قدرت اصلی ایران در «نیروی اجتماعی» است

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدرضا قائمی‌نیک، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی در سلسله نشست‌های واکاوی ایستادگی مردم در برابر طوفان با موضوع «فرصت‌های بحران در برانگیختگی جامعه ایران»، که به همت دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی امروز، 17 اسفندماه به‌صورت مجازی برگزار شد، اظهار کرد: باید نگاه‌مان را به بحران فراتر از یک تهدید ساده ببریم. بحران زمانی رخ می‌دهد، که پارادایم حاکم دیگر امکان پاسخگویی به مسائل و وضعیت‌های موجود را ندارد. در واقع، بحران نقطه‌ای است، که در آن انگاره‌ها و ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی در حال تبدیل‌شدن به وضعیتی دیگر هستند. به این معنا، بحران با «تغییر اجتماعی» گره خورده است.

وی افزود: زندگی روزمره و عادت‌واره‌های ما همواره تمایل به ثبات دارند، اما وقتی نیروهای مختلف اجتماعی و تاریخی به هم برخورد می‌کنند، وضعیت از حالت عادت خارج شده و به نقطه بحرانی می‌رسد. در این میان، بحران برای کسانی که تابِ تغییر را ندارند، معنایی منفی و برای کسانی که ثمره تغییر را می‌جویند، معنایی مثبت و تحول‌آفرین پیدا می‌کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با اشاره به وضعیت کنونی ایران، تصریح کرد: ما امروز در ایران در شرایط بحرانی هستیم. جنگ، تخریب زیرساخت‌ها و از بین رفتن برخی ارکان و استوانه‌های نظم سیاسی، همگی نشانه‌های این وضعیت هستند. اما پرسش اینجاست که این بحران مخاطره‌آمیز بوده یا نویدبخش است.

قائمی‌نیک بیان کرد: بحران زمانی مخاطره‌آمیز و تخریبی می‌شود، که نیروهای اجتماعی نتوانند به انسجام برسند و جامعه دچار فروپاشی شود. اما اگر بحران بتواند در حین وقوع، «انسجام اجتماعی» تولید کند، ما با یک «بحران مولد» روبه‌رو هستیم. بحران‌های مولد نه تنها باعث پاشیدگی نمی‌شوند، بلکه نیروهای جدیدی را برای نظم آینده بسیج می‌کنند.

وی با تحلیل تحولات اخیر افزود: جامعه ایران در آستانه بحران‌هایی قرار داشت، که می‌توانست هر نظامی را به فروپاشی بکشاند. ما حتی در دوره‌ای دچار «فقدان سیاسی» در سطوح عالی شدیم و رأس نظام را در شرایط بحرانی از دست دادیم، وضعیتی که طبق الگوهای جامعه‌شناختی باید به فروپاشی کلی منجر می‌شد. اما شواهد عینی نشان می‌دهد، که جامعه ایرانی در «کف میدان» به یک انسجام اجتماعی غیرقابل پیش‌بینی دست یافت.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، گفت: تجربه این انسجام در اوج بحران، نشان‌دهنده یک ویژگی منحصربه‌فرد در هویت ایرانی است. این انسجام، نقطه بحرانی را به یک فرصت تاریخی تبدیل کرده است، که جامعه بتواند از دل تهدید، معنای جدیدی برای بقا و استمرار خود خلق کند.

قائمی‌نیک به پیامدهای بین‌المللی این انسجام پرداخت و ادامه داد: اگر انسجام اجتماعی حفظ و مستمر شود، ما شاهد تحولات جدی در منطقه خواهیم بود. نکته مهم این‌جا است که قدرت ایران در این نظم جدید، صرفاً از حیث تخریب رادارها یا مراکز اقتصادی و سیاسی دشمن نیست، بلکه قدرت اصلی در «نیروی اجتماعی» است، که در پس این شرایط شکل گرفته است.

وی گفت: ما در لحظه‌ای هستیم، که جرایقه‌های اولیه تغییر انگاره‌ها را می‌بینیم. این تحول که از داخل مساجد و کانون‌های مذهبی ایران آغاز شده است، به همه کشورهای منطقه سرایت می‌کند. نظم آینده، نظمی پیچیده است که در آن گسست‌های طبقاتی بازتعریف شده و نیروی اجتماعی ایران، جایگاه جدیدی را در معادلات جهانی رقم می‌زند.