پیاده‌روی اربعین به نماد مقابله با ظلم و استکبار تبدیل شده است

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن اختری، رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی، با اشاره به جایگاه اربعین در معارف دینی اظهار کرد: اربعین به‌عنوان یک برنامه مقدس دینی، در منابع اسلامی مورد توجه و تأکید قرار گرفته است. موضوع اربعین تنها به زیارت امام حسین(ع) محدود نمی‌شود، بلکه در آموزه‌های دینی نیز نمونه‌های متعددی از جایگاه عدد چهل و آثار معنوی آن دیده می‌شود.

وی افزود: یکی از این نمونه‌ها در اعمال مستحب نماز شب است که در قنوت نماز وتر سفارش شده انسان برای ۴۰ مؤمن دعا کند، همچنین در قرآن کریم نیز خداوند متعال درباره میقات حضرت موسی(ع) می‌فرماید: «وَ واعَدْنا مُوسیٰ ثَلاثینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ». بدین معنا که ابتدا 30 شب برای حضرت موسی(ع) مقرر شد و سپس با افزودن ۱۰ شب دیگر، این میقات به ۴۰ شب رسید و این نمونه‌ها نشان می‌دهد که عدد ۴۰ در سنت‌های الهی و مناسک دینی جایگاهی ویژه دارد. در برخی آیین‌ها و سنت‌های غیر توحیدی نیز می‌توان نمونه‌هایی مانند چله‌نشینی را مشاهده کرد. به نظر می‌رسد تکرار یک عمل یا توجه مستمر به یک موضوع در مدت ۴۰ روز یا ۴۰ شب، علاوه بر آثار معنوی از نظر روانی و روحی نیز تأثیرات عمیقی در انسان بر جای می‌گذارد.

اختری با اشاره به جایگاه اربعین پس از واقعه عاشورا تصریح کرد: آنچه امروز به‌عنوان اربعین حسینی شناخته می‌شود، پس از شهادت حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، اسارت خاندان ایشان، حرکت کاروان اهل‌بیت(ع) به شام و سپس بازگشت آن‌ها به کربلا شکل گرفت و در همین ایام، جابر بن عبدالله انصاری، صحابی بزرگ پیامبر اکرم(ص)، به‌عنوان نخستین زائر، مرقد مطهر امام حسین(ع) را زیارت کرد و این واقعه سرآغاز سنت زیارت اربعین شد.

وی افزود: ائمه اطهار(ع) نیز پس از آن زیارت اربعین را در شمار زیارت‌های خاص حضرت اباعبدالله الحسین(ع) قرار دادند. این تقدیر الهی بود که کربلا به‌عنوان مرکز اجتماع، عبادت، توجه به خداوند متعال، ابراز ولایت نسبت به اهل‌بیت(ع) و تجدید میثاق با پیامبر اسلام(ص) شناخته شود و از همین رو زیارت اربعین به دستور ائمه معصومین(ع) در هر سال مورد توجه قرار گرفت و انجام می‌شد.

رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با بیان اینکه این سنت در طول تاریخ استمرار یافته است، بیان کرد: از زمان شهادت حضرت سیدالشهدا(ع) تاکنون پیروان اهل‌بیت(ع) این مسیر را ادامه داده‌اند و شیعیان، دوستداران اهل‌بیت(ع) و حتی بسیاری از اهل سنت در مناسبت‌های مختلف و به‌ویژه در اربعین، برای زیارت امام حسین(ع) راهی کربلا شده‌اند. این سیره تاریخی، روزبه‌روز جلوه بیشتری پیدا کرده و اهتمام مردم نسبت به آن افزایش یافته است. زائران در مناسبت‌های مختلف به زیارت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) مشرف می‌شدند، اما زیارت اربعین همواره جایگاه ویژه‌ای در میان آنان داشته است.

زیارت اربعین؛ میراثی که با وجود محدودیت‌ها متوقف نشد

اختری با اشاره به خاطرات خود از دوران حضور در عراق اظهار کرد: از سال ۱۳۴۴ که در عراق حضور داشتم و در سال‌های بعد نیز که در آن کشور اقامت داشتم، همواره شاهد بودم که اربعین به‌عنوان مظهر اجتماع، عشق و ارادت به اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) و یک مناسبت مقدس جایگاه ویژه‌ای در میان مردم عراق داشت. در آن سال‌ها از اذان صبح روز اربعین و پس از اقامه نماز، هیئت‌های عزاداری از شهرها و استان‌های مختلف عراق، بدون وقفه و به صورت پی‌درپی وارد حرم مطهر امام حسین(ع) و سپس حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) می‌شدند و مراسم سینه‌زنی و زنجیرزنی را تا هنگام اذان مغرب ادامه می‌دادند که این حضور گسترده، سال‌به‌سال پرشورتر می‌شد و اجتماعات مردمی نیز گستردگی بیشتری پیدا می‌کرد.

رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) بیان کرد: در همان سال‌ها سنت پیاده‌روی برای زیارت اربعین نیز در میان مردم عراق رواج داشت. برای نمونه، گروه‌هایی چند هزار نفره از شهر بصره که حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ کیلومتر با کربلا فاصله دارد، مسیر را پیاده طی می‌کردند تا در مراسم اربعین حضور یابند. در آن زمان، امکان حضور گسترده زائران ایرانی به دلیل شرایط موجود فراهم نبود، اما طلابی که در نجف حضور داشتند، معمولاً خود را مقید می‌دانستند که پیاده برای زیارت اربعین به کربلا مشرف شوند.

اختری با اشاره به موانعی که در طول تاریخ بر سر راه زیارت اربعین وجود داشته است، ادامه داد: پس از شهادت حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، هم در دوران بنی‌امیه و هم در دوره بنی‌عباس، بسیاری از حاکمان ستمگر تلاش کردند مانع گسترش این حرکت شوند و محدودیت‌های فراوانی برای زائران ایجاد کردند. در روایات نیز به این سختی‌ها اشاره شده است. از جمله نقل شده که امام صادق(ع) از یکی از یاران خود که به زیارت امام حسین(ع) می‌رفت، پرسیدند شنیده‌ام هر سال چند بار به زیارت حضرت می‌روی، آیا با توجه به شرایط حکومت از این کار بیم نداری؟ آن شخص پاسخ داد که در راه امام حسین(ع) حاضر است هر سختی و مشکلی را تحمل کند. امام(ع) نیز این روحیه را تأیید کردند و بر اهمیت استمرار این زیارت تأکید فرمودند. سفارش‌های فراوانی نیز از ائمه اطهار(ع) درباره تحمل سختی‌های این مسیر و استمرار زیارت نقل شده است.

رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) افزود: با وجود همه این محدودیت‌ها، سنت زیارت اربعین هرگز متوقف نشد، بلکه به مرور زمان جلوه بیشتری یافت و حضور مردم در آن گسترده‌تر شد و حتی در کنار این حرکت معنوی، به تدریج شعارهای اجتماعی، سیاسی و جهادی نیز در این مراسم ظهور پیدا کرد. ما در همان سال‌ها شاهد بودیم که در کنار مراسم عزاداری، شعارهای سیاسی و حرکت‌های اجتماعی نیز در مراسم اربعین مطرح می‌شد، اما با روی کار آمدن رژیم بعث و حاکمیت صدام، این برنامه‌ها با محدودیت‌های شدید روبه‌رو شد و حکومت بعث تلاش کرد این حرکت مردمی را کنترل و محدود کند. هرچند در دوران حکومت صدام امکان مشاهده مستقیم همه تحولات وجود نداشت، اما روشن بود که رژیم بعث تلاش می‌کرد این مراسم را تحت کنترل خود قرار دهد و تنها گروه‌های خاصی را با اهداف مورد نظر خود وارد این عرصه کند.

وی با تأکید بر اینکه نقطه عطف اصلی گسترش پیاده‌روی اربعین پس از سقوط رژیم بعث رقم خورد، اظهار کرد: به اعتقاد من از زمان سقوط صدام بود که این حرکت به تدریج به یک نمود بزرگ اجتماعی، سیاسی و امروز حتی به یک حرکت جهادی و مقاومتی تبدیل شد و پس از روی کار آمدن جریان‌های اسلامی در عراق، توجه به اربعین هر سال بیشتر شد و زمینه برای حضور گسترده‌تر زائران فراهم آمد.

اختری افزود: از همان سال‌ها زائران ایرانی نیز با جمعیت بیشتری در این مراسم حضور پیدا کردند و در کنار آنان، شیعیان و پیروان اهل‌بیت(ع) از کشورهای مختلف جهان نیز به این حرکت عظیم پیوستند و همین مسئله سبب شد اربعین هر سال ابعاد گسترده‌تری پیدا کند و به یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات دینی جهان تبدیل شود.

