خاموشی چراغ عقلانیت انتقادی؛ یورگن هابرماس به ایستگاه پایانی رسید
یورگن هابرماس، آخرین پیشقراول مکتب فرانکفورت و فیلسوفی که با سفر تاریخی خود به ایران، فصل جدیدی از گفتگو میان سنت و مدرنیته را گشود، در ۹۶ سالگی درگذشت؛ متفکری که «زبان» و «گفتگو» را تنها راه رهایی جامعه بشری از بنبستهای قدرت میدانست.
به گزارش ایکنا، انتشارات زورکامپ (ناشر اختصاصی آثار هابرماس) به همراه خانواده وی، شنبه ۲۳ اسفندماه اعلام کردند که این متفکر برجسته در شهر «اشتارنبرگ» آلمان درگذشته است. هابرماس که از او به عنوان ستون فقرات اندیشه سیاسی و جامعهشناختی آلمانِ پس از جنگ جهانی دوم یاد میشود، نقشی بنیادین در بازتعریف مفاهیمی چون «حوزه عمومی»، «دموکراسی مشورتی» و «عقلانیت ارتباطی» داشت.
فیلسوفی در جستجوی تفاهم
هابرماس فراتر از یک نظریهپرداز صرف، همواره در صف اول مناقشات فکری و سیاسی حضور داشت. دغدغه اصلی او، امکانپذیری تفاهم در جوامع متکثر بود؛ ایدهای که در کتاب سترگ «نظریه کنش ارتباطی» به تفصیل به آن پرداخت و معتقد بود که زبان و گفتوگو، بستری برای رسیدن به توافق جمعی و رهایی از بنبستهای قدرت است.
وقتی هابرماس به تهران آمد
برای جامعه فکری ایران، نام هابرماس بیش از هر چیز با سفر تاریخی وی در اردیبهشتماه ۱۳۸۱ گره خورده است. او در سفری که با دعوت مراکز علمی کشور انجام شد، علاوه بر حضور در دانشگاه تهران و دانشگاه شیراز، در انجمن حکمت و فلسفه ایران نیز به سخنرانی پرداخت. این حضور، فصلی تازه در تضارب آرای متفکران داخلی با اندیشه معاصر پدیدارشناسی و جامعهشناسی آلمان گشود و مباحثات گستردهای را پیرامون مفاهیمی همچون «جامعه مدنی» و «نسبت دین و مدرنیته» در پی داشت.
میراث ماندگار در سبد مطالعاتی ایرانیان
میراث فکری هابرماس در ایران تنها به آن سفر محدود نماند؛ ترجمه بسیاری از آثار کلیدی او به زبان فارسی باعث شد که وی یکی از پرخوانندهترین فلاسفه غربی در میان دانشجویان و محققان ایرانی باشد. آثار وی همواره منبعی برای واکاوی چالشهای سنت و مدرنیته و جایگاه عقلانیت در جهان معاصر بوده است. پژوهشگران حوزه اندیشه دینی نیز با نگاهی نقادانه و تحلیلی، بارها به بررسی جایگاه «دین در عرصه عمومی» از منظر این فیلسوف آلمانی پرداختهاند.
انتهای پیام
