از امام راحل تا امام شهید؛ استمرار سرمایهسازی برای یک ملت مقاوم
استاد حوزه و دانشگاه گفت: امام یک سرمایه اجتماعی بسیار بزرگی تولید کرد و ملتی مقاوم ساخت که امروز با تمام وجود در میدان، پای کار است و سرمایهسازی انجام داد، سرمایهای که امام راحل تولید کرد و امام شهید استمرار داد و به این ملت عنوان ملت مبعوث شده داد.
بیتردید آرا و اندیشههای رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) که از زلال اسلام ناب محمدی سرچشمه گرفته، در زندگی و رشد جامعه کنونی ایران تأثیری بسیار داشته است.
شخصیت چند بعدی امام راحل و مطالب و مباحث فراوانی که از ایشان در حوزههای گوناگون فکری برجای مانده، از وی شخصیتی فقیه، متکلم، عارف، فیلسوف و اندیشمند ساخته اما ابعاد سیاسی اندیشههای آن مرد الهی از سایر حوزهها پررنگتر و برجستهتر میکند.
حکومت از دیدگاه امام، حکومت قانون اسلام است از این رهگذر تفاوت حکومت اسلامی با دیگر حکومتها را این گونه بیان فرمودند: «حکومت در اسلام به مفهوم تبعیت از قانون است.» یکی از مؤلفههای مهم در اندیشه سیاسی امام حاکم اسلامی است.
خبرنگار ایکنا بهمناسبت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین محسن مهاجرنیا، استاد حوزه و دانشگاه پرداخت که مشروح آن را در ادامه میخوانیم:
ایکنا - اگر بخواهیم اندیشه امام خمینی(ره) را از سطح یک خاطره تاریخی به سطح یک راهنمای امروز بیاوریم، مهمترین مؤلفههای این اندیشه چیست؟
امام خمینی(ره) شخصیت بینظیر، ذوابعاد و متفکری است که در اندیشههای مختلف سرآمد است؛ ایشان فقیهی در حد اعلا و فیلسوفی حکیم و سیاستمداری بسیار کارآمد است که توانسته تاریخ بزرگی را رقم بزند. امام خمینی(ره) عنصری مردمدار و همراه با توده مردم است.
اندیشه امام(ره)، اصول و نقاط کلیدی دارد که یکی از مهمترین آنها زمانشناسی ایشان است. اینکه امام در چه برهه تاریخی قرار دارد، دارای اهمیت بسیاری است. امام خمینی(ره) در سختترین شرایط دیکتاتوری قرار داشت و نحوه تعامل و تکامل و حذف و جایگزین کردن آن با نظامی مطلوب را درک میکند.
نقطه کلیدی دیگر در اندیشه سیاسی امام را میتوان فهم ایشان از ظرفیتهای متغیر دین دانست. دین اسلام ۱۴۰۰ سال وجود داشته اما امام در وضعیت خفقان ظرفیت دین را کشف کرد و اصول راهنمای خود را بر اساس دین قرار داد و نظام شاهنشاهی را سرنگون کرد.
مورد دیگری که در اندیشه امام خمینی(ره) اهمیت بسیاری دارد این است که امام در دورانی قرار داشت که سنت دینی ما با مدرنیته مواجه شد و با زیست جهان جدید همخوانی نداشت. اینکه فردی بتواند عناصر دینی را با عناصر مدرن تطبیق دهد اقدام بزرگی بود که در اندیشه امام راحل قابل ردیابی است. امام به خوبی توانست اسلامیت را با جمهوریت تطبیق دهد.
نکته دیگر در اندیشه امام خمینی(ره) این است که امام هیچ گاه اصول را جانشین فروع نکرد بلکه اصول فکری را گرفت و بنیادهای فرهنگی را ترجیح داد و توانست نظام شاهنشاهی را نابود کند و وارد گذارههایی شد که در آن دین باید حاکمیت کند و ایشان به خوبی نظام سازی کرد و با کمک مردم ایران توانست نظامی اسلامی بسازد که بعد از ۴۷ سال افتخار نظام اسلامی این است که در این مسیر مقاوم بوده است.
