مشاور علمی مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی:
۳۴ مجلد خطی با محوریت شاهنامه در کتابخانه حرم رضوی موجود است
سیدامیر منصوری گفت: هزار سال از زمان سرایش شاهنامه میگذرد. طبق بررسیهای صورتگرفته، حدود هزار نسخه خطی از کتاب شاهنامه فردوسی وجود دارد و در حال حاضر در کتابخانه آستان قدس رضوی نیز ۳۴ مجلد خطی با محوریت شاهنامه موجود است.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، سیدامیر منصوری، مشاور علمی مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی، امروز، 22 اردیبهشت ماه در دویست و هشتادونهمین برنامه سهشنبههای علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با عنوان «کانونهای کتابت شاهنامه و جایگاه نسخههای آستان قدس رضوی در این زمینه» که در تالار اندیشه کتابخانه حرم رضوی برگزار شد، اظهار کرد: حدود هزار نسخه خطی از شاهنامه وجود دارد که از این تعداد ۳۴ عدد در کتابخانه حرم رضوی موجود است، اولین شاهنامه موجود متعلق به آناتولی است که در سال ۶۱۴ هجری قمری برای سلاجقه آسیای کبیر کتابت شده است.وی در باره شاهنامه خطی وقفی که از آن در این نشست رونمایی شد، افزود: این نسخه، در سال 1166 هجری قمری، به کتابخانه آستان قدس رضوی تقدیم شده است و با توجه به نوع کاغذ و مرکب استفاده شده در این نسخه، متون موجود در انتهای نسخه و 6 ستونه بودن آن این اثر متعلق به اواخر قرن یازدهم هجری قمری یا اوایل قرن دوازدهم هجری قمری است و همچنین قطع رحلی آن نشان میدهد که اثر برای شخص بزرگی در هند کتابت شده است.
مشاور علمی مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی تصریح کرد: این شاهنامه خطی که به شماره 4127 در کتابخانه حرم رضوی در دسترس اهل علم و ادب قرار دارد، به خط نستعلیق خوش 37 سطری در 325 برگ نوشته شده و همچنین قابل ذکر است این شاهنامه در اثری چهار جلدی که دربردارنده مجموعهای از چند اثر ادبی همچون مثنوی، شاهنامه، گرشاسبنامه، خمسه نظامی و متون سرایش شده در زمان جهانگیر است، کتابت شده است.
منصوری با بیان اینکه در حال حاضر، 34 مجلد خطی با محوریت شاهنامه در مرکز نسخ خطی کتابخانه آستان قدس رضوی وجود دارد، در خصوص سیر کتابت شاهنامه، گفت: هزار سال از زمان سرایش شاهنامه میگذرد و طبق بررسیهای انجام شده، حدود هزار نسخه خطی از شاهنامه وجود دارد. اولین شاهنامه موجود، متعلق به آناتولی(ترکیه امروزی) است که در سال 614 هجری قمری برای سلاجقه آسیای کبیر کتابت شده است.
وی ادامه داد: بسیاری از نسخههای مورد استفاده توسط پژوهشگران تصحیحکننده شاهنامه نسخههای کتابت شده در اوایل قرن هشتم هجری قمری در شیراز بوده است. برای نمونه میتوان به شاهنامه کتابت شده در سال 731 هجری قمری اشاره کرد که متعلق به دربار آل اینجو بوده است.
مشاور علمی مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی همچنین ضمن معرفی نسخههای دیگری از شاهنامه فردوسی بیان کرد: این نسخهها در مناطقی همچون بیروت، ایتالیا، روسیه، قاهره، و...، نگهداری میشود و بررسی قرابتها، ابعاد کاغذ، خطوط، نوع مرکب و... در این نسخهها، بیانگر سرعت انتقال علم و کتابت زبان فارسی است.
منصوری در ادامه با تأکید بر نقش هند در کتابت شاهنامه بیان کرد: قطعاً بییشترین نسخههای شاهنامه که در سدههای 12 و 13 هجری قمری کتابت شده در هند نوشته شده است که البته بیشترین نسخه شاهنامههای موجود در کتابخانه این آستان مقدس نیز در هند نگاشته شده است که این مسئله قرابت و نزدیکی میان ایران و هند و ارادت واقفان هندی به این مجموعه را نشان میدهد. قدیمیترین نسخه شاهنامه کتابت شده در هند موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی که قدیمیترین شاهنامه تاریخدار این کتابخانه نیز به شمار میآید، متعلق به سال 1067 هجری قمری است.
مشاور علمی مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی در پایان با بیان اینکه نخستین شاهنامه کتابت شده در خراسان، شاهنامه بایسنقری است، گفت: از این شاهنامه، دو نسخه در کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی و کتابخانه کاخ گلستان وجود دارد. در اصل بیشتر شاهنامهها درباری بوده یعنی به سفارش وزرا و پادشاهان کتابت شده است، اما از نیمه دوم قرن دهم هجری قمری با افزایش میزان کاغذ و کاهش هزینه اتمام کتابت اثری همچون شاهنامه، «وراقان» نیز این اثر فردوسی را در هند نگاشتهاند. ذکر این نکته نیز ضروری است که مردم ایران بهواسطه طومارهای نقالی در طول تاریخ توانستهاند شاهنامه بخوانند.
انتهای پیام 
