دعای مکارمالاخلاق؛ نقشه راهی برای زندگی مبتنی بر عبودیت حقیقی
حجتالاسلام محمد شجاعی با تأکید بر فراز مشهور دعای امام سجاد(ع) که میفرمایند: «عمر مرا تا زمانى كه صرف طاعت تو شود، دراز گردان و هر گاه عمرم چراگاه شيطان شود، جانم را بستان و به سوى خود بِبَر» گفت: دعای مکارمالاخلاق یکی از کاملترین برنامههای انسانسازی امام سجاد(ع) برای ساختن سبک زندگی مبتنی بر طاعت الهی و عبودیت حقیقی است.
به گزارش خبرنگار ایکنا از خراسان رضوی، حجتالاسلام محمد شجاعی، پژوهشگر و مؤسس مؤسسه منتظران منجی علیهالسلام، امروز، ۸ بهمن ماه در آیین اختتامیه و تقدیر از برگزیدگان دومین جشنواره ملی شعر «مژده وصل» با تأکید بر فراز مشهور دعای امام سجاد(ع) (معروف به دعای مکارمالاخلاق) که میفرمایند: «عمر مرا تا زمانى كه صرف طاعت تو شود، دراز گردان و هر گاه عمرم چراگاه شيطان شود، جانم را بستان و به سوى خود بِبَر» اظهار کرد: این فراز، فلسفهای پیشرفته و سبک زندگی متعالی ارائه میدهد، با این مفهوم که عمر تنها زمانی ارزشمند است که در مسیر بندگی و طاعت خداوند مصرف شود و در غیر این صورت، مرگ پیش از تباهی بیشتر، بزرگترین رحمت الهی است. دعای مکارمالاخلاق یکی از کاملترین برنامههای انسانسازی امام سجاد(ع) برای ساختن سبک زندگی مبتنی بر طاعت الهی و عبودیت حقیقی است.وی افزود: ما روح خدا هستیم و به این دنیا آمدهایم تا به خلافت الهی برسیم و در صفات به پروردگار شبیه شویم. زمین، باشگاه الهی برای پرورش انسان است و هدف آفرینش رسیدن به مقام عبودیت و خلافت است، نه قدرتهای دنیوی گذرا. در این مسیر، مربی عینی و کامل، امام معصوم است که تمام کمالات را دارد و عبودیت بالاترین درجه انسانی است که پس از آن به رسالت میرسد.
این پژوهشگر در ادامه به سبک زندگی پایدار اشاره کرد و گفت: موفقیت واقعی، تداوم رشد فرزندان و نسلها در طاعت و نزدیکی به خداوند است. امام سجاد(ع) به ما میآموزد که از خداوند بخواهیم عبودیت و طاعت را روزبهروز افزایش دهد تا به میزان طاعت، به خانواده آسمانی (پیامبر و اهلبیت علیهمالسلام) شبیه شویم. این دعا بیش از همه بر اصلاح خلق تمرکز دارد، خلق، باطن واقعی انسان است و بدون کار بر آن، انسان با همان باطن حیوانی یا شیطانی در قیامت ظاهر میشود.
شجاعی اظهار کرد: هفتهای یک بار این دعا را با حضور قلب بخوانید، این دعا فهرستی کامل از زیباییهای اخلاقی است که انسان را به خانواده آسمانی نزدیک میکند. همیشه خود را محاسبه کنید به این صورت که اخلاقمان چگونه است؟ زیارت حقیقی، زیارت خود انسان و اصلاح باطن است.
وی همچنین به اهمیت مدیریت غمها پرداخت و گفت غم حقیقی، غم فاصله از خدا و اهلبیت(ع) و غصه برای دنیا، چهارراه شیطان و بلا است. مرگ، انتقال از رحمت یکدرصدی دنیا به ۹۹ درصدی آخرت است. آمار بالای طلاق نشاندهنده ضعف در کار بر اخلاق است، رحمت و مهربانی به انسانها باید روزبهروز افزایش یابد تا به خداوند نزدیک شویم و اگر دغدغه اصلی مرگ و آخرت نباشد، به امور مادی مشغول میشویم که در قیامت سودی ندارد.
مؤسس مؤسسه منتظران منجی علیهالسلام ادامه داد: ساختارهای خلقت، ساختارهای ریاضیاند. خداوند همه چیز را با عدد و اندازه آفریده است. در نظام هستی، هیچ موجود و هیچ ساختاری را نمییابیم که فاقد عدد و اندازه باشد. خداوند اساساً مهندس است و تمام مخلوقاتش، بدون استثنا، عدد و اندازه دارند.
شجاعی با اشاره به آیه «وَكُلَّ شَيْءٍ فَعَلْنَاهُ بِقَدَرٍ»؛ برای هر چیزی اندازهای قرار دادهایم، اظهار کرد: این آیه اشاره به این دارد که محال است چیزی بیابید که در آن رقم، عدد یا اندازهای نباشد و حتی ساختارهای روحی و معنوی نیز ساختارهای ریاضیاند.
وی اظهار کرد: در آیهای خداوند میفرماید: « وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ»؛ هیچ چیزی نیست مگر آنکه خزانههایش نزد ماست و آن را جز به اندازه معین نازل نمیکنیم. اندازه و عدد در همه چیز وجود دارد و هیچ استثنایی نیست و به همین دلیل، در تمام رشتههای دانشگاهی جهان و در مراکز علمی دانشمندان در نهایت به همان اعداد و اندازههایی میرسند که خداوند در مخلوقات قرار داده است.
