قرآن؛ منبعی برای بازسازی روح در هیاهوی زندگی امروز
زهرا عاصمی گفت: با تأکید بر نقش تدبر روزانه در آیات قرآن گفت: بهرهگیری مستمر و آگاهانه از مفاهیم قرآنی میتواند آرامش درونی، استقامت روحی و انرژی معنوی انسان را در مواجهه با چالشهای زندگی معاصر افزایش دهد.
ماه رمضان، بهار قرآن است. قرآن، کتاب آسمانی ما مسلمانان، بهعنوان کلام الهی، سرشار از معارف و آموزههایی است که میتواند نقش بهسزایی در افزایش انرژی معنوی و ارتقای کیفیت زندگی روزمره ما داشته باشد. ازاینرو تلاوت روزانه قرآن، حتی به مقدار کم، میتواند انرژی معنوی را در طول روز افزایش دهد. در روزهای ماه رمضان که بنا بر سنت حسنه برپایی دورههای قرآن در هر کوی و برزن، اغلب زمانی به تلاوت آیات قرآن اختصاص مییابد و محافل انس با قرآن برپاست، میتوان از قرآن برای زندگی روزمره انرژی گرفت.
البته در حین تلاوت، توجه به معنای آیات نیز اهمیت دارد؛ زیرا تنها خواندن کافی نیست، بلکه تدبر در معانی آیات و ارتباط آنها با زندگی روزمره اثر عمیقتری خواهد داشت. بیتردید اگر آیات قرآن با آرامش و تفکر خوانده شوند، میتوان از آنها درس گرفت. مگر نه اینکه قرآن کریم همواره ما را به یاد خداوند دعوت میکند؟ ذکر و یاد خداوند، مانند «لا اله الا الله»، «بسمالله الرحمن الرحیم» و سایر اذکار، میتواند به آرامش قلب و افزایش انرژی معنوی کمک کند. نماز، بهعنوان بهترین راه ارتباط با خداوند، فرصتی برای تجدید قوا و افزایش انرژی معنوی است. قرآن کریم به ما میآموزد در برابر سختیها صبور باشیم و در برابر نعمتها شکرگزار. صبوری و شکرگزاری میتواند به آرامش روح و افزایش انرژی معنوی کمک کند. افزون بر این، تفکر در آفرینش آسمانها و زمین و دیگر نشانههای خداوند میتواند ما را به عظمت و حکمت الهی آگاه کند و انرژی معنوی ما را افزایش دهد. همچنین توکل بر خدا و اعتماد به او میتواند به ما آرامش و اطمینان خاطر ببخشد و انرژی معنویمان را افزایش دهد. اینها همه بخشی از برکات همنشینی با قرآن است.
در همین خصوص، بهمنظور بررسی بیشتر موضوع قرآن و انرژی معنوی روزمره، خبرنگار ایکنا خراسان رضوی گفتوگویی با زهرا عاصمی، پژوهشگر قرآنی، روانشناس و مشاور خانواده و مدیر مهد قرآن کاشمر انجام داده است که در ادامه میخوانیم؛
ایکناـ کدام آیات قرآن میتوانند «قدرت روزانه» و استقامت روحی در زندگی پرتنش امروز ایجاد کنند؟
برای ایجاد «قدرت روزانه» و استقامت روحی در زندگی پرتنش امروز، آیات متعددی در قرآن قابل استناد هستند که نهتنها آرامشبخشاند، بلکه نکاتی را به ما میآموزند که در مواجهه با چالشها یاریرسان ما هستند و کاربردی بودن معارف قرآنی را نشان میدهند. بهعنوان مثال، در آیه ۴۵ سوره بقره خداوند میفرماید: «وَ اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلَاةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»؛ از صبر و نماز یاری جویید که خدا با صابران است.
این آیه بهطور مستقیم به صبر و نماز بهعنوان دو ابزار کلیدی برای غلبه بر سختیها اشاره دارد. صبر، توانایی تحمل و ادامه دادن در برابر مشکلات است و نماز، ارتباط مستقیم با منبع قدرت و آرامش، یعنی خداوند، به شمار میرود. در آیه ۱۳۹ سوره آلعمران نیز آمده است: «لَا تَهِنُوا وَ لَا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ»؛ ناامید و اندوهگین نشوید، که اگر مؤمن باشید، شما برترید. این آیه به مؤمنان یادآوری میکند که در برابر مشکلات نباید تسلیم و ناامید شوند، بلکه باید با ایمان و توکل بر خدا به سوی پیروزی حرکت کنند. در آیه ۲۸ سوره رعد نیز آمده است: «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»؛ آگاه باشید که با یاد خدا دلها آرام میگیرد. این آیه به ما اطمینان میدهد که یاد خداوند سرچشمه آرامش قلب است. آیات متعدد دیگری نیز در قرآن وجود دارد که میتواند در زندگی پرتنش امروز برای ما آرامش روحی به همراه آورد و زندگیمان را غرق نور و آرامش کند. برای بهرهگیری روزانه از آیات، میتوان هر روز یک آیه را انتخاب کرد، با دقت خواند، در معنای آن تفکر کرد و با تکرار آن، ذهن و قلب خود را روشن ساخت. همچنین باید کوشید آموزههای آیه را در زندگی روزمره به کار گرفت.
