تبیین معارف عاشورایی؛ مأموریت فرهنگی زائران ربعین

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست خبری مراسم پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی با شعار «باید برخاست» امروز چهارشنبه، هفتم مردادماه در محل دارالتولیه آستان حضرت عبدالعظیم(ع) برگزار شد.

در ابتدای این نشست خبری، حجت‌الاسلام محسن عرفاتی، معاون امور علمی، فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) طی سخنانی با اشاره به حضور گسترده مردم در آیین‌های تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی و شهدای مقاومت، این حضور را جلوه‌ای کم‌نظیر از پیوند عمیق ملت با آرمان‌های انقلاب اسلامی و فرهنگ عاشورا دانست و اظهار کرد: عظمت این حماسه مردمی، موضوعی نیست که تنها در چند روز یا چند ماه بتوان درباره آن سخن گفت، بلکه باید سال‌ها در عرصه فرهنگ و رسانه مورد تبیین و تحلیل قرار گیرد.

وی با بیان اینکه ملت ایران با وجود همه فشارها، تهدید‌ها و جنگ رسانه‌ای دشمنان، همچنان پای آرمان‌های خود ایستاده است، افزود: دشمنان طی سال‌های گذشته با صرف هزینه‌های هنگفت و بهره‌گیری از صد‌ها رسانه و شبکه ماهواره‌ای تلاش کردند جایگاه رهبران و شهدای مقاومت را در افکار عمومی تضعیف کنند، اما حضور پرشور مردم در مراسم‌ تشییع، تمامی این محاسبات را باطل کرد.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) تشییع باشکوه رهبر شهید انقلاب اسلامی در تهران، قم و همچنین مراسم برگزار شده در عراق را رویداد‌هایی تاریخی توصیف کرد و گفت: آنچه در عراق رقم خورد، با وجود فشار‌های سیاسی و شرایط جنگی، نمونه‌ای کم‌نظیر در تاریخ معاصر این کشور بود و نشان داد همه تلاش‌های چندین‌ ساله برای ایجاد شکاف میان ملت‌های ایران و عراق و تضعیف فرهنگ تشیع، بی‌نتیجه مانده است.

عرفاتی با انتقاد از عملکرد رسانه‌ها در انعکاس این حماسه‌ها تصریح کرد: رسانه‌ها نتوانستند حتی بخش اندکی از عظمت حضور مردم را به تصویر بکشند؛ در حالی که رسانه‌های معاند کوچکترین رخداد‌های بی‌اهمیت را بزرگ‌نمایی می‌کنند، وظیفه رسانه‌های داخلی آن است که این سرمایه‌های اجتماعی و حقایق بزرگ را به‌طور مستمر در معرض گفت‌وگوی عمومی قرار دهند.

وی ریشه این حضور‌های گسترده را در فرهنگ عاشورا و محبت مردم به حضرت سیدالشهدا(ع) دانست و اظهار کرد: ماندگاری نهضت امام حسین(ع) مرهون پیام‌رسانی حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع) است. خطبه تاریخی حضرت زینب(س) در مجلس یزید، منشور ایستادگی در برابر ظلم و نمونه‌ای ماندگار از جهاد تبیین به شمار می‌رود و لازم است در دانشگاه‌ها، مدارس و مراکز علمی مورد تحلیل و آموزش قرار گیرد.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) با تأکید بر اینکه فرهنگ عاشورا طی بیش از ۱۴ قرن با ایمان، اشک و خون مؤمنان زنده مانده است، اظهار کرد: هیچ قدرتی قادر به حذف این فرهنگ نیست و راهپیمایی اربعین، تشییع باشکوه شهدا و حضور گسترده مردم در صحنه‌های مختلف، گواه زنده استمرار این حقیقت تاریخی است.

وی درباره شعار اربعین سال ۱۴۰۵ با عنوان «باید برخاست» گفت: این شعار برگرفته از مکتب عاشورا و الهام‌گرفته از قیام امام حسین(ع) و خطبه حضرت زینب(س) است و پیام آن، ایستادگی در برابر ظلم، استکبار و جریان‌های سلطه‌گر عصر حاضر است.

عرفاتی با اشاره به مشکلات اقتصادی و فشار‌های دشمن علیه ملت ایران افزود: هدف دشمنان، شکستن اراده مردم و جلوگیری از مقاومت آنان است، اما ملت ایران با وجود همه دشواری‌ها، همچنان در مسیر آرمان‌های خود استوار ایستاده‌اند و تقدیم هزاران شهید، گواه این حقیقت است.

