مهد قرآن؛ تحول در آموزش با بهره‌گیری از فناوری و مشارکت خانواده‌ها

محمود کریمی، معاون آموزش مؤسسه مهد قرآن کشور، در گفت‌وگو با ایکنا خراسان رضوی، درخصوص برنامه‌های نوین و چشم‌انداز پنج‌ساله مهد قرآن کشور، اظهار کرد: مؤسسه مهد قرآن به عنوان یکی از نهادهای پیشرو در زمینه آموزش عمومی قرآن کریم، هم‌اکنون با بیش از 100 شعبه فعال در سراسر کشور، نقش مهمی در شکل‌دهی بنیان‌های قرآنی نسل جدید ایفا می‌کند. این مؤسسه تلاش دارد تا با به‌روزرسانی مستمر برنامه‌های آموزشی خود، تعالیم قرآن را به شیوه‌ای مؤثر به مخاطبان خود منتقل نماید.

وی ادامه داد: در راستای تحقق رسالت اصلی مهد قرآن، ارتقای سطح آموزش است که این امر مستلزم بازنگری در محتوای آموزشی و روش‌های انتقال آن است. ما بر اجرای دقیق استانداردهای ملی آموزش قرآن تأکید داریم و در حال تدوین سرفصل‌های به‌روز شده‌ای هستیم که انس بیشتر مخاطب با متن و پیام‌های قرآنی را هدف قرار داده است. تمرکز بر مهارت‌های سه‌گانه روخوانی، روان‌خوانی و حفظ آیات محوری، ضامن تعمیق یادگیری است.

کریمی بیان کرد: برگزاری دوره‌های آموزشی در بخش‌های مختلف به صورت حضوری و مجازی به میزبانی دفتر مرکزی و یا شعب مهد قرآن در سراسر کشور، برگزاری جلسات هم‌اندیشی مربیان محترم از سراسر کشور به جهت هم‌افزایی فکری و نقد و بررسی آموزش‌های موجود و ارائه راهکارهای نوین جهت رشد و پیشرفت در آموزش‌های قرآنی ازجمله این موارد است. همچنین توجه به رویکرد حفظ اجزاء همراه با فهم و تدبر و سنجش آسان‌تر ولی عمیق‌تر از محفوظات حافظان قرآن نیز در این موسسه صورت می‌گیرد.

آموزش قرآن باید متناسب با ظرفیت ادراکی کودک طراحی شود

معاون آموزش مؤسسه مهد قرآن کشور در خصوص شیوه‌های نوین آموزش قرآن به کودکان، به ویژه با توجه به تفاوت‌های شناختی آنان، تصریح کرد: آموزش باید متناسب با ظرفیت ادراکی کودک طراحی شود. ما از روش‌های فعال و مشارکتی نظیر قصه‌گویی قرآنی، بازی‌های مبتنی بر مفاهیم دینی و استفاده از ابزارهای چندرسانه‌ای بهره می‌بریم. هدف این است که یادگیری به جای تحمیل، یک تجربه شیرین و معنادار برای کودک تلقی گردد تا عشق به کلام وحی درونی شود.

وی ادامه داد: آموزش پیام‌های قرآنی همراه با شعر و داستان و نقاشی و بازی که در این راستا کتاب ستاره‌ها در چهار مجلد به همراه کتابچه صوتی تهیه و منتشر گردیده و در اختیار شعب سراسر کشور قرار داده‌ شده و مراکزی که مخاطبین این رده سنی دارند از این آموزش‌ها بهره خواهند برد.

کریمی با اشاره به اینکه اولویت‌های پژوهشی ما براساس نیازسنجی‌های میدانی تنظیم‌شده است، بیان کرد: سنجش میزان درک مفاهیم قرآنی، بررسی اثربخشی روش‌های نوین آموزش روخوانی و پژوهش درباره مؤلفه‌های تربیت اخلاقی مبتنی بر سیره قرآنی، ازجمله سرفصل‌های اصلی است که نتایج آن‌ها مستقیماً در بازنگری متون آموزشی اعمال خواهد شد. در این راستا تهیه و تولید اپلیکیشن و محتوای آموزش حفظ جامع در دستور کار قرار دارد. همچنین پژوهش‌هایی درزمینه آسان‌سازی ترجمه قرآن و ادعیه کتاب صحیفه سجادیه در حال انجام است.