وی با اشاره به نقش انقلاب اسلامی در تقویت این جریان اظهار کرد: یکی از عوامل مهم در گسترش فرهنگ اربعین، توجه ویژه امام خمینی(ره) به این حرکت بود. امام راحل همواره از همه ظرفیت‌ها برای ارتقای اندیشه اسلامی، تحکیم وحدت امت اسلامی و تقویت پیوند میان مسلمانان و پیروان اهل‌بیت(ع) استفاده می‌کردند و نسبت به مسئله اربعین نیز عنایت ویژه‌ای داشتند.

رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) ادامه داد: چه در سخنرانی‌های عمومی و چه در جلسات تخصصی، همواره بر بهره‌گیری فرهنگی، دینی و اجتماعی از ظرفیت اربعین تأکید می‌شد و من نیز در سال‌هایی که در معاونت بین‌الملل دفتر مقام معظم رهبری مسئولیت داشتم، از نزدیک شاهد بودم که امام راحل بر استفاده از این اجتماع عظیم برای تقویت اندیشه‌های اسلامی، تحکیم وحدت امت اسلامی و ارتقای آگاهی دینی مسلمانان تأکید داشتند و این مسئله را یک فرصت بزرگ برای جهان اسلام می‌دانستند.

اربعین؛ جبهه وحدت مسلمانان و نماد مقاومت

اختری با بیان اینکه امروز پیاده‌روی اربعین به نماد مقابله با ظلم و استکبار تبدیل شده است، اظهار کرد: امروز کربلا و نهضت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) جلوه‌ای از مقابله با باطل و طغیان و ستمگری را به نمایش می‌گذارد و همین پیام در زیارت اربعین نیز به زائران منتقل می‌شود. زائران در این مسیر، درس مقاومت، ایستادگی و مقابله با دشمنان اسلام را می‌آموزند و به همین دلیل، اربعین امروز به یک جبهه بزرگ رویارویی با مستکبران و در رأس آنان رژیم صهیونیستی و حاکمان آمریکا تبدیل شده است.

وی ادامه داد: هر سال این جلوه پررنگ‌تر می‌شود و با برافراشته شدن پرچم‌های مقاومت، فلسطین، جمهوری اسلامی ایران، عراق، حزب‌الله و دیگر جریان‌های مقاومت، این پیام بیش از گذشته در میان مردم گسترش پیدا می‌کند. فرهنگ مقاومت در اربعین روزبه‌روز زنده‌تر و فراگیرتر می‌شود و امروز این حرکت، تنها یک زیارت نیست، بلکه عرصه‌ای برای نمایش وحدت جبهه حق در برابر جبهه باطل است.

رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) بیان کرد: در سال‌های اخیر، همایش‌های تخصصی متعددی نیز با محوریت مقاومت و فلسطین همزمان با ایام اربعین برگزار می‌شود و شخصیت‌های مختلف جهان اسلام در آن حضور پیدا می‌کنند و امسال نیز همایش‌هایی با همین موضوع در کربلا برگزار شده و جمعی از اندیشمندان و مسئولان در آن شرکت می‌کنند که نشان‌دهنده پیوند عمیق اربعین با مسئله مقاومت است.

اختری با اشاره به شرایط ویژه امسال اظهار کرد: زیارت اربعین امسال رنگ و بوی متفاوتی دارد، زیرا بسیاری از زائران، این زیارت را به نیابت از شهدای انقلاب اسلامی و شهدای مقاومت انجام می‌دهند، همچنین حضور میلیونی زائران، حمایت از جبهه مقاومت و اعلام ایستادگی در برابر دشمنان اسلام را بیش از گذشته به نمایش خواهد گذاشت.

وی بیان کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری ضرورت ایستادگی جبهه حق در برابر جبهه باطل احساس می‌شود و اربعین می‌تواند این پیام را به زیباترین شکل به جهان منتقل کند. همان‌گونه که امام خمینی(ره) همواره بر اهمیت این حرکت تأکید داشتند، امروز نیز رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای در پیام‌های خود بر حضور پرشور مردم در مراسم اربعین، حمایت از این حرکت عظیم و بهره‌گیری از ظرفیت آن برای تقویت وحدت امت اسلامی تأکید دارند.

رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) گفت: امیدواریم راهپیمایی اربعین امسال نیز بیش از سال‌های گذشته جلوه‌گاه وحدت مسلمانان، حمایت از مقاومت، مقابله با ظلم و تجلی ایستادگی جبهه حق در برابر شیاطین جن و انس، به‌ویژه رژیم صهیونیستی و آمریکا باشد و این پیام بزرگ بیش از گذشته در جهان طنین‌انداز شود.