معاون پژوهش حوزه تشریح کرد
فلسفه و چرایی متنمحوری دروس حوزه
حجتالاسلام و المسلمین فرهاد عباسی گفت: از نوادر نظامات آموزشی، نظام آموزشی حوزه است که کاملاً متنمحور است زیرا مراکز آموزشی دیگر سرفصلمحور و مهارتمحور و ... پررنگتر است؛ البته این متنمحوری فلسفه و منطق خاص خود را دارد که مهمترین آن استنباط معارف دین از منصوصات است.
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام و المسلمین فرهاد عباسی، معاون پژوهش حوزههای علمیه، 26 بهمن ماه در آئین رونمایی از مجموعه ویدئوهای کوتاه معرفی کتب درسی حوزه علمیه که در سالن ساختمان انجمنهای علمی حوزه برگزار شد، با بیان اینکه ظرفیت حوزههای علمیه به صورت کاملاً ملموس پیش روی ما هست، گفت: امام خمینی (ره) و رهبری و بزرگوارانی مانند علامه طباطبایی و آیات عظام مکارم و جوادی و وحید خراسانی و شهدای بزرگی چون مطهری و بهشتی و ... نشاندهنده ظرفیت حوزه هستند و حوزه نشان داده است میتواند چنین نیرو و سرمایههایی را تربیت کرده و به جامعه تقدیم کند. وی افزود: این ظرفیت عظیم در سایه تربیت علمی، اخلاقی و رفتاری و سلوک شخصی و اجتماعی در بستر حوزه شکل گرفته است. اگر یک نظام تعلیم و تربیت، یکی از این افراد را بیرون داده باشد، جا دارد به خود ببالد؛ در غرب وقتی یک نفر نظریه و نوآوری دارد، نام او را بر سر در دانشگاه و مراکز علمی خود میزنند. ما اگر بخواهیم سرمایه حوزه را این گونه معرفی کنیم، باید به اندازه دیوار چین، اسامی و نامها را بنویسیم.
عباسی بیان کرد: این ظرفیت در بستر تعلیم و تربیت حوزوی شکل گرفته است و دارای ارکان و شاخصههای اصلی است که دست به دست هم دادهاند و نتیجه آن اعاظم و بزرگورانی است که در عرصه اخلاق، تربیت، سیاست، فرهنگ و ... جزء سرآمدان تاریخ هستند.
وی اضافه کرد: ارکان تعلیم و تربیت حوزوی شاخصههای متعددی دارد که یکی از آن محتوای علمی و دروس حوزه است که طلبه از روز اول براساس آن دانش را فرا میگیرد؛ از نوادر نظامات آموزشی، نظام آموزشی حوزه است که کاملاً متنمحور است زیرا مراکز آموزشی دیگر سرفصلمحور، مهارتمحور و ... پررنگتر است.
معاون پژوهش حوزه بیان کرد: البته این متنمحوری، فلسفه و منطق خاص خود را دارد که مهمترین آن استنباط معارف دین از منصوصات است؛ منبع اصلی ما برای استنباط حکم، قرآن و روایات است و عقل هم در این مسیر به ما کمک میکند.
وی اظهار کرد: عالمترین و مجتهدترین طلبه، کسی است که بتواند براساس ضوابط، استنباط از قرآن و روایات را بلد باشد؛ بنابراین مهارت تحلیل متن که در غرب به دانش تبدیل شده است، اهمیت زیادی دارد. حوزه بر پایه تحلیل متن شکل گرفته است، ولی در غرب روی دست میگیرند که شاخه دانشی جدیدی تأسیس کردهاند.
عباسی با بیان اینکه در حوزه منطقی وجود دارد که طلبه براساس آن، دروس را بر پایه دروس اصلی میآموزد، افزود: راهکارهای پیشمطالعه و اخذ درس و مطالعه بعد از درس و مباحثه، مقدمه برای آموزش متون است. البته متنمحوری به معنای محدودیت به یک متن نیست بلکه متنمحوری مجالی برای پرورش قوه استنباط است و این اتفاق مهم در حوزه رخ داده است.
وی ادامه داد: برخی کتب درسی هم در حوزه، مرجع و محور شدهاند؛ از همان زمان تشکیل حوزه که با مهاجرت شیخ طوسی به نجف رخ داد، کتب درسی هم تألیف شد و گاهی برخی از کتب چند سده به عنوان متن درسی مطرح بوده که امروز این دروس در معرض تحول است.
عباسی اظهار کرد: برای خیلی از افراد حوزوی و غیر حوزوی سؤال است که چرا این دانشها و این متون و تعدادی دروس اصلی در حوزه داریم و منطق آن چیست؟ اینکه علوم اصلی مانند فقه، اصول، منطق و ... چه قوه و توانایی را در فهم برای طلبه ایجاد میکنند، مهم است و باید برای طلاب تبیین شود.
وی افزو: در خیلی از نهادهای علمی، دانشآموختگان به اندازه محتوای درسی میتوانند تدریس کنند و حرف بزنند، یعنی عمق معارفی ندارند و صرفاً همان کتابی را که خوب فهمیدهاند، خوب میتوانند تقریر کنند ولی کسی که ادبیات، اصول و عقاید فلان عالم را خوانده است، فراتر از این کتب نظر داده و میتواند تدریس کند که نشانگر ظرفیت این کتب و روش یادگیری در حوزه و آزاداندیشی در حوزه است.
معاون پژوهش حوزه تصریح کرد: نشان دادن اهداف این کتب اصلی و اینکه چرا برخی کتب همچنان متن درسی در حوزه است، مسئله مهمی است؛ الان کدام دانش در جهان به اندازه فقه و اصول است که محل رد و قبول دهها بلکه هزاران عالم باشد؟ آن هم بسیاری از این نقدها در قالب تعلیقه و حاشیه و ... تألیف شده است لذا هیچ دانشی در جهان واجد این ظرفیت نیست.
وی افزود: شرح لمعتین، مکاسب و رسائل کتبی است که بر روی حفظ آن در حوزه تأکید وجود دارد و کسی بخواهد فقاهت را تمرین کند، باید آنها را مطالعه کند؛ البته این به معنای عدم تغییر کتب نیست و تغییر باید با حفظ سنتها انجام شود، بدون اینکه از اصالتها دور شویم.
عباسی بیان کرد: کتب حوزوی به خوبی و مختصر معرفی شده است و باید کتب تاریخی، حدیثی، اعتقادی و ... را هم به این صورت در دسترس مشتاقان قرار داده و معرفی کنیم و این کار(تولید کلیپهای کوتاه) گام اول است که با اخذ بازخوردها میتواند فرایند بهتری را طی کند.
وی در پایان تأکید کرد: حوزه مجموعهای شفاف است و آنچه را میخواند و میآموزد در محفظه شیشهای در اختیار علاقهمندان قرار میدهد و مجموعهای نیست که کسی نداند در درون آن چه میگذرد.
انتهای پیام مطالب مرتبط
