نظام هستی بر پایه «لا جَبْرَ وَلا تَفْوِيضَ، وَلكِنْ أَمْرٌ بَيْنَ أَمْرَيْنِ» شکل گرفته است

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی واعظ موسوی، پژوهشگر دینی، در گفت‌و‌گو با ایکنا از خراسان رضوی در خصوص نقش اراده و اختیار انسان در سرنوشت خویش، اظهار کرد: از روزی که بشر خود را شناخته است این پرسش در ذهنش بوده است که من مجبورم یا مختار. مولوی نیز در مثنوی به این مفهوم اشاره کرده است. اساسا در دین اسلام عقاب و ثواب بر اساس اصل اختیار شکل گرفته است. بنابراین انسان موجودی مختار است که با اختیار خود سرنوشتش را می‌سازد. از همین جهت باید گفت که تعیین سرنوشت در شب قدر منافاتی با اصل اراده انسان ندارد.

وی افزود: این که گفته می‌شود سرنوشت در شب قدر نگاشته می‌شود به این معنا نیست که تلاش و سعی انسان در ساختن سرنوشتش موثر نیست، چون تقدیر مدرج و درجه‌بندی دارد و نهایتا هر چه قدر تلاش کند به همان اندازه به توفیق دست می‌یابد.

این پژوهشگر دینی با اشاره به حدیث پیامبر(ص) که می‌فرماید: «لا جَبْرَ وَلا تَفْوِيضَ، وَلكِنْ أَمْرٌ بَيْنَ أَمْرَيْنِ»، تصریح کرد: براساس این حدیث در نظام هستی بر پایه نه جبر مطلق و نه اختیار مطلق حاکم است، بلکه چیزی بین این دو جاری است. بنابراین انسان مختار محدود است و نسبی است.

واعظ موسوی در ادامه به تفاوت اعتقادات شیعه و اهل سنت در باب شب قدر، بیان کرد: تمام مسلمانان اعم از شیعه و سنی به شب قدر اعتقاد دارند؛ نقل شده است که پیانبر در دهه اخر ماه مبارک رمضان خواب مختصری داشتند. بر اساس روایات شیعیان بر شب 23 ام و اهل سنت بر شب 27 ام تاکید دارند.

وی همچنین در پایان در خصوص حکمت‌های مخفی بودن شب قدر، بیان کرد: در روایات آمده است که نسبت دعا با کار خوب نسبت نمک با غذاست و این بدین معناست که انسان باید ذاتا تلاشگر باشد. بنابراین این می‌تواند از دلایل مخفی بودن شب قدر باشد تا انسان در حالت خوف و رجا بماند و برای درک شب قدر که ارزش آن از هزار ماه بیش‌تر است تلاش نماید.