ضرورت احیای سیره اخلاقی پیامبر(ص)، راهکاری برای مقابله با تحریفهای ۱۲۰۰ ساله
محمدمهدی جندقیان در نشست علمی تأکید کرد: شناسایی پیامبر(ص) تنها برعهده معجزات نبوده، بلکه شبکهای پیچیده از نشانههای کالبدی، وقایع تاریخی و از همه مهمتر «خلق عظیم» در متون کهن، مسیر شناخت ایشان را برای حقجویان هموار کرده بود. همچنین بر ضرورت بازگشت به سیره اخلاقی حضرت بهعنوان پاسخی به شبهات معاصر تأکید شد.
به گزارش ایکنا، محمدمهدی جندقیان، مدیر گروه فلسفه و کلام دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان، در نشست علمی «ترسیم اخلاق پیامبر در بشارتهای ظهور و بعثت» که در چارچوب کنگره بینالمللی «۱۵ قرن تجلی نور نبوی» برگزار شد، به بررسی اهمیت نص و نشانهگویی در شناسایی حجج الهی پرداخت. وی با اشاره به اینکه مبحث نشانهها صرفاً به تاریخ اسلام محدود نمیشود، تأکید کرد: با مراجعه به متون پیش از اسلام، درمییابیم که موضوع نشانهگویی در ادیان گذشته حتی ابعادی گستردهتر و جامعتر از آنچه درباره ظهور مطرح شده، داشته است.
جندقیان در ادامه افزود: محوریترین مسئله در معرفی انبیا و برگزیدگان الهی، وجود نشانه و نص بوده است؛ به طوری که پیامبران پیشین، وصی یا نبی بعدی را با ذکر نشانههای دقیق معرفی میکردند و هرگز جامعه را تنها به انتظار برای وقوع معجزات واگذار نمیکردند. در واقع، هویت نبی بعدی همواره در بیانات و متون پیامبران گذشته پیشبینی و اعلام میشده است.
وی در ادامه اظهار کرد: این نشانهها در مورد پیامبر مکرم اسلام(ص) به وفور یافت میشود. این گزارشهای غیبی و تاریخی، طیف وسیعی از وقایع را در بر میگیرند که شامل دوران پیش از ظهور و زمان تولد حضرت، مقطع حیات تا بعثت، وقایع دوران رسالت و حتی رویدادهای پس از ارتحال جانسوز ایشان میشود.
مدیر گروه فلسفه و کلام دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان با اشاره به شواهد موجود در متون تاریخی و حدیثی، بر وجود نشانههای ظهور پیامبر اکرم(ص) در میان ادیان و ملل پیشین تأکید کرد.
وی اظهار کرد: طبق این مستندات، پیروان ادیانی چون مسیحیت، یهودیت، زرتشتی و حتی حنفاء و مشرکان، از پیش اطلاعات قابلتوجهی درباره ظهور ایشان در اختیار داشتند. جدقیان سکونت یهودیان و مسیحیان در منطقه و جابهجاییهای ایرانیان و اعراب را گویای آمادگی آگاهیبخش آنان برای این واقعه بزرگ دانست.
وی در ادامه تصریح کرد: برخی از این پیشگوییها به هزار سال پیش از ظهور بازمیگردد؛ چنانکه فردی به نام «تبع» از آن زمان ایمان آورده بود و شخصی نظیر «کعب» با استناد به صحف ابراهیم و داود، ویژگیهای پیامبر و اوصیای ایشان را نقل میکرد. همچنین ماجراهایی نظیر روایت «بحیرای راهب» و «سلمان فارسی» تائیدی بر این فضای تاریخی است.