جهاد تبیین؛ مهمترین وظیفه رسانه‌

وی جهاد تبیین را از مهمترین وظایف رسانه‌ها دانست و تأکید کرد: امروز رسانه‌ها باید با روشنگری، ابعاد جنگ ترکیبی دشمن و اهداف جریان استکبار را برای مردم تبیین کنند و اجازه ندهند حقیقت وقایع در فضای تبلیغاتی دشمن تحریف شود.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برنامه‌های مراسم جاماندگان اربعین در شهرری گفت: تاکنون بیش از ۷۰۰ موکب در شهرستان ری برای خدمت‌رسانی به زائران اربعین و راهپیمایی جاماندگان حسینی ثبت‌نام کرده‌اند که از این تعداد، ۸۰ موکب به فعالیت‌های فرهنگی اختصاص یافته است.

وی با قدردانی از مشارکت مردمی در برگزاری مراسم اربعین اظهار کرد: هدف این است که زائران، علاوه بر بهره‌مندی از خدمات رفاهی، با دستاورد‌های معرفتی، فرهنگی و اعتقادی این مسیر نیز آشنا شوند و با توشه‌ای فکری و معنوی در این اجتماع عظیم حضور یابند.

عرفاتی با اشاره به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده برای برگزاری راهپیمایی جاماندگان اربعین در شهرری اظهار کرد: امسال در ۴۰ نقطه از مسیر، نماز جماعت اقامه خواهد شد و علاوه بر آن، تمامی مساجد، مدارس، ادارات و مراکز خدمت‌رسان مستقر در مسیر نیز در ارائه خدمات به زائران مشارکت خواهند داشت.

وی افزود: برای تقویت بعد فرهنگی این مراسم، ۱۰ نقطه ویژه در سطح شهرستان ری به برگزاری برنامه‌های تبیینی، سخنرانی و روشنگری اختصاص یافته است. همچنین در مسیر راهپیمایی از میدان امام حسین(ع) تا حرم حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، بیش از دو هزار موکب به زائران خدمت‌رسانی خواهند کرد.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) با بیان اینکه برنامه‌های امسال متناسب با فضای ناشی از شهادت شهدای مقاومت و با محوریت تبیین، روشنگری و تقویت نگاه جهانی به فرهنگ اربعین طراحی شده است، گفت: راهپیمایی جاماندگان اربعین صرفا یک حرکت آیینی نیست، بلکه رویدادی اجتماعی و فرهنگی است که ظرفیت بالایی برای انتقال پیام نهضت عاشورا دارد.

فضیلتی هم‌سنگ زیارت حضرت سیدالشهدا(ع)

وی با تأکید بر ضرورت معرفی جایگاه راهپیمایی جاماندگان اربعین در رسانه‌ها اظهار کرد: در برخی تولیدات رسانه‌ای تنها بر پیاده‌روی نجف تا کربلا تأکید می‌شود، در حالی که براساس روایت صحیح از امام هادی(ع)، زیارت حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) برای کسانی که امکان حضور در کربلا را ندارند، از فضیلتی هم‌سنگ زیارت حضرت سیدالشهدا(ع) برخوردار است. این روایت باید بیش از گذشته در فضای رسانه‌ای و فرهنگی مورد توجه قرار گیرد.

عرفاتی با اشاره به حضور میلیونی مردم در راهپیمایی جاماندگان اربعین در سال گذشته افزود: مشارکت بیش از چهار میلیون نفر در این مراسم، یک پدیده بزرگ اجتماعی و نشانه‌ای از عمق اعتقاد مردم به فرهنگ عاشورا است. چنین اجتماعاتی پیام روشنی برای جهان اسلام و دشمنان این فرهنگ دارد و به همین دلیل نیز همواره مورد هجمه و مخالفت جریان‌های استکباری قرار می‌گیرد.

وی با استناد به فرمایش امام حسن عسکری(ع) درباره زیارت اربعین به عنوان یکی از نشانه‌های مؤمن، بر ضرورت ترویج فرهنگ زیارت و معرفی ظرفیت راهپیمایی جاماندگان تأکید کرد و گفت: لازم است رسانه‌ها، به‌ویژه رسانه ملی، این ظرفیت عظیم فرهنگی را بیش از گذشته معرفی و تبیین کنند تا کسانی که امکان حضور در کربلا را ندارند نیز از برکات این حرکت معنوی بهره‌مند شوند.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) در ادامه به جایگاه ممتاز حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) در میان امامزادگان اشاره کرد و اظهار کرد: حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) شخصیتی ممتاز در تاریخ تشیع است که افزون بر جایگاه علمی، فقهی و حدیثی، بیش از ۱۲۰ روایت معتبر از ایشان نقل شده است و ائمه معصومین(ع) منزلتی ویژه برای ایشان ترسیم کرده‌اند. زیارت این شخصیت بزرگ، زمینه آشنایی بیشتر مردم با معارف اهل‌بیت(ع) و تعمیق پیوند اعتقادی با مکتب امامت را فراهم می‌کند.