فهم ظرفیتهای مردم نکته دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد. مردم هیچگاه خودشان را ولی نعمت ندیده بودند که در همه امور بتوانند مشارکت کنند اما امام ظرفیتها و استعدادهای وجود مردم را کشف و آنها را به ظرفیت قدرتنمایی وارد کرد. این قدرت چنان ارزش داشت که در اندیشه امام شهید این بود که حتی اگر شهید شوم این ملت مبعوث میشوند و این ملت مبعوث شده ظرفیت کشف شدهای بود که امام راحل کشف کرد و زمانیکه امام شهید توسط دشمنان شهید شدند با وجود اینکه یک هفته ملت بدون رهبر بودند، اما مقاوم در خیابانها مقابل دشمنان ایستادند و با تمام ظرفیت هنوز در میدان در حال مقاومت هستند.
ایکنا - معماری مقاومت در اندیشه امام خمینی(ره) چگونه بود؟
امام خمینی(ره) معمار مقاومت بود و با عناصر کلیدی توانست پایه گذار مقاومتی شود که در برابر ظلم و استبداد نمایش قدرت را تولید کنند و در سطوح مختلف فیزیکی، روانی و غیره، امروزه ملت مقاومی را در برابر نفاق و شرک در ایران و جبهه مقاومت داریم.
احساسی که امام راحل(ره) به یک آرمان و گفتمان فکری تبدیل و ملتی واحد را ایجاد کرد که هیچ تهدیدی آنها را از پای در نمیآورد. اولین سطحی که از معماری امام راحل میتوان بیان کرد سطح ادراکی و فهم معنایی از مقاومت بود.
فهم شرایط تاریخی که امام از زمان و تاریخ دارد و میداند که در شرایط حساس تاریخی قرار گرفته است تا تاریخسازی کند و با استفاده از ظرفیتها، درک معنایی از شرایط داشت.
خداوند امام شهید را از میان ما برد اما به جای آن امت مبعوث جای ایشان را گرفت که نشان میدهد امام یک عنصر اجتماعی به عنوان سرمایه برای ما قرار داده است.
قدرت بسیج کنندگی ملت از آموزشهای امام عظیمالشان است و امروز ما وارث و میراثخوار این تفکر سیاسی امام هستیم؛ مجموع این سطوح سه گانه سطح ادراکی و شناختی، سطح طراحی و مهندسی و سطح اجرا را معماری مقاومت مینامیم.
امروز معماری انقلاب در اختیار امام حاضر آیتالله سیدمجتبی خامنهای است. امروز فردی امام ملت ایران شده که پرچم مقاومت در دست ایشان است. عناصری مانند تنگه هرمز و اورانیوم غنیسازی شده و غیره تنها ابرازی در کنار این معماری هستند و دشمن امروز با تمام امکاناتش زمینگیر شده است.
این همه نیرو در خلیج فارس و دریای عمان میتوانست هر ملتی را زمینگیر کند اما ایران مقاوم میگفت نیروها را نزدیکتر بفرستید تا راحتتر آنها را بزنیم که اینها تاثیری از معماری مقاومت امام راحل است. امیدواریم بتوانیم ادامه دهنده خوبی برای این گفتمان و معماری باشیم.
همچنین امام با درکی که از ظرفیتهای دین، اجتهاد پویا، فقه جواهری و حکمت صدرایی و عرفان الهی دارد شرایطی را درک میکند که بستر مقاومتی در جریان اسلام سیاسی جدید است.
امام توانست به زیبایی میان سنتهای دینی، تاریخی، فقهی و اجتهادی با فضای زیست جهان مدرن ارتباط برقرار و با اصالت دادن به دین شرایط جدیدی ایجاد کند.
تکیه کلام امام در اوایل انقلاب این بود که اندیشه دینی همان اندیشه سیاسی است و آرمان ایشان به واقعیت تبدیل شد.
امروز جمهوریت با اسلامیت به گونهای تطبیق داده شده که تبدیل به نظریه مسلم شده است. دین مرجعیتی شده که همه مسائل را به آن ارجاع دهیم و پاسخگو باشد. امروز در مقابله با استکبار همه دنیا مشاهده کردهاند که جمهوری اسلامی سخنگوی دین اسلام شده است. اینها حاصل فهم شناختی و ادراکی امام بود. امروز با دین خود با آمریکا مبارزه میکنیم و ملت مبعوث شده هستیم که خداوند به کمک ملت آمده است و دشمن مشاهده کرده که با وجود قدرتی که دارد در برابر ایران مستاصل است زیرا نصرت الهی در کنار ملت ایران است.
تنگه هرمز سالیان سال بوده و ما هیچ استفادهای از آن نکردیم اما اکنون از سوی خداوند تبدیل به قدرت ایران شده است؛ هنگام طوفان شن طبس که موجب شکست آمریکا شد، امام خمینی(ره) به ما یاد داد که این طوفان نیرویی از سوی خداوند بوده است.