جدقیان در بخش دیگری از سخنان خود به نقد برخی روایات پرداخت و گفت: نقل شده است که روزی در مدینه، فردی یهودی راه را بر پیامبر(ص) بست و طلب خود را مطالبه کرد؛ اما در صحت این روایت تردیدهایی وجود دارد. منتقدان معتقدند بعید است پیامبر از یک یهودی قرض گرفته باشند و حتی در صورت پذیرش اصل قرض، این پرسش مطرح است که چرا صحابهای حضور نداشت تا بدهی ایشان را در همان لحظه پرداخت کند؟
ایمان آوردن فرد یهودی به پیامبر(ص)
وی اضافه کرد: به نظر بنده، این فرد یهودی قصد داشته است با این کار، علائم نبوت پیامبر(ص) را احراز کند و پس از اطمینان، به ایشان ایمان بیاورد. او در واقع در صدد بود تا ببیند آیا رفتار این پیامبر با متون آنها منطبق است یا خیر؛ لذا از این زاویه، این روایت میتواند درست باشد.
جندقیان در مورد محتوای نشانهها تصریح کرد: دسته اول مربوط به ویژگیهای ظاهری و کالبدی ایشان مانند قد، بدن، کتف، بازو، ابرو و موی پیامبر(ص) است که در متون پیشینیان ذکر شده و در منابع ما نیز تأیید گشته است.
وی در ادامه افزود: دسته دوم به ماجراهای معجزهوار مرتبط است؛ برای نمونه ایشان به هر کجا قدم میگذاشتند، نورانیت، برکت و فراوانی نعمت به همراه میآوردند. همانطور که «بحیرا» از روی نشانه ابری که بر سر پیامبر سایه میانداخت، ایشان را شناخت.
جندقیان اظهار کرد: این وقایع در دوران کودکی پیامبر نیز بارها رخ داده است؛ مثلاً یهودیان تعمداً غذای شبههناکی را مقابل ایشان میگذاشتند و سعی داشتند به زور به او بخورانند، اما ایشان هر بار به صورت معجزهآسا از آن غذا دور نگه داشته میشدند.
مکارم اخلاق نبوی؛ عامل جذب دیگران به اسلام
جندقیان همچنین بر این باور است که مهمترین ممیزه پیامبر(ص)، اوصاف اخلاقی و خلق عظیم ایشان است. وی با اشاره به روایتی از امام صادق (ع)، عقلانیت را نخستین رکن مکارمالاخلاق دانست و اظهار کرد: پیامبر اسلام با اخلاقی برتر از سایر انبیا به جهان وعده داده شده بود. او با نقد تمرکز بیش از حد بر جنبههای سیاسی و معجزات، هشدار داد که غفلت از ابعاد اخلاقی، فرصت را برای دشمنان فراهم کرده تا در طول تاریخ چهره ایشان را مخدوش کنند؛ لذا احیای این سیره یک ضرورت تاریخی است.
در ادامه این تحلیل، به سه برجستگی اخلاقی پیامبر(ص) در دنیا و آخرت اشاره شد: اول، «عفو بدخواهان» که نمونه بارز آن گذشت از دشمنانی نظیر ابوجهل برغم قدرت بر عذاب بود. دوم، «صله رحم با قطعکنندگان رابطه» که تجلی آن در بخشش ابوسفیان و اطرافیان او در فتح مکه مشاهده میشود. سوم، «حلم و صبوری در برابر جهل»؛ چنانکه ایشان در برابر رفتار تند و آسیبزننده فردی که برای گرفتن حق خود از بیتالمال به ایشان بیاحترامی کرده بود، با بردباری رفتار کردند و حتی شفاعت خود را سهم جاهلانی دانستند که جایگاه ایشان را درک نکردند.
در نهایت، بخشندگی بینظیر پیامبر(ص) مورد توجه قرار گرفت. ایشان به رغم تعلق به خانوادهای ثروتمند و برخورداری از اموال حضرت خدیجه(س) و هدایای فراوان، هرگز به انباشت ثروت نپرداختند؛ بلکه تمامی داراییهای خود را به سرعت در راه خدا انفاق میکردند، به گونهای که تا پایان روز، هیچ درهمی را برای خود ذخیره نمیکردند.
انتهای پیام