عرفاتی در ادامه با تأکید بر اهمیت جهاد تبیین در عرصه اربعین بیان کرد: خدمات‌رسانی به زائران اهمیت فراوانی دارد، اما در کنار آن باید به تولید محتوا، آگاهی‌بخشی، تقویت مبانی فکری و تبیین فلسفه اربعین نیز توجه ویژه شود. هرچه شناخت مردم نسبت به اهداف نهضت عاشورا و فرهنگ اربعین افزایش یابد، مشارکت آنان نیز آگاهانه‌تر و اثرگذارتر خواهد بود. از این‌رو انتظار می‌رود رسانه‌ها و مواکب در اربعین امسال، بیش از گذشته در حوزه اندیشه، فرهنگ و تبیین معارف عاشورایی نقش‌آفرینی کنند.

وی با اشاره به تشکیل کمیته‌های تخصصی برای برگزاری هرچه باشکوه‌تر مراسم راهپیمایی جاماندگان اربعین حسینی در شهرستان ری اظهار کرد: در حوزه‌های مختلف از جمله حمل‌ونقل، امور ترافیکی، مدیریت بحران، خدمات‌رسانی، امنیت و بهداشت، برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شده و دستگاه‌های مسئول تدابیر ویژه‌ای را اتخاذ کرده‌اند.

وی افزود: کمیته مدیریت بحران با مسئولیت معاون هماهنگی امور عمرانی فرمانداری شهرستان ری و با حضور مجموعه‌هایی همچون هلال احمر، اورژانس، پلیس راهور، نیروی انتظامی، حراست آستان حضرت عبدالعظیم(ع) و سایر دستگاه‌های مرتبط تشکیل شده و اقدامات لازم برای پیشگیری و مدیریت شرایط احتمالی در دستور کار قرار گرفته است.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) با اشاره به انجام ارزیابی‌های دوره‌ای از سوی واحد بازرسی آستان گفت: نقاط ضعف و مسائل سال گذشته در حوزه‌های مختلف از جمله حمل‌ونقل، خدمات‌رسانی و جابه‌جایی زائران شناسایی و به مسئولان مربوطه منتقل شده است تا با برنامه‌ریزی دقیق، مشکلات سال‌های گذشته کاهش یابد. در موضوع حمل‌ونقل و بازگشت زائران به شهر‌های اطراف از جمله قرچک و ورامین نیز تدابیر لازم اتخاذ شده و امیدواریم با اجرای صحیح برنامه‌ها، شاهد تسهیل تردد و کاهش مشکلات ترافیکی باشیم.

عرفاتی با بیان اینکه کمیته‌های مختلف اجرایی، پشتیبانی و فرهنگی در حال فعالیت هستند، گفت: کمیته پشتیبانی با مسئولیت شهرداری منطقه ۲۰، وظیفه حمایت از مواکب مستقر در مسیر، تأمین اقلام مورد نیاز از جمله آب معدنی، یخ، فضاسازی محیطی، نصب بنر‌ها و سایر ملزومات را بر عهده دارد.

وی افزود: کمیته هماهنگی و اجرایی نیز با مسئولیت ناحیه مقاومت بسیج حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، پیگیری اجرای مصوبات ستاد، هماهنگی‌های اجرایی و نظارت بر امور مرتبط با مراسم را دنبال می‌کند. در حوزه امنیتی و انتظامی نیز تقسیم کار میان نیروی انتظامی و بسیج انجام شده و تأمین امنیت مسیر‌های اصلی و فرعی در دستور کار قرار دارد.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) با اشاره به فعالیت کمیته بازرسی و ارزیابی عملکرد اظهار کرد: این کمیته با مسئولیت اداره بازرسی، مدیریت عملکرد و امور حقوقی فرمانداری تشکیل شده و آستان حضرت عبدالعظیم(ع) نیز در این حوزه همکاری دارد تا نقاط قوت و زمینه‌های بهبود مراسم به‌صورت مستمر بررسی شود.

