادگی کردند. حضرت فاطمه(س) بسیار مهربان و بخشنده بودند و همواره به نیازمندان کمک میکردند. ایشان از علم و دانش الهی و آگاهی بالایی برخوردار بودند. ایشان به معارف قرآن و حقایق دین آشنایی کامل داشتند.
سادگی و قناعت داشتن و زندگی ساده و بیآلایش از ویژگی های حضرت فاطمه(س) بود که همواره از تجملگرایی و دنیاطلبی دوری میجستند. حضرت فاطمه(س) پس از رحلت پیامبر(ص) با تمام توان از حق امیرالمؤمنین(ع) دفاع کردند و در برابر کسانی که میخواستند حق امامت را پایمال کنند ایستادگی کردند.
چرا حضرت فاطمه(س) الگوی یک بانوی نمونه است
حضرت فاطمه زهرا(س) الگویی بیبدیل برای همه مسلمانان بهویژه بانوان است، چراکه آن حضرت در تمام ابعاد شخصیتی جامعیت دارند، از جمله اینکه در عصمت، ایمان، اخلاق، عقل و دانش و عمل، کامل هستند.
ایشان نقشآفرینی اجتماعی داشتند، چراکه تنها به زندگی فردی خود بسنده نکردند، بلکه در امور اجتماعی و سیاسی نیز نقش فعالی داشتند؛ ایشان با شخصیت جامعالاطراف و الهامبخشی که داشتند الگویی برای همه نسلهاست؛ پیامها و آموزههای حضرت فاطمه(س) برای همه نسلها و در همه زمانها ارزشمند و قابل الگوبرداری است.
ما برای الگوگیری از حضرت فاطمه(س) میبایست تلاش کنیم تا ایمان خود را تقویت کنیم و به خداوند نزدیکتر شویم. عفت و حیا را در تمام شئون زندگی خود رعایت کنیم. در برابر مشکلات صبور و استوار باشیم. در دفاع از حق و عدالت از هیچ تلاشی فروگذار نکنیم. مهربان و بخشنده باشیم و به نیازمندان کمک کنیم. به کسب علم و دانش اهمیت دهیم.
با الگوگیری از ایشان میتوانیم به کمال انسانی و هدف از آفرینش خویش دست پیدا کنیم و در دنیا و آخرت سعادتمند شویم.
وظایف نهادها و فعالان فرهنگی در روز زن
ناگفته پیداست که روز زن، فرصتی مغتنم برای نهادها و فعالان فرهنگی است تا با برنامهریزی دقیق و هدفمند، پیامهای ارزشمند این روز را به جامعه اسلامی و جهانی منتقل کنند. در ادامه، برخی از اقداماتی که میتوانند در این زمینه انجام دهند، پیشنهاد میشود:
۱- بازخوانی و تبیین جایگاه زن در اسلام
نهادهای علمی و پژوهشی و فرهنگی مرتبط، با استناد به آیات قرآن و روایات معصومین، بر برابری حقوق زن و مرد در زمینههای مختلف تأکید و تبیین کنند.
نقشآفرینی زنان در تاریخ اسلام را تبیین کنند و با معرفی زنان مؤثر و تأثیرگذار در تاریخ اسلام، الگوهای مناسبی برای نسل جوان ارائه دهند.
با تبیین نقش مادری و تربیت نسل، به اهمیت نقش زنان در تربیت نسل و تأثیر آن بر آینده جامعه بپردازند.
۲- برگزاری برنامههای فرهنگی متنوع
با دعوت از کارشناسان و فعالان حوزه زنان، همایشها و نشستهای تخصصی هدفمند و اثربخشی برگزار کنند.
برای اقشار مختلف، کارگاههای آموزشی در زمینههای مختلف از جمله حقوق زنان، توانمندسازی زنان، کارآفرینی و... برگزار کنند.
برگزاری نمایشگاهها و جشنوارههایی با موضوع زنان و خانواده در این راستا سودمند و تأثیرگذار است؛ تولید محتوا در حوزه مسائل بانوان و دختران بسیار حائز اهمیت است، بنابراین نهادهای مسئول و کنشگران فرهنگی باید تولید محتواهای جذاب و متنوع مانند فیلم، کلیپ، پادکست و... با محوریت زنان و نقش آنها در جامعه را به لحاظ کمی و کیفی، تنوع و گستره افزایش دهند.
۳- استفاده از فضای مجازی
فعالان حوزه زنان و دختران، با ایجاد پویشهای مجازی مشارکت فعال کاربران در فضای مجازی را جلب کنند؛ تولید محتوای جذاب در شبکههای اجتماعی یک ضرورت روزافزون است، از اینرو کنشگران عرصه بانوان، با تولید محتواهای نو و جذاب و متناسب با سلیقه مخاطبان، در شبکههای اجتماعی فعالیت کنند و با استفاده از هشتگهای مرتبط، گستردگی و تأثیرگذاری جهانی پیامها را افزایش دهند.
۴- همکاری با رسانهها
نهادهای فرهنگی، با برگزاری مصاحبه با صاحبنظران حوزوی و دانشگاهی، کارشناسان و فعالان حوزه زنان، دیدگاههای مختلف را به مخاطبان ارائه دهند و همچنین با نوشتن مقالات علمی و یادداشتهای تحلیلی در رسانههای مختلف، به تبیین موضوعات مرتبط با زنان بپردازند.
۵- تعامل با نهادهای بینالمللی
نهاد حاکمیتی و دولتی و عمومی که در حوزه زنان مأموریت دارند؛ با شرکت در کنفرانسها و نشستهای بینالمللی، ضمن معرفی الگوهای موفق زنان اسلامی و ایرانی، به ارتقای جایگاه زنان در جامعه بشری و در سطح بینالمللی کمک کنند و از تجربیات سایر کشورها بهرهمند شوند.
۶- حمایت از فعالیتهای زنان
نهادهای اجتماعی و فرهنگی مسئول، با حمایت از کسبوکارهای زنان، به ایجاد فرصتهای شغلی برای آنها کمک کنند و همچنین با حمایت از فعالیتهای فرهنگی و هنری زنان، به رشد و شکوفایی آنها کمک کنند.
در مجموع، نهادها و فعالان فرهنگی باید با همکاری یکدیگر و با استفاده از تمام ظرفیتها، با تعقیب نگرشهای اصیل اسلامی و ایرانی نسبت به زنان، به ایجاد جامعهای برابر و عادلانه کمک کنند. با توانمندسازی زنان، به افزایش مشارکت شایسته آنها در جامعه اسلامی و تحقق عدالت اجتماعی کمک کنند و نهایتاً با اجرای این اقدامات، میتوان روز زن را به فرصتی برای ارتقای جایگاه زنان در جامعه و ترویج فرهنگ اسلامی و ایرانی تبدیل کنند.
حجتالاسلام والمسلمین محمدباقر مشکاتی، پژوهشگر دینی
انتهای پیام