معاون آموزش مؤسسه مهد قرآن کشور در ادامه درباره دوره‌های توانمندسازی مربیان مهد قرآن، گفت: دوره‌های توانمندسازی ما بر رویکرد شایستگی‌محور بناشده‌اند. این دوره‌ها شامل کارگاه‌های تخصصی در زمینه روانشناسی کودک، روش تدریس فعال، و مدیریت کلاس‌های چند سطحی قرآنی است. هدف، تبدیل مربیان از صرفاً معلم روخوانی به یک مربی تربیتی است که بتواند مفاهیم قرآنی را در زندگی عملی نهادینه سازد. ارتقای سطح توانمندی مربیان در بخش‌های مختلف اعم از روش تدریس حفظ، تجوید، صوت و لحن و مفاهیم قرآن مدنظر است.

کریمی درباره معیارهای انتخاب و ارزیابی مربیان در مؤسسه مهد قرآن اظهار کرد: معیارهای انتخاب فراتر از تسلط صرف بر قرائت است؛ ما به دنبال افرادی هستیم که تعهد عمیق به رسالت قرآنی و سلامت روانی لازم برای ارتباط مؤثر با مخاطب را دارا باشند. ارزیابی‌ها نیز شامل مشاهده مستمر عملکرد در کلاس، سنجش میزان انطباق روش تدریس با اصول تربیتی و دریافت بازخورد از والدین به صورت دوره‌ای هست.

معاون آموزش مؤسسه مهد قرآن کشور افزود: میزان محفوظات (حداقل بین یک تا سه جزء)، روخوانی صحیح قرآن، آشنایی حداقلی با حروف و حرکات عربی و قواعد ابتدایی روخوانی، میزان علاقه به تدریس و توانایی اداره کلاس ازجمله شاخص‌های یک مربی توانمند و خوب است. همچنین اجرای طرح تشویق نیز می‌تواند برای مربیان کمک خوبی باشد برای این امر مربیان باید به سامانه طرح تشویق به نشانی https://tashwiq.ir مراجعه و ثبت‌نام کنند.

مشارکت فعال مربیان قرآن در پروژه‌های آموزشی

وی با بیان اینکه شعب مهد قرآن باید بستری را فراهم کنند تا مربیان مستعد بتوانند در پروژه‌های پژوهشی مرتبط با حوزه آموزش قرآن مشارکت فعال داشته باشند، بیان کرد: از طریق کارگاه‌های آموزشی و تولید محتوای آموزشی مبتنی بر تحقیق، زمینه ارتقای مدارک و دانش تخصصی آنان را در حوزه‌های علوم قرآنی و تربیتی فراهم آورند. همچنین حضور مربیان در مقاطع تحصیلات تکمیلی و دانشگاه‌ها بسیار مهم است.

کریمی چشم‌انداز مؤسسه را دستیابی به یک نظام آموزشی قرآنی کاملاً استاندارد و قابل‌ تعمیم ملی دانست و گفت: در این پنج سال، پیگیری تکمیل بانک جامع محتوای الکترونیکی آموزشی، نهادینه‌سازی پژوهش به عنوان یک فرهنگ‌سازمانی و توسعه مدل‌های سنجش اثربخشی آموزش در سطوح کلان، اهداف اصلی ما را تشکیل می‌دهند تا بتوانیم با تغییر رویکرد در برنامه حفظ کشور، ان‌شاءلله با مشارکت همه نهادها و سایر مؤسسات قرآنی، پنج میلیون نفر جزء حافظ قرآن در کشور داشته باشیم.

معاون آموزش مؤسسه مهد قرآن کشور درباره استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی یا ابزارهای دیجیتال در فرآیند آموزش قرآنی، تصریح کرد: استفاده از فناوری صرفاً جایگزینی ابزار نیست، بلکه تسهیل‌کننده یادگیری است. ما در حال‌ توسعه اپلیکیشن‌های تعاملی برای تثبیت محفوظات و شبیه‌سازی محیط‌های قرائت هستیم. همچنین، از ابزارهای دیجیتال برای شخصی سازی مسیر یادگیری براساس میزان پیشرفت او بهره می‌بریم تا آموزش‌ها دقیق‌تر و هدفمندتر دنبال شوند.

وی با اشاره به اهمیت نقش خانواده‌ها در موفقیت طرح‌های آموزشی مهد قرآن، گفت: مشارکت خانواده سنگ بنای موفقیت هر برنامه تربیتی است. برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای اولیا و ارائه گزارش‌های پیشرفت مستمر به خانواده‌ها از جمله اقدامات است که حلقه پیوند خانه و کلاس قرآن را تقویت می‌کند و آموزش‌ها را در محیط زندگی تداوم می‌بخشد. در این میان تولید محتواهایی بر مبنای آموزش‌های خانوادگی و توسعه و تبلیغ جلسات قرآن خانگی می‌تواند به این امر مهم کمک کند.