وی با تأکید بر نقش مهم رسانه‌ها در انعکاس عظمت مراسم جاماندگان اربعین گفت: متأسفانه در حوزه معرفی و انعکاس این رویداد عظیم فرهنگی، هنوز با ظرفیت واقعی فاصله داریم. لازم است رسانه‌ها با استفاده از قالب‌های متنوع مانند مستند، برنامه‌های تلویزیونی، تولیدات کودک و نوجوان و روایت‌های خانوادگی، ابعاد مختلف این حرکت مردمی را به جامعه معرفی کنند. باید نشان داده شود که چگونه یک خانواده، یک دانش‌آموز یا یک فرد عادی جامعه در مسیر اربعین متحول می‌شود؛ چراکه این حرکت صرفاً یک مراسم مذهبی نیست، بلکه دارای ابعاد عمیق اجتماعی، فرهنگی و تربیتی است.

وی با اشاره به فعالیت برخی مواکب مردمی در آستان حضرت عبدالعظیم (ع) اظهار کرد: گاهی اقداماتی از سوی مردم انجام می‌شود که خود یک پدیده اجتماعی است؛ برای نمونه موکبی که با هزینه شخصی مردم، تنها در یک شب صد‌ها هزار وعده غذایی میان زائران توزیع می‌کند یا افرادی که از سرمایه شخصی خود برای خدمت‌رسانی هزینه می‌کنند، نمونه‌هایی ارزشمند از فرهنگ ایثار و خدمت هستند که باید به‌درستی روایت شوند.

شناسنامه‌دار شدن مواکب

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) با بیان اینکه کمیته فرهنگی و تبلیغات با مسئولیت اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ری فعالیت می‌کند، گفت: ساماندهی فرهنگی مواکب، تهیه و تولید محتوای مرتبط با اربعین، فضاسازی مسیر‌های اصلی و نظارت بر فعالیت‌های فرهنگی بر عهده این کمیته است. همچنین برای شناسنامه‌دار شدن مواکب و رعایت الزامات امنیتی و بهداشتی، اقدامات لازم انجام شده است.

وی درباره برنامه‌های آستان حضرت عبدالعظیم(ع) در ایام اربعین اظهار کرد: امور مربوط به زائران در آستان مقدس با محوریت شورای معاونین و با مسئولیت اینجانب پیگیری می‌شود و اولویت نخست ما تأمین امنیت زائران، مدیریت ورودی و خروجی‌ها و ارائه خدمات مناسب به آنان است.

برنامه‌های ویژه‌ شب اربعین

عرفاتی ادامه داد: در شب اربعین، برنامه‌های ویژه‌ای در آستان حضرت عبدالعظیم(ع) برگزار خواهد شد که از جمله آنها می‌توان به اقامه نماز مغرب و عشا، قرائت زیارت اربعین، برنامه‌های عزاداری، تلاوت قرآن و سخنرانی اشاره کرد. این برنامه‌ها از ساعات پایانی شب آغاز شده و تا بامداد ادامه خواهد داشت.

وی افزود: آستان حضرت عبدالعظیم(ع) در طول ماه محرم و صفر نیز حدود ۱۵۰ برنامه مذهبی در قالب مراسم‌های روزانه و شبانه برگزار کرده که این حجم از فعالیت‌ها در میان بقاع متبرکه، ظرفیت قابل توجهی به شمار می‌رود.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) با اشاره به حضور مواکب در اطراف آستان گفت: در شب و روز اربعین، مواکب مختلف در بخش‌های شرقی، جنوبی و غربی استان تهران فعال خواهند بود و همچنین هفت نقطه در داخل آستان مقدس برای اقامه نماز و ارائه خدمات به زائران پیش‌بینی شده است.

وی همچنین از آمادگی دستگاه‌های خدماتی در حوزه بهداشت و سلامت خبر داد و گفت: شبکه بهداشت و درمان شهرستان ری آمادگی کامل خود را اعلام کرده و تدابیر لازم برای تأمین آب آشامیدنی سالم، یخ و خدمات سلامت اتخاذ شده است.

عرفاتی با اشاره به کمیته جانمایی مواکب اظهار کرد: این کمیته با مسئولیت فرهنگسرای ولاء فعالیت می‌کند و جانمایی تمامی مواکب با استفاده از سامانه‌های مکان‌یابی و GPS انجام شده است تا خدمات‌رسانی به شکل منظم و متناسب با نیاز مناطق مختلف صورت گیرد. ۱۱ کمیته تخصصی برای برگزاری مراسم جاماندگان اربعین فعالیت می‌کنند و جلسات متعددی برای هماهنگی میان دستگاه‌ها برگزار شده است. امیدواریم با همکاری همه مجموعه‌ها و اجرای دقیق برنامه‌ها، مراسم امسال باشکوه‌تر و منظم‌تر از سال‌های گذشته برگزار شود.