ایکناـ چرا بهرهگیری اندک اما مستمر از آیات اثر روانی بیشتری نسبت به آموزشهای سنگین دارد؟
ذهن انسان بهگونهای عمل میکند که مطالب را زمانی بهتر میپذیرد و در حافظه تثبیت میکند که بهصورت منظم و در طول زمان با آن مواجه شود؛ شبیه بذری که بهآرامی و پیوسته آبیاری شود، ریشه میدواند و رشد میکند، برخلاف بذری که یکباره غرق در آب شود. آیات قرآن نیز همینگونهاند؛ وقتی هر روز به مقدار اندک در آنها تدبر کنیم، بهتدریج در ناخودآگاه ما نقش میبندند و به چارچوبی فکری و روانی تبدیل میشوند.
افزون بر این، دریافت حجم زیادی از اطلاعات بهیکباره، مغز را دچار فرسودگی و خستگی میکند و مانع از درک عمیق و بهکارگیری آن اطلاعات میشود. در مقابل، تمرکز بر یک یا دو آیه در روز به مغز فرصت میدهد با آرامش و تمرکز، معنای آنها را درک کرده و در زندگی به کار گیرد.
آیات قرآن سرشار از آرامش و حکمتاند و تأمل در آنها فضایی از سکون و اطمینان را در درون ما ایجاد میکند. این حس مثبت به ما انگیزه میدهد تا با چالشهای زندگی روبهرو شویم و در مسیر رشد و تعالی گام برداریم. همچنین این ارتباط روزمره با معنویت، منبعی درونی برای تقویت روحیه و استقامت فراهم میکند. تغییرات واقعی و پایدار زمانی رخ میدهند که بهتدریج و با صبر و حوصله در زندگی اعمال شوند.
بهرهگیری پیوسته از آیات قرآن به ما کمک میکند نگرش و رفتار خود را آرامآرام اصلاح کنیم و بهسوی فردی بهتر و کاملتر حرکت کنیم. هرچه بیشتر در این مسیر گام برداریم، نتایج مثبت آن بهصورت تصاعدی افزایش مییابد. در واقع، آموزشهای سنگین و پراکنده مانند شوکی لحظهایاند که اثرشان موقتی است، اما تفکر روزانه در آیات قرآن همچون رژیم غذایی سالمی است که بهتدریج سلامت جسم و روان ما را بهبود میبخشد.
ایکناـ چگونه میتوان مدل «آیات قوت قلب» را در برنامههای فرهنگی عمومی نهادینه کرد؟
نهادینه کردن مدل «آیات قوت قلب» در برنامههای فرهنگی عمومی نیازمند رویکردی چندوجهی و هوشمندانه است که فراتر از معرفی صرف آیات باشد. تولید ویدئوهای کوتاه و جذاب با استفاده از انیمیشن، گرافیک و موسیقی ملایم که هر ویدئو بر یک آیه متمرکز باشد و مفهوم آن را به زبانی ساده و قابل فهم توضیح دهد؛ تولید پادکستهایی که در آنها داستانهای کوتاه و الهامبخش از زندگی افراد روایت شود و در پایان، آیهای مرتبط بهعنوان پیام اصلی ارائه گردد؛ و طراحی اینفوگرافیکهای تعاملی که آیات را در قالبی بصری، زیبا و قابل فهم عرضه کرده و امکان اشتراکگذاری در شبکههای اجتماعی را فراهم سازد، میتواند به نهادینه شدن این مدل کمک کند.
برگزاری رویدادهای فرهنگی خلاقانه نیز مؤثر است؛ از جمله کارگاههای آموزشی که شرکتکنندگان را با روشهای تدبر در آیات و کاربرد آنها در زندگی روزمره آشنا کند؛ مسابقاتی که در آنها افراد با بهرهگیری از آیات قرآن راهحلهایی برای چالشهای زندگی ارائه دهند؛ و جشنوارههایی که آثار هنری مانند نقاشی، شعر، موسیقی و فیلم با الهام از آیات قرآن در آنها به نمایش گذاشته شود.
همچنین استفاده از ظرفیت شبکههای اجتماعی میتواند در نهادینه کردن «آیات قوت قلب» اثرگذار باشد؛ ایجاد صفحات اختصاصی که هر روز یک آیه به همراه توضیحی مختصر و کاربردی منتشر کنند؛ طراحی چالشهای آنلاین که در آنها شرکتکنندگان با بهرهگیری از آیات قرآن به موضوعات مختلف پاسخ دهند؛ و همکاری با اینفلوئنسرهای محبوب و معتبر برای معرفی این آیات به مخاطبان گستردهتر، از جمله این اقدامات است.
گنجاندن آیات منتخب در کتابهای درسی همراه با توضیحی کاربردی، استفاده از «آیات قوت قلب» در برنامههای تلویزیونی و رادیویی بهعنوان پیامهای انگیزشی، و طراحی بازیهای موبایلی که در آنها کاربران با حل معماها و چالشها با آیات قرآن آشنا شوند، از دیگر راهکارهای مؤثر است. افزون بر این، تمرکز بر آیاتی که به ایجاد حس همدلی و ارتباط عاطفی کمک میکنند ـ بهویژه آیاتی مرتبط با چالشهای رایج زندگی مانند استرس، اضطراب، افسردگی و ناامیدی ـ و ارائه تفسیرهایی ساده و کاربردی که راههای بهکارگیری آنها را نشان دهد، میتواند مدل «آیات قوت قلب» را به ابزاری قدرتمند برای ارتقای سلامت روان، تقویت ارزشهای اخلاقی و افزایش امید در جامعه تبدیل کند و زمینه بهرهمندی از انرژی معنوی روزمره را فراهم سازد.
انتهای پیام
