چگونه در غیاب پیامبر(ص) مسیر هدایت را پیدا کنیم

حجت‌الاسلام غلامرضا رضایی، مدرس حوزه، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی اظهار کرد: جای خالی پیامبر(ص) با پر کردن خلأهای دینی، اخلاقی و اجتماعی توسط عقل سالم، تلاش برای خودسازی و پیروی از کتاب و سنت پر می‌شود.

وی با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) به دلیل درخشش اخلاقی و آگاهی کامل از حقایق، لقب «مرآت الهی» به معنای آینه خدا را داشتند، بیان کرد: این معنا نشان می‌دهد ایشان بازتاب‌دهنده کامل اراده و صفات خداوند در روی زمین بودند و انسان‌ها با نگاه به ایشان، خود را اصلاح می‌کردند.

رضایی ادامه داد: اگرچه پیامبر(ص) به‌عنوان آینه‌ای که خود را نشان می‌دادند، دیگر در میان ما نیستند، اما معیار ایشان از طریق دو منبع اصلی حفظ شده است که انسان می‌تواند به آن‌ها مراجعه کند.

وی افزود: قرآن کریم، کتابی است که خود پیامبر(ص) و سایر پیامبران قبل و بعد، در آن تجلی یافته‌اند. سنت و اهل‌بیت(ع) نیز گفتار و رفتار ایشان هستند که بازتاب‌دهنده همان «مرآت الهی» است.

این مدرس حوزه با بیان اینکه در دوران پس از پیامبر، انسان نمی‌تواند منتظر ظهور دوباره یک شخصیت الهی باشد، بنابراین مسئولیت یافتن معیار از خارج به داخل منتقل می‌شود، تصریح کرد: انسان باید با استفاده از نور عقل که خداوند در نهاد او قرار داده است، حقایق را از باطل تشخیص دهد. البته معیار در نظر کردن به آیات خدا در آسمان‌ها و زمین و تفکر در سرنوشت انسان‌ها یافت می‌شود.

وی گفت: در زمان حضور پیامبر(ص)، انسان‌ها با دیدن اخلاق ایشان، معیار را پیدا می‌کردند، اما در زمان غیبت، انسان باید دانشمند شود تا بتواند خود را معیار قرار دهد؛ مطالعه عمیق دین و تاریخ، دوری از تقلید کورکورانه، استناد به منابع معتبر و تلاش برای تهذیب نفس تا حدی که رفتار انسان به معیارهای الهی نزدیک شود، کمک‌کننده هستند.

وی با تأکید بر اینکه انسان باید خود را به عقل، کتاب و سنت متصل کند، زیرا معیار دیگر یک شخص نیست، بلکه یک سلسله‌مراتب شناختی است که انسان با طی کردن آن به درک صحیح از حقیقت می‌رسد، افزود: پیامبر(ص) نیز فرمودند: «هرکس از من پیروی کند، من را دیده است؛ هرکس از من پیروی نکند، من را ندیده است؛ اما در غیبت من، عقل و شریعت جایگاه مرا پر می‌کنند».

رضایی با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) تنها رهبر دینی نبودند، بلکه به‌عنوان «اسوه کامل اخلاق و الگوی بی‌نقص رفتار»، معیاری زنده و ملموس برای انسان‌ها بودند، اظهار کرد: با رحلت ایشان و دور شدن از این معیار عینی، انسان‌ها با چالش بزرگی روبه‌رو شدند که چگونه در نبود یک شخصیت فیزیکی که مایه آرامش و عدالت بود، معیار درست را تشخیص دهند؟

وی افزود: در دوران حضور پیامبر، معیار اخلاق، خود ایشان بود. انسان با نگاه کردن به رفتار و گفتار پیامبر، الگوی زندگی خود را می‌یافت. پس از رفتن ایشان، این معیار به یک فرآیند درونی تبدیل شد؛ اگرچه پیامبر(ص) نیستند، اما دو منبعی که بازتاب‌دهنده شخصیت ایشان بودند، باقی مانده‌اند و باید از آن‌ها الگو گرفت.