درس معارف قرآن علامه مصباح بی‌نظیر است

به گزارش ایکنا، آیت‌الله محمود رجبی، استاد درس خارج حوزه علمیه، 10 آبان‌ماه در همایش علمی «تبیین ضرورت درس معارف قرآن» که در مؤسسه آموزشی ـ پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار شد، با بیان اینکه کتاب معارف قرآن (نوشته علامه مصباح) از ابعاد کم‌نظیر یا بی‌نظیر برخوردار است، گفت: همان طور که در فرمایش امام علی(ع) آمده است، هر قدر در مورد قرآن کار شود، باز هم زمینه کار بیشتر و وسیع‌تر وجود دارد در مورد این کتاب هم، چنین مسئله‌ای صادق است.

وی اضافه کرد: مقام معظم رهبری فرمودند چقدر بشر ببافد و وابافد تا به اندکی از علم برسد؛ ما در کنار دریای علوم قرآن نشسته‌ایم ولی از آن استفاده نمی‌کنیم و قدر آن را نمی‌دانیم.

آیت‌الله رجبی با بیان اینکه علامه مصباح، متد فقهی را در فهم قرآن با دقت مدنظر قرار می‌دادند و در هر موضوعی آیات فراوانی را به کار می‌گرفتند، گفت: این مسئله نشان می‌داد که کل قرآن را برای این موضوع با دقت تمام دیده‌اند و در مورد نظم مباحث هم تأمل و فکر زیادی کردند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم اظهار کرد: محتوای این کتاب طوری است که هم مبانی آن و هم مباحث روبنایی آن مطرح شده است و از مبانی به مسائل رسیده‌اند.

رئیس مؤسسه آموزشی ـ پژوهشی امام خمینی(ره) با بیان اینکه در پیام رهبری به صدمین سال بازتأسیس، ایشان فرمودند که حوزه باید با همه معارف قرآن و دین آشنا باشند، ادامه داد: علامه می‌فرمود نکاتی از قرآن دارم که اگر در فقه به کار گرفته شود، باعث تحول قابل ملاحظه در فقه خواهد شد.

کتابی بی نظیر

وی ادامه داد: رهبری باز در پیامشان فرمودند که فقیه باید با علوم انسانی رایج بشری آشنا باشد و از آن استفاده کند؛ اولین کسی که موشکافانه و دقیق در وادی علوم انسانی وارد شدند، ایشان بود و کتابی مشابه کتاب ایشان در این زمینه نداریم.

آیت‌الله رجبی اظهار کرد: روزآمدی در کتابشان برای پاسخ به شبهات وجود دارد و گاهی یک جمله ایشان پاسخ به یک شبهه جدی است؛ بسیاری از فلسفه‌های مضاف علوم این اشکال و شبهه را مطرح می‌کنند که دین، مسائل هنجاری را طرح می‌کند و هنجار ربطی به توصیف ندارد و ایشان در این کتاب به این شبهه پاسخ دادند یا در ضمن درس معارف به نسبیت معرفت ضلال اشاره کردند و اینکه نسبیت در حق وجود ندارد.

عضو مجلس خبرگان رهبری بیان کرد: مقام معظم رهبری فرمودند که حوزه باید بداند در مباحث عقلی چه چیزی مطرح است و متناسب با آن بعد عقلانی به آن بدهد، افزود: لذا علامه مصباح هر جا لازم بوده است تحلیل عقلی ارائه کرده است و در خیلی موارد هم نظریه‌پردازی داشته‌اند. فراوان در معارف قرآن شاهد نظریه‌پردازی از سوی ایشان هستیم و ایشان آگاهانه به نظریه‌پردازی پرداخته است و صرفاً جمع آیات و روایات نیست. 

وی ادامه داد: ایشان وقتی عوامل سقوط را هوای نفس و شیطان معرفی کرده است، به ربط این دو و عناصر محوری آنان پرداخته است؛ در کتاب در معارف قرآن به وفور از این نوع نظریه‌پردازی‌ها داریم ولی ما در این عرصه فقیریم. 

نظام‌سازی در کتاب معارف قرآن

آیت‌الله رجبی گفت: در نظام‌سازی هم بارها مقام معظم رهبری بر آن تأکید فرمودند که باید در حقوق و سیاست و فرهنگ و ... باید نظام‌سازی کنیم، لذا ایشان این مسئله را مورد توجه قرار دادند و در مباحث اخلاق در خانواده مسائلی مطرح کردند که برای تعیین نظام خانواده راهگشاست.

وی با بیان اینکه محتوای این درس بسیار متقن و بی‌نظیر است، تصریح کرد: برخی از استادان آن را بدون ذکر نام نویسنده در مقطع دکتری یکی از دانشگاه‌های مهم تدریس و دانشجویان از آن استقبال زیادی کرده بودند.  

وی افزود: موضوع دیگر، بصیرت‌افزایی نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی است که در این کتاب فراوان است؛ موضوع دیگر هم بعد اخلاقی و تربیتی آن است. اگر کسی دل به این معارف بدهد، ساختار اخلاقی و تربیتی او را شکل می‌دهد. برخی گفته‌اند ساختار فکری ما بر اساس همین کتب علامه شکل گرفت و همین سبب حفظ رویکرد تربیتی و اخلاقی ما شد. 

عضو شورای عالی حوزه با بیان اینکه بحث دیگر، روش علامه مصباح است، اضافه کرد: در موارد متعدد از تعابیری چون احتمال دارد این باشد و احتمال قوی فلان گزاره است و .... استفاده کردند تا اتقان آن بیشتر باشد.

رجبی با بیان اینکه بخشی از کتب علامه، نقد نظریات اندیشمندان غربی است، گفت: برخی از آثار ایشان هم رویکرد نقادانه و تهاجمی داشته و تبیین هم وجود دارد، از جمله اینکه فلسفه غرب را نقد کرده‌اند.

وی افزود: تفکیک بین مباحث قرآنی و غیر آن و عدم خلط این مباحث هم از ویژگی‌های این کتاب است. اینکه مرز دانش‌ها مشخص شود، مهم است و به تعبیر ایشان راسخون فی العلم کسانی هستند که این قدرت تفکیک را دارند.

وی در خاتمه تأکید کرد: بیان روان و رسای این کتاب در عین متقن و علمی بودن از ویژگی‌های دروس معارف علامه مصباح یزدی است.