عرفاتی با اشاره به نقش‌آفرینی آستان حضرت عبدالعظیم الحسنی(ع) در میزبانی از مراسم مرتبط با شهدای مقاومت و شخصیت‌های برجسته کشور اظهار کرد: امسال رکورد تازه‌ای در حوزه برگزاری مراسم‌ها و میزبانی آستان مقدس ثبت شد و خادمان آستان، با توجه به جایگاه حضرت سیدالکریم(ع)، تلاش کردند در خدمت زائران و خانواده‌های معظم شهدا باشند.

وی افزود: با توجه به حضور گسترده مردم از استان‌های مختلف در مراسم‌های تشییع و بزرگداشت شهدا، آستان حضرت عبدالعظیم(ع) نیز در بخش میزبانی و خدمت‌رسانی به این عزیزان ایفای نقش کرد. همچنین خادمان آستان با پرچم گنبد حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) در مراسم تشییع حضور یافتند و از نزدیک عظمت و شکوه این حضور مردمی را مشاهده کردند.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) با اشاره به برگزاری مراسم متعدد در این آستان مقدس گفت: آغاز این برنامه‌ها با مراسم خانواده رهبر شهید انقلاب اسلامی همراه بود که به درخواست رهبر معظم انقلاب اسلامی در حرم مطهر حضرت عبدالعظیم(ع) برگزار شد. در ابتدا با توجه به شرایط ترافیکی منطقه، پیشنهاد‌هایی درباره محل برگزاری مراسم مطرح شد، اما تأکید مقام معظم رهبری بر این بود که این مجلس در حرم حضرت سیدالکریم (ع) برگزار شود؛ چراکه این مراسم باید در فضایی معنوی و به دور از تشریفات رسمی و حکومتی، به شکل مجلس روضه و عزاداری برگزار شود.

عرفاتی با بیان اینکه آستان حضرت عبدالعظیم (ع) همواره مورد توجه علما و بزرگان بوده است، اظهار کرد: حضور و انس امام شهید انقلاب اسلامی با این آستان مقدس و همچنین تأکید رهبر معظم انقلاب بر برگزاری این مراسم در حرم سیدالکریم (ع)، نشان‌دهنده جایگاه ویژه این بارگاه نورانی است.

وی افزود: پس از برگزاری این مراسم، درخواست‌های متعددی از سوی خانواده‌های شهدا برای برگزاری آیین‌های خود در آستان حضرت عبدالعظیم(ع) مطرح شد که از جمله آنها می‌توان به مراسم خانواده شهید آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور شهید و دولت سیزدهم اشاره کرد. این مراسم‌ با حضور گسترده مردم و با شکوهی فراتر از انتظار برگزار شد.

افتتاح ایستگاه مترو حرم حضرت عبدالعظیم(ع)

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) با اشاره به ضرورت توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل پیرامون حرم مطهر گفت: یکی از مطالبات جدی ما، تسریع در اجرای طرح‌های مرتبط با حمل‌ونقل عمومی است؛ چراکه در برخی مراسم‌ها، خانواده‌ها و مردم برای رسیدن به حرم با مشکلاتی مانند ترافیک و کمبود فضای پارک مواجه بودند. با افتتاح ایستگاه مترو حرم حضرت عبدالعظیم(ع)، بخش قابل توجهی از این مشکلات کاهش خواهد یافت و امیدواریم این طرح هرچه سریع‌تر به بهره‌برداری برسد.

عرفاتی بیان کرد: در ماه‌های اخیر مراسم‌های متعددی در آستان مقدس برگزار شد که از جمله آنها می‌توان به بزرگداشت شهدای مختلف، از جمله شهید حجت‌الاسلام خطیب، شهدای دفاع مقدس، شهدای ارتش و دیگر شهدای مقاومت اشاره کرد. به‌طور میانگین، هر هفته یک تا سه برنامه مرتبط با شهدا در این آستان برگزار شده است.

وی با قدردانی از فعالیت رسانه‌ها در پوشش این مراسم گفت: رسانه‌ها در انعکاس این برنامه‌ها نقش مؤثری داشتند و بحمدالله آستان حضرت عبدالعظیم(ع) در این عرصه با همراهی و حمایت مسئولان، به‌ویژه توجهات مقام معظم رهبری، توانست نقش فعالی در میزبانی از خانواده‌های شهدا و برگزاری آیین‌های بزرگداشت ایفا کند.

معاون امور علمی و فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) در پایان تأکید کرد: پس از آغاز این روند، بسیاری از خانواده‌های شهدا درخواست داشتند که مراسم خود را در این آستان مقدس برگزار کنند و ما نیز با افتخار، خدمتگزار این عزیزان و میزبان آیین‌های بزرگداشت شهدا بودیم.