این پژوهشگر با بیان اینکه همه دانشمندان جهان در تمام دانشگاهها، شاگردان خداوند هستند، بیان کرد: آنها جلوهها و ظرافتهای ریاضی استادشان را در مخلوقات شناسایی میکنند، همه مشغول خداشناسیاند و ساختارهای ریاضی او را مطالعه میکنند. «أَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ»؛ به هر سو رو کنید، جلوه خدا را میبینید.
شجاعی با تأکید بر اینکه موفقیت در هر کاری، در شناخت همین قدرها و اعداد است، اظهار کرد: انسان زمانی در هر رابطه و هر امری موفق میشود که قدرها و اندازهها را بشناسد و رعایت کند. خداوند میفرماید: «لِكُلِّ شَيْءٍ قَدَرًا»؛ برای هر چیزی اندازهای قرار دادیم و استثنایی ندارد. اگر قضا یا نتیجهای میخواهید (چه غذا، چه محصول، چه موفقیت)، ابتدا باید قدرها و اندازههایش را شناسایی کنید.
وی با بیان اینکه نمیتوانید هرچه دوست دارید را بدون شناخت و رعایت اندازهها دنبال کنید گفت: بشر خود نمیتواند قدرها را تعیین کند، قدرها و قضاها از پیش تعیین شدهاند و ما فقط باید آنها را بشناسیم و رعایت کنیم.
این پژوهشگر افزود: به همین دلیل، هرگاه از این قدرها و اندازههای ریاضی فاصله بگیریم، به بنبست میرسیم. در علم، مهندسی و پژوهشهای دانشگاهی هرجا اندازهها را شناسایی، کشف و رعایت کنیم، موفقیت داریم، اما هرجا قدرها را رعایت نکنیم، شکست میخوریم.
نفس انسان شاهکلید ورودی به همه اندازههاست
شجاعی با بیان اینکه از جمله چیزهایی که قدر و قضا دارد، نفس انسان است، ادامه داد: خداوند در قرآن میفرماید که همه مخلوقات زمین و آسمان را بر اساس قدر نفس انسان تنظیم کرده است. نفس انسان، شاهکلید ورودی به همه اندازههاست.
وی بیان کرد: اگر این شاهکلید را نداشته باشیم، گلها را میبینیم، اما نمیدانیم چرا به این شکل و رنگ هستند و چرا این بو را دارند. بدون شناخت قدر نفس، علم ممکن است به دست آید، اما فهم و معرفت هرگز به دست نمیآید.
مؤسس مؤسسه منتظران منجی علیهالسلام با بیان اینکه قیمت انسان، علم او نیست، گفت: نمیتوان گفت هر کس سواد بیشتری دارد، ارزش بیشتری دارد، قدر واقعی انسان در بخش فراتر از عقل و تجرد شکل میگیرد، بخشی که به آن «فوق عقل» یا «فوق تجرد» میگویند.
وی با بیان اینکه دانش خداوند در کلامش در کتاب الله، قرآن، ظهور پیدا کرده است، اظهار کرد: همان خدایی که دانشمندان در رشتههای مختلف مشغول مطالعه جلوههای ریاضی او هستند، همین قرآن را نازل کرده است، اما برای فهم قرآن، ادعیه، نماز و زیارت، دانش کافی نیست، بلکه باید از حوزه دانش جدا شویم و به حوزه معرفت و فهم برسیم.
این پژوهشگر افزود: اگر آن فهم را نداشته باشید، فقط جملات عربی را میخوانید بدون آنکه متوجه شوید چه میگویید و فقط میخوانید و فکر میکنید ثوابی دارد، در حالیکه تحولی در انسان ایجاد نمیشود و معرفتی به دست نمیآید.
وی با بیان اینکه یکی از اصول دین ما «معاد» است، گفت: شما از مبدأیی آمدهاید و به سوی همان مبدأ بازمیگردید. آمدهایم به مسافرخانهای به نام زمین و بازمیگردیم به اصل و نسب خودمان، به خانواده و ریشهمان. اصل و نسب همه ما از یک روح واحد آفریده شده است که همان نور محمد و آل محمد است. از آن روح پاک آمدهایم و به سوی همان بازمیگردیم.
شجاعی با بیان اینکه امام رضا(ع) حقیقت ماست، اظهار کرد: وقتی با شناخت این حقیقت به زیارت میروید، دیگر ناقص زیارت نمیکنید.
وی با بیان اینکه برای هرکس مصرف شوی، لیاقت و قیمتت همان است، گفت: جایی در زندگیات، وقتت، عمرت و استعدادهایت را بگذار که معادل بینهایت دریافت کنی، چون قیمتت بینهایت است. برای هر چیزی و هر کسی مصرف نشوید، برای کسی مصرف شوید که دائم به قیمتتان اضافه شود.
شجاعی با اشاره به ماههای شعبان و رمضان افزود: خداوند این ماهها را برای ما قرار داده است تا دستمان را بگیرد و دعوتمان کند به ضیافت. روزه یعنی آن چهار لایه (جمادی، گیاهی، حیوانی، فرشتهای) را ببندیم تا روح ما بتواند به ملاقات و ضیافت برسد و اگر این موضوع را متوجه نشویم، حتی پنجاه سال هم روزه بگیریم و یا نماز بخوانیم، فایدهای ندارد.
این پژوهشگر با تأکید بر خواندن مناجات شعبانیه بیان کرد: دعایی که ائمه(ع) در ماه شعبان میخواندند این است: خدایا! بر من نظر کن، نظر کسی که صدایش کردی و اجابتت کرد و به یاریات به کارش گماشتی و اطاعتت کرد. خودت ندا کن و بگو «إلهی انظر إلی»؛ خدایا به من نگاه کن.