در جریان کودتای نوژه آنچه این کودتا را لو داد یک سگ بود که امام فرمود این سگ مامور الهی است تا دشمنان را به شکست بکشاند یا امروز وقتی آمریکا به اطراف اصفهان حمله میکند تا غنیسازی اورانیوم را نابود سازد در بیابانهای اصفهان شکست میخورند.
سطح دوم معماری مقاومت، سطح توحیدی و طراحی است. امام در مرحله دوم، عناصر معماری خود و مفاهیم و ادبیات آن را تولید میکند و قدرت نوآوری را چنان شکل میدهد که امروزه از کودک تا پیر در میادین ایستادگی میکنند.
ایکنا- در خصوص گفتمانسازی مقاومت در اندیشه امام اگر سخن پایانی دارید، بفرمایید.
در گفتمانسازی، گفتمانی ایجاد شده که ملت را مدیریت میکند و پیوند عقلانیت سنتهای مدرن با سنتهای الهی را اکنون در میادین و خیابانها مشاهده میکنیم.
امروزه موشک نماد اقتدار مدرن و پهباد نماد قدرت نظامی مدرن در دست ملتی است که با قدرت نظامی صحبت میکند؛ بر روی موشکها عناوین و روایات و گفتمان شهدا را مینویسند که نشان میدهد ما به یک گفتمان رسیدیم که این گفتمان مدرن را امام راحل برای ما طراحی کرد و حاصل و وارث این چشم اندازی هستیم که امام طراحی کرد.
ابراهیم خلیل الله وقتی خانه کعبه را ساخت، دعا کرد: خدایا در میان امت من نسلی مقاوم بیاور و پیغمبری مبعوث کن که مردم را آموزش دهد و معنویت خدا را میان مردم بیاورد و آنها را تعلیم و تربیت کند. ۲۵۰۰ سال بعد که حضرت محمد(ص) مبعوث شدند، فرمودند: من مبعوث شده دعای ابراهیم هستم.
امام(ره) نیز چشمانداز آینده انقلاب را ترسیم و دعا میکرد که خداوند ملت را به پیروزی برساند و ما اکنون ملتی هستیم که امام با دعای خود از خداوند خواسته است که این ملت ایران از ملت حجاز زمان پیامبر(ص) و ملت کوفه زمان امام حسین(ع) بالاتر است.
نکته کلیدی در گفتمانسازی، مهندسی و روایتسازی امام خمینی(ره) بود. روایتی که امام از دین داشت امروز تکیه کلام ملت ایران شده است.
امام در شبکه فکری مکتب خویش، آرمانها و اندیشههایی تولید کرد که اکنون در خیابانها نتایج آن را مشاهده میکنیم و مردم با وجود تحریمها و گرانیها باز هم پای کار جمهوری اسلامی ایران ایستادهاند.
زمانیکه دشمن تهدید میکند که پلها را میزنیم مردم زیرپل میروند و شعار میدهند که این نشان میدهد معماری امام امروزه در کشور تجلی پیدا کرده است.
سطح سومی که امام از معماری مقاومت داشت سطح اجرا بود. امام در تبعید به نجف، به ارائه بحثهای اخلاقی، سیاسی، کادرسازی و ایجاد نیرو میپردازند که این اقدام امام درسی از امیرالمومنین(ع) بود.
امیرالمومنین(ع) طی ۲۵ سال کادرسازی و شرایط را برای آینده فراهم کرد و امام راحل نیز الگوی خود را امیرالمومنین(ع) قرار داد؛ امام خمینی(ره) نظامسازی کرد و به دنبال تمدن نوین بود و ایثار و مقاومتی که ما نشان دادیم عناصر کلیدی این نظام سازی امام بود.
امام یک سرمایه اجتماعی بسیار بزرگی تولید کرد و ملتی مقاوم ساخت که امروز با تمام وجود، پای کار است و سرمایهسازی انجام داد، سرمایهای که امام راحل تولید کرد و امام شهید استمرار داد. امام شهید به این ملت عنوان ملت مبعوث شده داد. در اولین پیام مقام معظم رهبری آیتالله سیدمجتبی خامنهای مشاهده میکنیم که ایشان توسل به آیه ۱۰۶ سوره بقره کردند و گفتند: «مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا» یعنی خداوند هیچ عنصری را از بین نمیبرد مگر اینکه عنصر بهتری را بیاورد.
انتهای پیام
